Fjár­mála­þjón­usta á tíma­mót­um

Í ársbyrjun tók gildi í Evrópusambandinu ný tilskipun um greiðsluþjónustu sem er talin fela í sér miklar breytingar á umhverfi bankastarfsemi og hvernig fólk og fyrirtæki geta framkvæmt bankaviðskipti. Hvað felst í þessum breytingum og eru bankar og almenningur tilbúin fyrir þær? Védís Sigurðardóttir, sérfræðingur hjá Landsbankanum, fjallar um þessa nýju tilskipun sem í daglegu tali er nefnd PSD2 (e. Revised Payment Service Directive).
25. apríl 2018

Nýju reglunum er m.a. ætlað að greina á milli framleiðslu og dreifingar fjármálaþjónustu, í því sjónarmiði að auka samkeppni og neytendavernd á fjármálamarkaði, sem og að stuðla að vöruþróun og nýsköpun. Með PSD2 er nýjum, leyfisskyldum þjónustuveitendum veittur aðgangur að greiðslureikningum og greiðslum af þeim, að því gefnu að viðskiptavinir hafi veitt til þess samþykki. Þessir þjónustuveitendur geta verið fjártæknifyrirtæki (fintech) eða aðrir bankar, hvar sem er innan Evrópska efnahagssvæðisins.

Tilkoma PSD2 er þó aðeins fyrsta birtingarmyndin á mun stærra fyrirbæri sem nefnt er opið bankaumhverfi (open banking). Bankar víða um heim eru að taka miklum breytingum í kjölfar nýrra tækifæra sem tækniþróun hefur leitt til. Sú tækni sem opið bankaumhverfi byggir á nefnist application programming interface (API), eða forritaskil á íslensku.

Nýju reglurnar leiða til víðtækra breytinga

Samkvæmt nýju reglunum verða viðskiptabankar að veita nýjum þjónustuveitendum óhindrað aðgengi að greiðslureikningum, án þess að sérstakur samningur sé til staðar á milli bankans og þjónustuveitandans. Þjónustuveitendur þurfa að uppfylla ákveðin skilyrði og dugar samþykki reikningseiganda til að opna aðgang að greiðslureikningi hjá viðkomandi banka. Öfugt við það sem margir kunna að halda eru þetta ekki endilega slæm tíðindi fyrir banka. Reyndin er sú að nýjar vörur kalla á ný viðskiptamódel og nýja tekjustrauma.

Til lengri tíma litið er talið að nýju reglurnar muni leiða til breytinga á vöruframboði, ferlum, starfsumhverfi og samkeppni á fjármálamarkaði. Sem dæmi má nefna að í framtíðinni verða fleiri leiðir til að greiða af reikningum í gegnum netið en í gegnum lausnir frá bönkum. Nýir þjónustuveitendur munu geta sótt ýmiskonar yfirlit frá bönkunum og framkvæmt aðgerðir. Á sama hátt opnast möguleikar fyrir banka að veita viðskiptavinum sem það kjósa aðgengi að reikningsupplýsingum og greiðslum í öðrum bönkum. Þetta mun marka kaflaskil í bankaviðskiptum.

Fyrir vikið er áætlað að á komandi árum muni eiga sér stað umtalsverð fjölgun leikenda á fjármálamarkaði. Fyrirséð er að fyrst um sinn verði þetta mestanpart innlend fjártæknifyrirtæki en þegar fram líða stundir er líklegt að stóru tæknirisarnir muni hasla sér völl hérlendis sömuleiðis.

Eru bankarnir tilbúnir?

Spurningin um það hvort bankar séu tilbúnir fyrir mögulega byltingu í fjármálaþjónustu er annars vegar spurning um hvort bankar muni geta tryggt reglufylgni við PSD2 og hins vegar spurning um hvort bankar muni geta brugðist við þeim umbreytingum á bankaumhverfi sem talið er líklegt að reglurnar muni leiða af sér.

