Við ritun þessarar greinar fannst ekki nýleg vísindaleg rannsókn á því hvort peningagjafir til fermingarbarna hafi aukist á kostnað annarra gjafa. Miðað við reynslu höfundar af því að halda og fara í fermingarveislur síðustu 10 árin eða svo, er þó óhætt að slá því föstu að svo sé. Sígildar skáldsögur, ljóðabækur, pennar og aðrir gagnlegir hlutir hafa gefið eftir en peningagjafir rutt sér til rúms, þótt að sjálfsögðu séu enn margir sem gefi annað en peninga eða gjafakort.
Nú þegar við borgum flest með símanum eru margir sem ekki eiga seðla tiltæka og þurfa að gera sér ferð í hraðbanka til að redda því. Þetta sést greinilega á því hvernig úttektir á reiðufé aukast í kringum fermingar. Við erum ekki ný í bransanum og fyrir stórar fermingarhelgar fylgjumst við sérstaklega með birgðastöðunni til að tryggja að hraðbankarnir tæmist ekki.
Miklu meira tekið út í kringum mánaðamót
Við gerðum lauflétta rannsókn á áhrifum ferminga á úttektir úr hraðbönkum og skoðuðum yfirlit úr hraðbönkum á höfuðborgarsvæðinu frá janúar til maí 2026, sem sagt yfir fjögur mánaðamót. Líkt og við var að búast jukust úttektir mikið í kringum mánaðamót, þegar fólk fær útborgað. Þannig voru úttektir úr hraðbönkum á fimm daga tímabili í kringum mánaðamót (frá síðasta virka degi) oftast tvöfalt fleiri en síðustu fimm dagana þar á undan. Heildarfjárhæðirnar sem eru teknar út hækkuðu líka verulega, oft tvöfalt eða þrefalt.
Heildarfjárhæð eykst mikið í kringum fermingar
Fermingatímabilið hefst fyrir alvöru í mars og apríl og á sama tíma er greinilegt að eftirspurn eftir reiðufé eykst mikið, miðað við janúar og febrúar. Heildarfjárhæð þess reiðufjár sem var tekið út úr hraðbönkum Landsbankans á höfuðborgarsvæðinu í mars og apríl var til að mynda 505 milljónum króna hærri en það sem var tekið út í janúar og febrúar.
Hér skal þó alls ekki fullyrt að fermingarbörn hafi í mars og apríl samtals fengið 505 milljónir króna í fermingargjafir sem komu úr þessum hraðbönkum – og hafa verður í huga að það eru fleiri en Landsbankinn sem reka hraðbanka (samt ekki næstum því eins marga). Umsvif í samfélaginu aukast nefnilega almennt í mars og apríl, með hækkandi sól og aukinni framkvæmdagleði. Hluti af skýringunni á því að fleiri þurfa á reiðufé að halda, jafnvel stór hluti, er þó örugglega að margir þurfa seðla til að gefa í fermingargjafir.
Mest tekið út daginn fyrir skírdag
Þegar við skoðum einstaka daga kemur líka í ljós að úttektirnar sveiflast töluvert og sem fyrr beinast spjótin að fermingargjafaáhrifunum. Þannig var 1. apríl langstærsti dagurinn í hraðbönkum á höfuðborgarsvæðinu en þá voru teknar út 254 milljónir sem er 77,5 milljónum meira en á þeim degi sem kemst næst, sem var 30. apríl. Þessi dagur, 1. apríl, var miðvikudagur fyrir skírdag en mikið er um fermingar þá og auðvitað einnig um alla páskahátíðina.
En hvað á að gera við peningana?
Það er líka athyglisvert að skoða innlagnir á reikninga en við sáum að innlagnir aukast í mars og apríl, miðað við fermingarlausu mánuðina tvo á undan.
Fermingarbörn sem leggja peninginn inn í banka hafa ýmsa möguleika til að ávaxta hann, meðal annars hér í Landsbankanum. Fermingarkrakkar (og allir krakkar á þeim aldri) sem leggja inn á reikning hjá okkur og spara í sjóðum Landsbréfa fá allt að 32.000 króna mótframlag frá okkur . Það er einfalt að koma í viðskipti og við erum með góðar upplýsingar um sparnaðarleiðir og fræðslugreinar um sparnað hér á vefnum.
Það getur nefnilega verið mjög gagnlegt að fá peninga í fermingargjöf – en gagnsemin fer algjörlega eftir því hvað gert er við þá!
