Aukna verðbólgu má rekja til opinberra gjalda
Verðbólga jókst úr 4,5% í 5,2% í janúar. Verðbólga mældist lægst 3,7% í nóvember síðastliðnum og hefur því hækkað um 1,5 prósentustig síðan þá. Verðhækkanir tengdar bílum og rekstri bifreiða skýra hækkunina að langmestu leyti nú í janúar. Matvara hækkaði þó töluvert umfram spár og verð á flugfargjöldum lækkaði minna en við spáðum. Á móti hafði húsnæðiskostnaður minni áhrif til hækkunar en við höfðum gert ráð fyrir.
29. janúar 2026
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,38% á milli mánaða í janúar, samkvæmt nýbirtum tölum Hagstofunnar. Verðbólga jókst því um 0,7 prósentustig: úr 4,5% í 5,2%. Mælingin var nokkuð nálægt okkar spá um 5,1% verðbólgu. Áhrif af breytingu á gjaldtöku hins opinbera á kaupum og rekstri bifreiða var nokkurn veginn eins og við höfðum spáð og þær breytingar skýra aukna verðbólgu að mestu leyti. Verð á matarkörfunni hækkaði einnig um 1% og verð á flugfargjöldum til útlanda lækkaði aðeins um 10,8%, mun minna en við bjuggumst við.
Vörugjöld og kílómetragjald
Vörugjöld á aðra bíla en rafmagnsbíla voru hækkuð um áramótin. Þá voru bensín og olíugjöld felld niður, en á móti er nú greitt kílómetragjald af öllum tegundum ökutækja. Við töldum að áhrifin af þessum breytingum yrðu um 0,7 prósentustig til hækkunar á verðbólgu í janúar. Við ofmátum hækkunaráhrif vegna kílómetragjaldsins en vanmátum hækkun á verði nýrra bíla. Samanlögð áhrif eru um 0,6 prósentustig til hækkunar á verðbólgu.
Aðrir liðir:
- Matarkarfan hækkaði nokkuð meira en við gerðum ráð fyrir, eða um næstum 1%. Við höfðum spáð 0,3% hækkun.
- Verð á fötum og skóm lækkaði um 7,4% og verð á húsgögnum og heimilisbúnaði um 5,4%, nokkurn veginn í takt við okkar spá. Útsölurnar eru því mjög svipaðar og þær voru í fyrra.
- Flugfargjöld lækkuðu minna en við spáðum, eða um 10,8%, en við spáðum 19,7% lækkun. Nú er 17% dýrara að fljúga en í janúar í fyrra. Í desember var um 10% dýrara að fljúga en í sama mánuði árið áður.
- Reiknuð húsaleiga hækkaði um 0,44%, nokkurn veginn í takt við spá okkar um 0,5% hækkun.
- Annar kostnaður vegna húsnæðis lækkaði um 0,73%, en við spáðum 0,6% hækkun. Þar munar mest um að greidd leiga lækkaði um 0,05%, en við höfðum gert ráð fyrir hækkun. Einnig kom hækkun á hitaveitu, sem vanalega kemur í janúar, í desember.
Eigum von á að verðbólga verði um 5% næstu mánuði
Spá okkar fyrir næstu mánuði er +0,73% í febrúar, +0,47% í mars og 0,86% í apríl. Gangi spáin eftir mun ársverðbólgan mælast 5,0% í febrúar, 5,1% í mars og 5,0% apríl. Spáin er aðeins hærri en seinasta spá sem við birtum í verðkönnunarvikunni sem skýrist af hærra matarverði og hærra verði á flugfargjöldum til útlanda.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
26. mars 2026
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,55% eins og við spáðum og mælist nú 5,4%. Svo mikil hefur verðbólga ekki mælst síðan í september 2024. Hækkun á verðbólgu á milli mánaða skýrist að langmestu leyti af hækkun á eldsneytisverði sem rekja má til átakanna við Persaflóa.
23. mars 2026
Peningastefnunefnd hækkaði vexti um 0,25 prósentustig í síðustu viku. Mun harðari tónn var í yfirlýsingu nefndarinnar en við síðustu ákvörðun í febrúar. Heildarkortavelta heimilanna jókst um 1,5% á milli ára, en kortavelta innanlands dróst saman. Vísitala íbúðaverðs hækkaði lítillega eftir mikla hækkun í janúar.
16. mars 2026
Við spáum því að peningastefnunefnd hækki vexti á miðvikudaginn. Verðbólguhorfur hafa versnað upp á síðkastið sem sést meðal annars í niðurstöðum úr könnun á verðbólguvæntingum heimila og fyrirtækja sem Seðlabankinn birti í síðustu viku. Við hækkuðum einnig verðbólguspá okkar í síðustu viku.
12. mars 2026
Við spáum því að í næstu viku muni peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hækka vexti um 0,25 prósentustig. Verðbólga hefur aukist meira en spár gerðu ráð fyrir og verðbólguvæntingar hafa einnig aukist. Ólga hefur aukist á alþjóðlegum mörkuðum vegnastríðsátaka í Mið-Austurlöndum sem eykur verðbólguþrýsting.
12. mars 2026
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,55% á milli mánaða í mars. Gangi spáin eftir mun verðbólga hækka úr 5,2% í 5,4%. Hærra eldsneytisverð, sem rekja má til átakanna í Mið-Austurlöndum, skýrir að stærstum hluta þá hækkun verðbólgu á milli mánaða sem við spáum. Óljóst er hversu lengi átökin munu standa yfir og hversu langvinn áhrifin á verðbólgu hér á landi verða. Mikið er undir verðbólgumælingum næstu mánaða en forsendur í kjarasamingum á almennum vinnumarkaði byggja á að verðbólga mælist undir 4,7% í ágúst, eða að hún mælist að meðaltali undir 4,4% sex mánuði þar á undan. Auknar líkur eru á því að þær forsendur haldi ekki.
9. mars 2026
Verulegur halli mældist á viðskiptum við útlönd í fyrra. Erlend staða þjóðarbúsins versnaði á síðasta ári, en er engu að síðar mjög sterk. Krónan veiktist á móti evru í fyrra, en styrktist á móti bandaríkjadal. Sterk staða útflutningsgreina gæti stutt við krónuna á þessu ári þó órói á alþjóðasviðinu auki óvissuna.
9. mars 2026
Talsvert minni halli var á viðskiptum við útlönd á fyrsta ársfjórðungi ársins en á sama fjórðungi árið áður. Í vikunni fáum við ferðamannatölur og skráð atvinnuleysi.
6. mars 2026
Atvinnuleysi mjakast upp, störfum er hætt að fjölga og minni eftirspurn er eftir vinnuafli en áður. Aukið atvinnuleysi síðustu mánuði má þó nánast eingöngu rekja til erlends vinnuafls. Atvinnuleysi hefur lítið breyst meðal Íslendinga og er lítið í alþjóðlegum samanburði. Þrátt fyrir kólnun á vinnumarkaði hefur kaupmáttur launa aukist og einkaneysla haldist sterk, en það hefur stutt við eftirspurn og viðhaldið verðbólguþrýstingi.
2. mars 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
2. mars 2026
Samkvæmt bráðabirgðatölum Hagstofunnar var hagvöxtur á síðasta ári 1,3%, en 0,6% samdráttur mældist á fjórða ársfjórðungi. Verðbólga hélst óbreytt á milli mánaða í febrúar og mælist 5,2%. Velta skv. VSK-skýrslum dróst saman á tímabilinu nóv-des í öllum þremur stóru útflutningsgeirunum.