Spáum 5,8% verðbólgu í september
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,20% í ágúst og ársverðbólga jókst úr 5,3% í 5,6%. Við spáum nú 0,23% hækkun vísitölunnar í september og að ársverðbólga mælist 5,8%. Hagstofan birtir septembermælinguna þriðjudaginn 29. september.
Það eru tveir liðir sem hafa mest áhrif á spána í september. Mikil hækkun á eldsneyti hefur langmest áhrif til hækkunar, en á móti spáum við lækkun á flugfargjöldum til útlanda líkt og venjan er í septembermánuði vegna árstíðasveiflu.
Afsláttur af VSK á eldsneyti fellur úr gildi
Tímabundin lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti úr 24% í 11% féll úr gildi um síðustu mánaðamót. Sú breyting ein og sér hækkar eldsneytisverð um tæplega 12%. Þar að auki hefur heimsmarkaðsverð á eldsneyti hækkað umtalsvert frá síðasta mánuði og spáum við því að verð á bensíni og díselolíu hækki um 16,8% á milli mánaða, í takt við verðathugun okkar.
Flugfargjöld lækka á milli mánaða í september
Flugfargjöld til útlanda lækka yfirleitt töluvert í ágúst og september eftir háannatíma í ferðaþjónustunni yfir sumarið. Við spáum því að þau lækki um 16,7% í september og hafi mest áhrif til lækkunar í mánuðinum. Gangi spáin eftir verður 25% dýrara að fljúga til útlanda í september í ár en í september í fyrra.
Hækkun á heilbrigðisþjónustu
Komugjald á heilsugæslu á dagvinnutíma hækkaði um síðustu mánaðamót úr 500 krónum í 1.000 krónur og gjald á læknavakt, utan dagvinnutíma, hækkaði úr 3.100 krónum í 3.500 krónur. Þá hækkuðu gjöld vegna leghálsskimunar og brjóstakrabbameinsskimunar einnig. Við spáum því að liðurinn „heilsa“ hækki við þetta um 1,1% á milli mánaða og framlagið verði 0,04 prósentustig til hækkunar á vísitölunni. Matið er þó háð nokkurri óvissu, þar sem sundurliðun voganna breyttist um áramótin þegar nýtt flokkunarkerfi var tekið upp.
Nýtt komugjald fyrir sjúkra-, iðju- og talþjálfun var einnig tekið upp nú í september en samkvæmt Hagstofunni kemur sú breyting inn í mælingar í næsta mánuði. Við áætlum að sú breyting hafi einnig um 1% áhrif til hækkunar á heilsuliðnum í október og heildaráhrifin eru því aftur 0,04 prósentustig, gangi spáin eftir.
Sumarútsölur klárast
Sumarútsölurnar í júlí ganga yfirleitt til baka á tveimur mánuðum. Verð á fötum og skóm lækkaði um 4,7% í júlí og í ágúst hækkaði það til baka um 2,7%. Við gerum ráð fyrir því að þær gangi alveg til baka nú í september og að liðurinn hækki um 2%. Hið sama má segja um liðinn húsgögn og heimilisbúnaður: Hann lækkaði um 2,4% í júlí, hækkaði svo um 1,3% í ágúst og við gerum ráð fyrir um 1% hækkun nú í september.
Matarkarfan stendur nánast í stað
Við gerum ráð fyrir því að matarkarfan hækki um 0,07% í mánuðinum. Leiðandi vísitala verðlagseftirlits ASÍ bendir til þess að matarkarfan hafi lækkað um 0,1% frá septemberbyrjun. Við spáum þó einungis lítils háttar hækkun, m.a. vegna þess að ákvörðun verðlagsnefndar búvara um sirka 1,4% hækkun á heildsöluverði mjólkurvara tók gildi 11. September. Við teljum líklegt að áhrif þeirrar hækkunar eigi eftir að koma fyllilega fram í vísitölu ASÍ.
Reiknuð húsaleiga hækkar áfram
Við gerum áfram ráð fyrir því að reiknuð húsaleiga hækki um 0,5% á milli mánaða og leggi þannig til 0,10 prósentustig til hækkunar vísitölunnar. Síðustu mánuði hefur hækkunin verið nokkuð stöðug, í kringum 0,5%, þó stakar mælingar sveiflist í kringum meðaltalið. Við gerum ráð fyrir því að minni hækkanir á öðrum íbúða- og leiguverðsmælikvörðum fari að endurspeglast í reiknuðu húsaleigunni á næstu mánuðum.
Spá um þróun VNV í september 2026
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting (spá) | Áhrif (spá) |
| Matur og drykkjarvara | 15,2% | 0,1% | 0,01% |
| Áfengi og tóbak | 2,5% | 0,0% | 0,00% |
| Föt og skór | 3,4% | 2,0% | 0,07% |
| Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu | 9,3% | 0,3% | 0,02% |
| Reiknuð húsaleiga | 20,9% | 0,5% | 0,10% |
| Húsgögn og heimilisbúnaður | 4,0% | 1,0% | 0,04% |
| Heilsa | 4,0% | 1,1% | 0,04% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 5,8% | -0,3% | -0,02% |
| Kaup ökutækja | 4,5% | 0,0% | 0,00% |
| Bensín og díselolía | 3,1% | 16,8% | 0,44% |
| Flugfargjöld til útlanda | 2,6% | -16,7% | -0,53% |
| Upplýsingar og fjarskipti | 4,3% | 0,7% | 0,03% |
| Afþreying, íþróttir og menning | 9,0% | 0,4% | 0,04% |
| Menntun | 1,1% | 1,0% | 0,01% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,7% | -0,4% | -0,03% |
| Fjármálaþjónusta | 1,2% | 0,4% | 0,01% |
| Umhirða og félagsþjónusta | 3,3% | -0,4% | -0,01% |
| Alls | 100,0% | 0,23% |
Verðbólguspá til næstu mánaða hækkar
Spá okkar fyrir næstu mánuði er að vísitalan hækki um 0,22% í september, 0,20% í október, lækki svo um 0,56% í nóvember og hækki um 1,06% í desember. Gangi spáin eftir mun verðbólga mælast 5,8% í september, 5,5% í október, 5,4% í nóvember og 5,3% í desember. Spáin er hærri en síðasta spá okkar, sem birt var eftir ágústmælingu Hagstofunnar. Munurinn skýrist aðallega af hærra heimsmarkaðsverði á bensíni vegna aukinna stríðsátaka í Mið-Austurlöndum.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
