Velta eykst í útflutningsgreinum en innlend eftirspurn kólnar
Nýútgefnar tölur um veltu helstu atvinnugreina samkvæmt virðisaukaskattsskýrslum sýna lítils háttar raunvöxt á milli ára á uppgjörstímabilinu sem nær til maí og júní, eða 0,9% að raunvirði. Á fyrstu sex mánuðum ársins er veltan þó nær óbreytt á milli ára sem helst í hendur við kólnandi hagkerfi og óverulega fjölgun fjölda starfandi. Í næstu viku birtir Hagstofan þjóðhagsreikninga fyrir annan ársfjórðung og sést þá hvernig þessi þróun birtist í landsframleiðslu og einstökum undirliðum hennar.
Veltuaukning endurspeglar ekki endilega meiri framleiðslu
Velta jókst í flestum útflutningsgreinum í maí og júní, að ferðaþjónustu undanskilinni. Aukna veltu í sjávarútvegi og framleiðslu málma má að töluverðu leyti rekja til hærra afurðaverðs á tímabilinu, því samdráttur var í útfluttu magni. Hærra verð vó þannig upp á móti minni framleiðslu. Loðnuvertíð fyrr á árinu studdi einnig við veltu sjávarútvegs. Þá hefur velta í fiskeldi aukist töluvert samhliða miklum vexti útflutningsverðmæta greinarinnar.
Framleiðsla málma hefur verið skert vegna bilunar í álverinu á Grundartanga, sem hefur verið áhrifaþáttur frá því í október í fyrra. Þótt útflutt magn hafi verið minna í maí og júní en á sama tíma í fyrra jókst velta greinarinnar vegna mikillar hækkunar á heimsmarkaðsverði á áli.
Aukin velta í tækni- og hugverkaði hefur einnig verið áberandi á árinu, sérstaklega þegar horft er til veltu sem er undanþegin virðisaukaskatti, en hún gefur mynd af útflutningi greinarinnar. Þar munar einkum um uppbyggingu gagnavera og auknar útflutningstekjur af gagnavinnslu og hýsingu.
Velta í ferðaþjónustu hefur aftur á móti dregist saman á árinu, að mestu vegna minni veltu í flutningum með flugi, en framboð dróst nokkuð saman eftir að Play hætti starfsemi. Minna flugframboð hefur þó lítið dregið úr komum ferðamanna til landsins. Á móti hefur dregið úr utanlandsferðum Íslendinga og hlutfall tengifarþega hefur einnig minnkað töluvert.
Merki um rólegri innlenda eftirspurn
Sé horft til innlenda hagkerfisins einungis eru nokkur merki um hægari umsvif. Bílasala dróst saman, sem má að líkindum helst rekja til hækkunar vörugjalda á bifreiðar síðustu áramót, þótt háir vextir og varfærni heimila gagnvart stærri útgjöldum kunni einnig að hafa áhrif. Veltuaukning í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð hélt jafnframt ekki í við almennt verðlag, sem er í samræmi við kólnandi fasteignamarkað. Velta í fasteignaviðskiptum jókst, en samkvæmt Hagstofunni mátti rekja þá aukningu til leigu atvinnuhúsnæðis.
Velta jókst einnig töluvert í heildverslun, en þar vógu þungt heildverslun með eldsneyti, fiskafurðir og innflutningur vegna uppbyggingar vindorkuvers í Búrfelli, samkvæmt frétt Hagstofunnar. Vöxtur í heildverslun virðist því að miklu leyti endurspegla vöxt í veltu sjávarafurða og sérstakra fjárfestingarverkefna frekar en almenna aukningu í innlendri eftirspurn.
Velta jókst á heildina litið í smásöluverslun, en þróunin var misjöfn eftir tegundum verslana. Aukning í smásöluverslun var að miklu leyti bundin við dagvöru og lyf á meðan þróun valkvæðari neyslu var mun veikari. Samkvæmt Hagstofunni dróst velta meðal annars saman í byggingavöruverslunum og í smásölu með fatnað og skó. Veikari þróun síðarnefndu greinarinnar gæti verið til marks um rólegri einkaneyslu hér á landi, en einnig endurspeglað að sífellt stærri hluti neyslu Íslendinga fer fram erlendis, sem dregur að öðru óbreyttu úr veltu innlendra verslana.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
