Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur

Sól­myrkvinn gæti skap­að verð­bólgu­skot á versta tíma

Almyrkvi á sólu verður sýnilegur á vesturhluta landsins þann 12. ágúst næstkomandi. Gríðarleg eftirspurn er eftir flugi til landsins, gistingu, veitingaþjónustu og bílaleigubílum á þeim tíma og mikið er uppbókað nú þegar. Aukin velta og verðþrýstingur á ýmissi þjónustu verður líklega töluverð á þeim svæðum sem sólmyrkvinn sést.
4. maí 2026

Sólmyrkvar eru áhugaverðir og margir sem sækjast eftir því að berja þá augum. Þann 12. ágúst næstkomandi verður almyrkvi á sólu sem mun sjást vel á vesturhluta landsins, þar á meðal á höfuðborgarsvæðinu. Það má því bæði gera ráð fyrir straumi erlendra ferðamanna til landsins, en einnig að Íslendingar geri sér ferð vestur til að fá betra útsýni. Færri munu komast að en vilja og því töluverður verðþrýstingur á þá þjónustu sem ferðlangar kaupa. Verð á flugfargjöldum til landsins, gistingu og bílaleigu er töluvert hærra dagana í kringum sólmyrkvann, en mikið er uppbókað nú þegar. Auk þess má búast við aukinni ásókn í veitingaþjónustu og ásókn í tjaldstæði á þeim svæðum þar sem sólmyrkvinn sést.

Aukin velta þar sem sólmyrkvinn sést

Tveir almyrkvar á sólu hafa sést í Bandaríkjunum á síðustu árum (2017 og 2024) og efnahagsleg áhrif þeirra voru mjög greinileg. Almyrkvinn árið 2024 fylgdi afmarkaðri slóð eftir endilöngum Bandaríkjunum og fólk flykktist að þeim svæðum með tilheyrandi áhrifum á verslun, gistirekstur og aðra þjónustu.

Sólmyrkvinn í ágúst mun sjást á vesturhluta landsins og gera má ráð fyrir að mest álag verði á Vestfjörðum, Snæfellsnesi og yst á Suðurnesjum þar sem hann mun vara lengst. Sólmyrkvinn mun líka sjást vel frá höfuðborgarsvæðinu, en þar mun hann vara í kringum eina mínútu.

Almyrkvi á sólu

Kort: Andreas Dill & Sævar Helgi Bragason fyrir solmyrkvi2026.is & icelandatnight.is

„Taylor Swift áhrif“, skot en ekki verðbólguþrýstingur

Það er ekki óþekkt að stórir viðburðir hafi áhrif á verðmælingar. Taylor Swift áhrifin eru vel þekkt, en á þeim stöðum þar sem hún heldur tónleika hefur það alla jafna í för með sér töluverða aukna staðbundna veltu í ferðaþjónustu. Hótel fyllast og veitingastaðir finna fyrir aukinni eftirspurn og því kemur ekki á óvart að verð á þeirri þjónustu hækki, jafnvel svo mikið að það hafi áhrif á verðbólgumælingar. Taylor Swift hélt þrenna tónleika í Stokkhólmi í maí 2024 og um 150 þúsund aðdáendur flykktust til Stokkhólms og verð á hótelgistingu rauk upp sem átti stóran þátt í því að verðbólga þann mánuð mældist töluvert yfir væntingum markaðsaðila.

Það eru töluverðar líkur á að sólmyrkvinn muni hafa áhrif á verðbólgumælingar í ágúst. Áhrifin verða örugglega nokkuð greinileg þar sem sólmyrkvinn á sér stað í miðri verðsöfnunarviku Hagstofunnar. Gera má ráð fyrir að verð á flugfargjöldum, gistingu, veitingaþjónustu, bílaleigu og annarri þess háttar þjónustu verði hærri en ella vegna þess, en ferðaþjónusta er um 5,2% af vísitölu neysluverðs. Slíkt verðbólguskot er þó ekki vegna undirliggjandi efnahagsþátta heldur einfaldlega verðhækkun vegna stórviðburðar og verð lækkar að öllum líkindum aftur strax á eftir.

Sólmyrkvi á versta tíma

Það má færa ýmis rök fyrir því að sólmyrkvinn sjáist hér á versta tíma, út frá efnahaglegu sjónarmiði. Í fyrsta lagi er ágúst alla jafna stærsti ferðaþjónustumánuður ársins. Efnahagslegur ábati vegna fjölgunar ferðamanna verður því minni en ef sólmyrkvinn væri til dæmis einhvern tímann yfir vetrarmánuðina, þegar minna er að gera í ferðaþjónustunni.

