Vísbendingar um kólnandi hagkerfi
Vísitala íbúðaverðs hefur hækkað um 2,6% á síðustu tólf mánuðum samkvæmt nýjustu gögnum HMS. Þróunin hefur verið afar hæg undanfarið en í desember sl. mældist árshækkunin 2,1% og hafði ekki mælst jafn lítil frá því í september 2023. Síðan hafa tólf mánaða hækkanir verið á bilinu 2,1-2,6%. Síðustu fimm mánuði hafa íbúðaverðshækkanir á ársgrundvelli verið minni en hækkanir á almennu verðlagi sem þýðir að íbúðaverð hefur lækkað að raunvirði, um 2,2% á síðustu tólf mánuðum.
Í nýrri hagspá kemur fram að við teljum að hátt raunstýrivaxtastig, ströng lánþegaskilyrði og breytt lánaframboð dragi úr eftirspurn á íbúðamarkaðnum sem mun hafa talsverð áhrif á verðþróun. Raunverð íbúða hefur nú lækkað á milli ára nokkra mánuði í röð og við gerum ráð fyrir að sú þróun haldi áfram. Minni verðhækkanir og háir raunstýrivextir sem útlit er fyrir að hækki enn frekar kunna að verða til þess að verktakar sjái hvata í því að lækka verð frekar en að sitja á óseldum íbúðum.
Hægari gangur á íbúðamarkaði birtist meðal annars í því að framboð íbúða til sölu eykst hratt og birgðatími lengist til muna, þá sérstaklega á nýjum íbúðum. Samkvæmt marstalningu HMS voru um 8.400 íbúðir í byggingu á landinu öllu, sem er um 16% aukning frá því í mars í fyrra. Fullbúnar óseldar íbúðir hafa safnast hratt upp á síðustu misserum og eru nú um tvöfalt fleiri en fyrir ári síðan og um 41% fleiri en í september í fyrra.
Útlit fyrir áframhaldandi samdrátt í íbúðafjárfestingu
Á síðasta ári mældist tæplega 6% samdráttur í íbúðafjárfestingu frá fyrra ári. Frá 2021 til 2023 mældist einnig samfeldur samdráttur en árið 2024 var kröftugt ár og íbúðafjárfesting jókst um 18%. Velta samkvæmt virðisaukaskattsskýrslum sýnir merki um að hægt hafi talsvert á veltunni á síðustu misserum. Samhliða hefur dregið úr innflutningi byggingarefnis og starfsfólki í byggingariðnaði fækkar á milli ára. Á síðustu mánuðum hafa horfur versnað og verðbólga hefur aukist. Útlit er fyrir áframhaldandi háa raunvexti auk þess sem lánaframboð hefur breyst sem þrengir að kaupendum. Samhliða hægist á veltu á markaði og nýjum íbúðum til sölu fjölgar hratt. Það ætti því að hægja á frekari uppbyggingu og draga úr íbúðafjárfestingu.
Í nýrri hagspá okkar gerum við ráð fyrir því að íbúðafjárfesting dragist saman um 3,5% á þessu ári en aukist síðan lítillega 2027 og 2028.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
