Spáum 5,1% verðbólgu í janúar
Verðbólga hefur sveiflast töluvert síðustu mánuði. Hún minnkaði úr 4,3% í 3,7% í nóvember en jókst svo aftur í 4,5% í desember. Við spáum því að í janúar hækki vísitalan um 0,30% á milli mánaða og að ársverðbólga aukist í 5,1%.
Eins og alltaf í janúar vega hækkanir á gjaldskrám og sköttum á móti janúarútsölum og árstíðabundnum lækkunum á flugfargjöldum til útlanda. Ætla má að breytingar á vörugjöldum bifreiða auk lækkunar á styrk til kaupa á rafbílum hafi áhrif til hækkunar í janúar. Breyting á fyrirkomulagi kílómetragjalds og niðurfelling á bensín- og olíugjöldum mun einnig hafa áhrif til hækkunar gangi spáin eftir. Við fjölluðum ítarlega um áhrif breyttrar gjaldtöku í nýlegri hagsjá.
Þá teljum við að greidd húsaleiga hækki meira en síðustu mánuði og að húsnæðiskostnaður í heild hafi nokkur áhrif til hækkunar í mánuðinum. Á móti hafa janúarútsölur og lækkun á flugfargjöldum til útlanda áhrif til lækkunar. Hagstofan birtir vísitölu neysluverðs 29. janúar nk.
Vörugjöld á bíla og kílómetragjald
Við teljum að breytingar á gjaldtöku hins opinbera af rekstri og kaupum ökutækja hafi töluverð áhrif á verðbólgumælingu nú í janúar. Breytt fyrirkomulag kílómetragjalds og niðurfelling á bensín- og olíugjöldum munu auka útgjöld heimila og hafa því áhrif til hækkunar á vísitölu neysluverðs. Minni styrkur til rafbílakaupa vegur meira en niðurfelling vörugjalda á verð rafmagnsbíla og hækkuð vörugjöld á aðra bíla munu hafa töluverð áhrif til hækkunar á VNV í janúar. Í spánni gerum við ráð fyrir að verð á nýjum bílum hækki um 8%, sem hefur um 0,5% áhrif til hækkunar á vísitölunni. Verð á bensíni og díselolíu lækkar um 30% samkvæmt okkar verðmælingu, en á móti þarf að greiða kílómetragjald af öllum tegundum ökutækja. Samkvæmt okkar mati hækkar kostnaður heimila um 6,5% sé þetta tekið saman og hefur því um 0,2% áhrif til hækkunar á VNV í janúar. Þessu þarf þó að taka með þeim fyrirvara að töluverð óvissa ríkir um með hvaða hætti Hagstofan tekur þessar breytingar inn í verðmælingar.
Breyttur útsölutaktur
Við gerum ráð fyrir að útsölur leiði til 7% verðlækkunar á fötum og skóm og 5% verðlækkunar á húsgögnum, heimilisbúnaði o.fl., mjög svipað og í janúarútsölum í fyrra. Útsölutakturinn var óvenjulegur í fyrra sem eykur aðeins óvissu í spánni. Í fyrra voru bæði janúar- og sumarútsölur í lélegri kantinum, með hófstilltum verðlækkunum, en á móti var verð lengi að hækka aftur eftir að útsölum lauk. Tilboðsdagar í nóvember höfðu líka meiri áhrif en við gerðum ráð fyrir, en þau tilboð gengu strax til baka í desember og reyndar gott betur. Heilt yfir hefur þó verð á fötum og skóm aðeins hækkað um 0,8% frá því í desember 2024 og því hækkað töluvert minna en almennt verðlag. Við gerum síðan ráð fyrir að áhrif útsala á fötum og skóm gangi til baka á tveimur mánuðum og útsölur á húsgögnum, heimilisbúnaði o.fl. gangi til baka á einum mánuði.
Greidd leiga hækkar
Við gerum áfram ráð fyrir að reiknuð húsaleiga hækki um 0,5% á milli mánaða. Við gerum ráð fyrir að annar húsnæðiskostnaður en reiknuð leiga hækki um 0,6% í janúar. Þar vegur mest hækkun á greiddri húsaleigu sem við gerum ráð fyrir að hækki um 1,5%. Við teljum að breytingar á skattaafslætti leigusala hafi þar mest áhrif. Verð á hitaveitu hækkaði í desember og verð á rafmagni virðist óbreytt samkvæmt okkar verðmælingu. Í heild gerum við ráð fyrir að húsnæðiskostnaður verði um 0,17% til hækkunar á vísitölunni í janúar.
Flugfargjöld til útlanda lækka í janúar
Mælingar á flugfargjöldum hafa komið okkur á óvart frá því Play féll af markaði. Það var ódýrara að fljúga til útlanda í október og nóvember en árið áður en varð svo um 10% dýrara í desember. Spá um þróun á flugfargjöldum til útlanda er yfirleitt háð mikilli óvissu og hún hefur ekki minnkað. Við gerum þó ráð fyrir að hækkunin í desember gangi að einhverju leyti til baka en að það verði 5% dýrara að fljúga í janúar nú en í fyrra og að flugfargjöld lækki því um tæp 20% á milli mánaða og hafi 0,29% áhrif til lækkunar á vísitölunni í janúar.
Spá um þróun VNV í janúar 2026
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting (spá) | Áhrif (spá) |
| Matur og drykkjarvara | 15,7% | 0,3% | 0,04% |
| Áfengi og tóbak | 2,6% | 2,3% | 0,06% |
| Föt og skór | 3,5% | -7,0% | -0,24% |
| Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu | 9,8% | 0,6% | 0,06% |
| Reiknuð húsaleiga | 21,0% | 0,5% | 0,11% |
| Húsgögn og heimilisbúnaður | 4,5% | -5,0% | -0,22% |
| Heilsa | 4,1% | 0,3% | 0,01% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 5,5% | 16,5% | 0,91% |
| - Kaup ökutækja | 6,1% | 8,0% | 0,49% |
| - Bensín og díselolía | 2,4% | -30,0% | -0,72% |
| - Flugfargjöld til útlanda | 1,5% | -19,7% | -0,29% |
| Upplýsingar og fjarskipti | 3,1% | 0,3% | 0,01% |
| Afþreying, íþróttir og menning | 7,9% | 0,3% | 0,03% |
| Menntun | 1,3% | 0,6% | 0,01% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,9% | 0,6% | 0,04% |
| Fjármálaþjónusta | 1,3% | 0,3% | 0,00% |
| Umhirða og félagsþjónusta | 3,6% | 0,3% | 0,01% |
| Alls | 100,0% | 0,30% |
Verðbólga í kringum 5% næstu mánuði
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,30% í janúar, 0,76% í febrúar, 0,46% í mars og 0,69% í apríl. Gangi spáin eftir verður verðbólga 5,1% í janúar, 4,9% í febrúar, 5,0% í mars og 4,8% í apríl. Spáin er töluvert hærri en síðasta spá, en það skýrist að langmestu leyti af meiri hækkun á verði nýrra bíla en við gerðum ráð fyrir í síðustu spá.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