Þá er forsenduákvæði í kjarasamningum sem virkjast ef verðbólga mælist yfir 4,7% í ágúst. Eins og staðan er gæti brugðið til beggja vona með ágústmælingu vísitölu neysluverðs. Þó áhrif sólmyrkvans á verðbólgumælingar yrðu ekki endilega mjög mikil, gæti það samt verið nóg til að forsenduákvæðið virkjist. Ágúst er því að mörgu leyti versti mánuðurinn fyrir sólmyrkva hér á Íslandi.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
Stýrivextir
18. nóv. 2026
Óbreyttir vextir í samræmi við væntingar
Peningastefnunefnd hélt vöxtum óbreyttum í morgun og var ákvörðunin einróma. Tónninn var að okkar mati mildur og er ljóst að nefndin hefur vaxandi áhyggjur af kólnandi hagkerfi. Enn er þó lögð áhersla á að verðbólga og verðbólguvæntingar séu langt yfir markmiði. Gangi verðbólguspár eftir gerum við ráð fyrir að nefndin geti lækkað vexti í febrúar.
17. nóv. 2026
Íslendingar auka erlenda neyslu sína
Kortavelta Íslendinga jókst um 2,7% á milli ára í október að raunvirði. Áfram er mikill vöxtur í kortaveltu Íslendinga erlendis á sama tíma og samdráttur mælist innanlands. Við spáum því að einkaneysla aukist lítið í ár en taki síðan smám saman við sér.
16. nóv. 2026
Olían finnur sér leið  
Olíuflutningar frá Persaflóasvæðinu hafa tekið verulega við sér undanfarna mánuði og nálgast magnið sem flutt var áður en átökin brutust út. Mun stærri hluti olíunnar fer nú frá svæðinu um hjáleiðir fram hjá Hormússundi og flutningarnir eru flóknari, áhættusamari og dýrari en áður. Framboð olíuafurða hefur tekið hægar við sér en framboð á hráolíu vegna truflana á olíuhreinsun og flutningum. Það hefur komið sérstaklega niður á framboði á dísilolíu, sem hefur hækkað mun meira í verði en hráolía. 
Vikubyrjun
16. nóv. 2026
Vikubyrjun 16. nóvember 2026
Þrátt fyrir minna flugframboð er fjöldi erlenda ferðamanna það sem af er ári næstum sá sami og í fyrra. Áfram eru merki um kólnun á vinnumarkaði, en skráð atvinnuleysi í október var 0,4 prósentustigum hærra en í október í fyrra. Á miðvikudag er síðasta vaxtaákvörðun ársins hjá peningastefnunefnd Seðlabankans og við spáum óbreyttum vöxtum.
Stýrivextir
12. nóv. 2026
Spáum aftur óbreyttum vöxtum
Við spáum því að peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands haldi vöxtum óbreyttum í næstu viku. Verðbólga er enn mikil og mælist jafn há og við síðustu vaxtaákvörðun, en það er fyrst og fremst vegna utanaðkomandi verðhækkana að mæld verðbólga hefur ekki hjaðnað. Við teljum að það sé farið að styttast í vaxtalækkun.
12. nóv. 2026
Spáum 6,0% verðbólgu í nóvember
Við spáum því að vísitala neysluverðs lækki um 0,41% í nóvember og að verðbólga hækki í 6,0%. Flugfargjöld til útlanda lækka alla jafna í nóvember og munu hafa mest áhrif til lækkunar gangi spáin eftir. Við gerum ráð fyrir að nóvembertilboð setji svip sinn á mælinguna, en dagur einhleypra er í miðri verðsöfnunarvikunni.
Vikubyrjun
9. nóv. 2026
Vikubyrjun 9. nóvember 2026
Fjöldi starfandi samkvæmt skrám hélst óbreyttur á milli ára í september. Verðbólga jókst á evrusvæðinu og hefur ekki mælst hærri í þrjú ár. Englandsbanki hækkaði vexti.
5. nóv. 2026
Vinnumarkaður kólnar og það hægir á launahækkunum
Eftirspurn eftir vinnuafli hefur minnkað, atvinnuleysi hefur aukist og vinnumarkaðurinn sýnir skýr merki kólnunar. Kólnun í hagkerfinu hefur dregið úr hækkunartakti launa og í nýlegri hagspá gerum við ráð fyrir hóflegri launahækkunum næstu árin. Þrátt fyrir það teljum við að kaupmáttur aukist áfram, samhliða minni verðbólgu og meiri uppgangi í atvinnulífinu á síðari hluta spátímans.
4. nóv. 2026
Minna af fiski en meiri verðmæti
Útflutningsmagn sjávarafurða hefur dregist saman undanfarin ár, en hátt afurðaverð hefur að miklu leyti vegið upp samdráttinn. Í fyrra jukust útflutningsverðmæti sjávarafurða þrátt fyrir að útflutningsmagnið hefði minnkað. Í nýlegri hagspá gerum við ráð fyrir áframhaldandi samdrætti í útflutningi sjávarafurða í ár og á næsta ári. Ef lokaráðgjöf fyrir loðnu verður nær upphafsráðgjöfinni gæti samdráttur þó snúist í vöxt og hagvaxtarhorfur batnað.
Mánaðamót 2
2. nóv. 2026
Mánaðamót 2. nóvember 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.