Breytt gjaldtaka af bílum gæti aukið verðbólgu um 0,7 prósentustig
Í stuttu máli teljum við að áhrifin verði eftirfarandi:
- Áhrif af kílómetragjaldi og breytingu á bensín- og díselgjöldum gætu orðið um 0,2% til hækkunar á vísitölu neysluverðs (VNV) í janúar. Við teljum að áhrifin komi strax fram í vísitölunni.
- Áhrif af breytingu á vörugjöldum á bifreiðar og lækkun á styrk til rafbílakaupa gætu orðið allt að 0,5% til hækkunar á VNV. Við teljum að áhrifin gætu komið fram í vísitölunni á nokkrum mánuðum.
- Til samans gætu þessar breytingar því haft um 0,7% áhrif til hækkunar á vísitölu neysluverðs.
- Matinu þarf þó að taka með þeim fyrirvara að töluverð óvissa ríkir um með hvaða hætti Hagstofan tekur þessar breytingar inn í verðmælingar.
Teljum að kílómetragjald og eldsneytiskostnaður hækki samanlagt um 6,5%
Kílómetragjald kemur inn í mælingar Hagstofunnar á verðbólgu nú í janúar þar sem greiða þarf gjald fyrir allar tegundir bifreiða og mótorhjóla. Kílómetragjald hefur hingað til aðeins verið tekið af rafmagns- og tengiltvinnbílum. Auk þess var gjaldið á rafmagns- og tengiltvinnbíla hækkað töluvert nú um áramótin. Á móti voru bensín- og olíugjöld felld niður og við það lækkaði verð á bensín- og díselolíu um tæp 30% strax um áramótin, samkvæmt okkar verðmælingu.
Breytingin hefur misjöfn áhrif á ólíkar tegundir bíla. Rekstrarkostnaður rafmagnsbíla hækkar um 9,5%, að hleðslukostnaði óbreyttum. Rekstrarkostnaður eyðsluminni bíla hækkar einnig en hann minnkar á eyðslumiklum bílum.
Að teknu tilliti til samsetningar bílaflotans ætti meðalkostnaður fyrir eldsneyti og kílómetragjald að hækka um 6,5% á milli ára, á hvern bíl, sem myndi auka verðbólgu í janúar um 0,2 prósentustig, að öðru óbreyttu. Hagstofan mun setja kílómetragjald undir liðinn „veggjöld“ í vísitölu neysluverðs og erfitt er að segja til um það hvernig vogin fyrir veggjöld verður útfærð.
Áætlum að verð á nýjum bílum í VNV geti hækkað um allt að 8%
Um áramótin var einnig gerð breyting á vörugjöldum á ökutæki. Sérstakt 5% vörugjald var fellt niður af rafmagnsbílum en hækkað í 10% á bensín- og díselbíla. Útreikningi á vörugjöldum sem fara eftir CO2 útblæstri bíla var einnig breytt sem leiðir til töluverðrar hækkunar á verði lítilla og meðalstórra bensín- og díselbíla og hlutfallslega meiri hækkunar en á stórum jeppum með mikinn útblástur.
Fyrir flesta bíla sem ganga fyrir bensíni eða dísel gætu vörugjöldin hækkað verð um í kringum 20%. Fyrir stóra jeppa er hækkunin minni, nær 7-8%, þar sem þeir greiddu töluverð gjöld fyrir og voru nær hámarksvörugjöldum en minni bílar. Breytingar á vörugjöldum hafa áhrif til lækkunar á verði á rafmagnsbílum, en á móti var styrkur til rafmagnsbílakaupa lækkaður úr 900 þúsund í 500 þúsund og verð á rafbílum gæti því hækkað um 2-3%.
Hagstofan mælir aðeins verð á nýjum bílum í vísitölu neysluverðs og tekur ekki tillit til kaupa bílaleiga í verðbólgumælingum. Heimili kaupa í auknum mæli rafmagnsbíla umfram aðra bíla. Hlutfall þeirra nemur nú um 50-60% af bílakaupum heimila og heldur áfram að hækka. Breytingar á verði rafmagnsbíla hafa því sífellt meiri áhrif á verðmælingar Hagstofunnar en breytingar á verði á bensín- og díselbílum. Að teknu tilliti til hlutdeildar ólíkra bílategunda í neyslukörfu heimilanna teljum við að breyting vörugjalda geti haft í för með sér allt að 8% hækkun á verðmati Hagstofunnar á kaupum á nýjum bílum. Við það má ætla að verðbólga aukist um 0,5 prósentustig, að öðru óbreyttu. Áhrifin af þessari hækkun þurfa ekki endilega að koma fram strax í janúar en þó á allra næstu mánuðum.
Vanmátum áhrifin fyrir jól – birtum nýja verðbólguspá 15. janúar
Við birtum nýja verðbólguspá fyrir janúarmánuð á fimmtudaginn, þann 15. janúar, en verðkönnunarvika Hagstofunnar stendur yfir þessa vikuna. Ýmsir aðrir þættir en verð á bílum koma til með að hafa áhrif á verðbólguna í janúar, til dæmis útsölulok og einnig er ekki útilokað að flugfargjöld haldi áfram að sveiflast þó nokkuð.
Síðasta spá okkar er frá 22. desember. Þar töldum við að áhrifin af breyttri gjaldtöku myndu auka verðbólgu um 0,2 prósentustig. Nú teljum við að áhrifin auki verðbólgu um 0,7 prósentustig.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
