Aukna verðbólgu má rekja til opinberra gjalda
Verðbólga jókst úr 4,5% í 5,2% í janúar. Verðbólga mældist lægst 3,7% í nóvember síðastliðnum og hefur því hækkað um 1,5 prósentustig síðan þá. Verðhækkanir tengdar bílum og rekstri bifreiða skýra hækkunina að langmestu leyti nú í janúar. Matvara hækkaði þó töluvert umfram spár og verð á flugfargjöldum lækkaði minna en við spáðum. Á móti hafði húsnæðiskostnaður minni áhrif til hækkunar en við höfðum gert ráð fyrir.
29. janúar 2026
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,38% á milli mánaða í janúar, samkvæmt nýbirtum tölum Hagstofunnar. Verðbólga jókst því um 0,7 prósentustig: úr 4,5% í 5,2%. Mælingin var nokkuð nálægt okkar spá um 5,1% verðbólgu. Áhrif af breytingu á gjaldtöku hins opinbera á kaupum og rekstri bifreiða var nokkurn veginn eins og við höfðum spáð og þær breytingar skýra aukna verðbólgu að mestu leyti. Verð á matarkörfunni hækkaði einnig um 1% og verð á flugfargjöldum til útlanda lækkaði aðeins um 10,8%, mun minna en við bjuggumst við.
Vörugjöld og kílómetragjald
Vörugjöld á aðra bíla en rafmagnsbíla voru hækkuð um áramótin. Þá voru bensín og olíugjöld felld niður, en á móti er nú greitt kílómetragjald af öllum tegundum ökutækja. Við töldum að áhrifin af þessum breytingum yrðu um 0,7 prósentustig til hækkunar á verðbólgu í janúar. Við ofmátum hækkunaráhrif vegna kílómetragjaldsins en vanmátum hækkun á verði nýrra bíla. Samanlögð áhrif eru um 0,6 prósentustig til hækkunar á verðbólgu.
Aðrir liðir:
- Matarkarfan hækkaði nokkuð meira en við gerðum ráð fyrir, eða um næstum 1%. Við höfðum spáð 0,3% hækkun.
- Verð á fötum og skóm lækkaði um 7,4% og verð á húsgögnum og heimilisbúnaði um 5,4%, nokkurn veginn í takt við okkar spá. Útsölurnar eru því mjög svipaðar og þær voru í fyrra.
- Flugfargjöld lækkuðu minna en við spáðum, eða um 10,8%, en við spáðum 19,7% lækkun. Nú er 17% dýrara að fljúga en í janúar í fyrra. Í desember var um 10% dýrara að fljúga en í sama mánuði árið áður.
- Reiknuð húsaleiga hækkaði um 0,44%, nokkurn veginn í takt við spá okkar um 0,5% hækkun.
- Annar kostnaður vegna húsnæðis lækkaði um 0,73%, en við spáðum 0,6% hækkun. Þar munar mest um að greidd leiga lækkaði um 0,05%, en við höfðum gert ráð fyrir hækkun. Einnig kom hækkun á hitaveitu, sem vanalega kemur í janúar, í desember.
Eigum von á að verðbólga verði um 5% næstu mánuði
Spá okkar fyrir næstu mánuði er +0,73% í febrúar, +0,47% í mars og 0,86% í apríl. Gangi spáin eftir mun ársverðbólgan mælast 5,0% í febrúar, 5,1% í mars og 5,0% apríl. Spáin er aðeins hærri en seinasta spá sem við birtum í verðkönnunarvikunni sem skýrist af hærra matarverði og hærra verði á flugfargjöldum til útlanda.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
20. apríl 2026
Kortavelta jókst um 0,8% á milli ára í mars að raunvirði. Eins og síðustu mánuði jókst kortavelta erlendis talsvert en þetta var annar mánuðurinn í röð þar sem kortavelta innanlands dregst saman. Við spáum hægari vexti í einkaneyslu ásamt hóflegum launahækkunum á næstu árum.
20. apríl 2026
Horfur eru á að sú kólnun sem hefur verið í hagkerfinu undanfarið muni vara lengur en áður var spáð, samkvæmt hagspá sem við birtum fyrir helgi. Við eigum von á hægfara hjöðnun verðbólgu og að stýrivextir haldi áfram að hækka á árinu.
17. apríl 2026
Horfur eru á að sú kólnun sem hefur verið í hagkerfinu undanfarið muni vara lengur en áður var spáð. Við sjáum merki um slaka á vinnumarkaði með auknu atvinnuleysi og minni eftirspurn fyrirtækja eftir starfsfólki. Hærri stýrivextir munu valda því að sú staða vari lengur en ella.
16. apríl 2026
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 1,05% á milli mánaða í apríl. Gangi spáin eftir mun verðbólga hækka úr 5,4% í 5,5%. Hærra eldsneytisverð og hækkun flugfargjalda hafa mest áhrif á hækkun á milli mánaða samkvæmt spánni. Lægri virðisaukaskattur á eldsneyti mun skila tímabundinni lækkun á eldsneytisverði, en áfram er töluverð óvissa um þróun olíuverðs og heildaráhrifa á verðbólgu hér á landi.
13. apríl 2026
Erlendum ferðamönnum fjölgaði um 1,6% á milli ára í mars. Utanlandsferðum Íslendinga hefur fækkað á milli ára alla mánuði ársins. Skráð atvinnuleysi minnkaði um 0,1 prósentustig á milli mánaða og mælist nú 4,8% í mars. Verðbólga í Bandaríkjunum jókst úr 2,4% í 3,3% í mars.
1. apríl 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
30. mars 2026
Verðbólga jókst úr 5,2% í 5,4% í mars, svo há hefur verðbólga ekki mælst síðan í september 2024. Vísitala launa lækkaði um 0,1% á milli mánaða í febrúar. Í síðustu viku birti Seðlabankinn yfirlýsingu fjármálastöðugleikanefndar ásamt ritinu Fjármálastöðugleiki og fjármálaráðherra lagði fram fjármálaáætlun.
26. mars 2026
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,55% eins og við spáðum og mælist nú 5,4%. Svo mikil hefur verðbólga ekki mælst síðan í september 2024. Hækkun á verðbólgu á milli mánaða skýrist að langmestu leyti af hækkun á eldsneytisverði sem rekja má til átakanna við Persaflóa.
23. mars 2026
Peningastefnunefnd hækkaði vexti um 0,25 prósentustig í síðustu viku. Mun harðari tónn var í yfirlýsingu nefndarinnar en við síðustu ákvörðun í febrúar. Heildarkortavelta heimilanna jókst um 1,5% á milli ára, en kortavelta innanlands dróst saman. Vísitala íbúðaverðs hækkaði lítillega eftir mikla hækkun í janúar.
16. mars 2026
Við spáum því að peningastefnunefnd hækki vexti á miðvikudaginn. Verðbólguhorfur hafa versnað upp á síðkastið sem sést meðal annars í niðurstöðum úr könnun á verðbólguvæntingum heimila og fyrirtækja sem Seðlabankinn birti í síðustu viku. Við hækkuðum einnig verðbólguspá okkar í síðustu viku.