Aukna verðbólgu má rekja til opinberra gjalda
Verðbólga jókst úr 4,5% í 5,2% í janúar. Verðbólga mældist lægst 3,7% í nóvember síðastliðnum og hefur því hækkað um 1,5 prósentustig síðan þá. Verðhækkanir tengdar bílum og rekstri bifreiða skýra hækkunina að langmestu leyti nú í janúar. Matvara hækkaði þó töluvert umfram spár og verð á flugfargjöldum lækkaði minna en við spáðum. Á móti hafði húsnæðiskostnaður minni áhrif til hækkunar en við höfðum gert ráð fyrir.
29. janúar 2026
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,38% á milli mánaða í janúar, samkvæmt nýbirtum tölum Hagstofunnar. Verðbólga jókst því um 0,7 prósentustig: úr 4,5% í 5,2%. Mælingin var nokkuð nálægt okkar spá um 5,1% verðbólgu. Áhrif af breytingu á gjaldtöku hins opinbera á kaupum og rekstri bifreiða var nokkurn veginn eins og við höfðum spáð og þær breytingar skýra aukna verðbólgu að mestu leyti. Verð á matarkörfunni hækkaði einnig um 1% og verð á flugfargjöldum til útlanda lækkaði aðeins um 10,8%, mun minna en við bjuggumst við.
Vörugjöld og kílómetragjald
Vörugjöld á aðra bíla en rafmagnsbíla voru hækkuð um áramótin. Þá voru bensín og olíugjöld felld niður, en á móti er nú greitt kílómetragjald af öllum tegundum ökutækja. Við töldum að áhrifin af þessum breytingum yrðu um 0,7 prósentustig til hækkunar á verðbólgu í janúar. Við ofmátum hækkunaráhrif vegna kílómetragjaldsins en vanmátum hækkun á verði nýrra bíla. Samanlögð áhrif eru um 0,6 prósentustig til hækkunar á verðbólgu.
Aðrir liðir:
- Matarkarfan hækkaði nokkuð meira en við gerðum ráð fyrir, eða um næstum 1%. Við höfðum spáð 0,3% hækkun.
- Verð á fötum og skóm lækkaði um 7,4% og verð á húsgögnum og heimilisbúnaði um 5,4%, nokkurn veginn í takt við okkar spá. Útsölurnar eru því mjög svipaðar og þær voru í fyrra.
- Flugfargjöld lækkuðu minna en við spáðum, eða um 10,8%, en við spáðum 19,7% lækkun. Nú er 17% dýrara að fljúga en í janúar í fyrra. Í desember var um 10% dýrara að fljúga en í sama mánuði árið áður.
- Reiknuð húsaleiga hækkaði um 0,44%, nokkurn veginn í takt við spá okkar um 0,5% hækkun.
- Annar kostnaður vegna húsnæðis lækkaði um 0,73%, en við spáðum 0,6% hækkun. Þar munar mest um að greidd leiga lækkaði um 0,05%, en við höfðum gert ráð fyrir hækkun. Einnig kom hækkun á hitaveitu, sem vanalega kemur í janúar, í desember.
Eigum von á að verðbólga verði um 5% næstu mánuði
Spá okkar fyrir næstu mánuði er +0,73% í febrúar, +0,47% í mars og 0,86% í apríl. Gangi spáin eftir mun ársverðbólgan mælast 5,0% í febrúar, 5,1% í mars og 5,0% apríl. Spáin er aðeins hærri en seinasta spá sem við birtum í verðkönnunarvikunni sem skýrist af hærra matarverði og hærra verði á flugfargjöldum til útlanda.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
23. júlí 2026
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,36% á milli mánaða og verðbólga hækkar því úr 5,2% í 5,3%. Við spáðum því að verðbólga myndi standa í stað. Að þessu sinni kom enginn undirliður mikið á óvart. Við búumst við að verðbólgan verði áfram yfir 5% næstu þrjá mánuði.
20. júlí 2026
Greiðslukortavelta íslenskra heimila jókst á milli ára, bæði innanlands og erlendis. Verðbólga í Bandaríkjunum lækkaði á milli mánaða, aðallega vegna lægra bensínsverðs.
13. júlí 2026
Ferðamannafjöldinn í júní dróst saman um 4,8% á milli ára og atvinnuleysi mældist 0,6 prósentustigum meira en fyrir ári síðan. Við spáum því að verðbólga í júlí muni mælast óbreytt á milli mánaða og standa í 5,2%.
8. júlí 2026
Við spáum því að verðbólga mælist 5,2% í júlí. Sumarútsölur og lægra bensínverð hafa áhrif til lækkunar í mánuðinum. Flugfargjöld til útlanda munu aftur á móti hafa mest áhrif til hækkunar gangi spá okkar eftir. Við teljum líklegt að verðbólga mælist yfir forsenduákvæði kjarasamninga í næsta mánuði.
6. júlí 2026
Gistinóttum erlendra ferðamanna fjölgaði milli ára í maí, en gistinóttum Íslendinga fækkaði. Færri ný störf urðu til í Bandaríkjunum í júní en búist var við og verðbólga á evrusvæðinu í júní var lægri en búist var við.
1. júlí 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
29. júní 2026
Verðbólga jókst úr 5,1% í 5,2% í júní. Flugfargjöld til útlanda hækkuðu töluvert meira en við gerðum ráð fyrir, en þau eru nú 28% hærri en á sama tíma í fyrra.
26. júní 2026
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,94% á milli mánaða og verðbólga hækkar því úr 5,1% í 5,2%. Við spáðum því að verðbólga myndi standa í stað. Hækkun á flugfargjöldum hafði mest áhrif til hækkunar á milli mánaða og skýrir sífellt stærri hluta ársverðbólgunnar. Vísbendingar um kólnun í hagkerfinu og minni eftirspurn verða sífellt skýrari.
22. júní 2026
Í vikunni fáum við verðbólgutölur fyrir júnímánuð, en við spáum því að verðbólga mælist 5,1% og standi í stað á milli mánaða. Í liðinni viku komu nýjar kortaveltutölur frá Seðlabankanum sem sýna að það hægir á vexti neyslunnar, en þó eru ekki merki um snöggkólnun líkt og fyrri gögn, sem nú hafa verið leiðrétt, höfðu bent til.
18. júní 2026
Vísitala íbúðaverðs lækkaði um 0,4% á milli mánaða í maí. Árshækkun vísitölunnar mælist nú 2,2% og er talsvert lægri en hækkanir á almennu verðlagi. Raunverð íbúða hefur því lækkað um 2,4% á milli ára og maí er sjötti mánuðurinn í röð þar sem raunverð lækkar á þann mælikvarða. Velta á íbúðamarkaði hefur jafnframt verið talsvert minni það sem af er ári en á sama tímabili í fyrra.