Það liggur ekki fyrir hvenær nýju reglurnar um greiðsluþjónustu munu taka gildi hér á landi, líklega á næsta ári, og einnig á eftir að koma í ljós hversu langt bankarnir munu ganga umfram þær grunnkröfur sem gerðar eru, þ.e. í að tileinka sér opið bankaumhverfi fyrir aðrar þjónustur en þær sem PSD2 kveður á um. Það gæti liðið einhver tími þar til íslenskir bankar teygja vöruframboð sitt verulega umfram grunnkröfur nýju reglnanna og hagnýta þannig að fullu opið bankaumhverfi.

Fjártæknigeirinn erlendis hefur blómstrað hraðar en hér á landi undanfarin ár, en almennt gildir að þjónustugjöld banka erlendis eru fleiri og hærri en á Íslandi. Þannig hafi erlend fjártæknifyrirtæki verið að pressa niður þóknanir banka – en ýmis bankaþjónusta hjá íslenskum bönkum í dag er ódýr í alþjóðlegum samanburði. Þá er fjártæknigeirinn á heimsvísu talinn hæfari til að veita hraðari og betri bankaþjónustu, sérstaklega í greiðslumiðlun. Það skiptir höfuðmáli að á Íslandi hafa greiðslur verið í rauntíma um langt árabil en erlendis er víða verið vinna að því að koma greiðslum í sama horf. Það eru því ekki eins stór og mörg viðfangsefni að leysa á Íslandi og víðast hvar erlendis. Þetta gerir íslenska markaðinn að sumu leyti óspennandi fyrir fjártæknifyrirtæki en þannig verður það þó ekki endilega þegar til langs tíma er litið.

Er almenningur tilbúinn?

Mikilvægt er að einstaklingum sé kunnugt um hvað felst í nýju reglunum. Þó að gögn sem nýtt verða samkvæmt reglunum eigi að vera örugg er líklegt að sumir viðskiptavinir bankanna muni ekki vilja deila gögnum sínum af a.m.k. tveimur ástæðum. Annarsvegar af ótta við öryggisleysi og hins vegar vegna þess að deilingin stríði gegn viðhorfi neytandans til m.a. persónuverndar.

Fyrri ástæðan varðar almennt vantraust og skal engan undra. Netglæpir gerast sífellt þróaðri og útbreiddari. Þessi hópur telur ófullnægjandi að leyfisveiting ein og sér nægi til að veita þriðja aðila aðgang að bankagögnum. Síðari ástæðan snertir djúpstæðari þætti, á borð við menningu, upplifun, gildismat og siðferði. Í huga viðkomandi gildir einu þó að PSD2 geri strangari öryggiskröfur en áður þekktust, að reglur um verndun upplýsinga eru hertari og að öll notkun upplýsinganna er skráð. Viðkomandi kann að finnast þetta rangt.

Enn sem komið er hefur verið takmörkuð umfjöllun um nýju reglurnar hér á landi. Landsbankinn mun kynna breytingarnar þegar að því kemur en almennt gildir í hverju landi um sig að það er á könnu stjórnvalda og fjármálageirans í heild að kynna reglurnar og áhrif þeirra.

Öryggið í fyrirrúmi

Almennt er talið að hið svokallaða opna bankaumhverfi sé í það minnsta jafn öruggt tæknilega og núverandi kerfi bankanna. Af ásettu ráði er öryggismálum bankanna almennt ekki mikið miðlað til almennings nema þegar ástæða er til. PSD2 gerir kröfu um svonefnda „sterka auðkenningu“ til að auðkenna notendur og staðfesta aðgerðir þeirra. Nýir þjónustuveitendur þurfa að uppfylla ákveðin skilyrði og er þeim aðeins heimilt að sækja bankagögn hafi fyrirtækið sérstakt leyfi fjármálaeftirlits a.m.k. eins Evrópulands og auðvitað líka leyfi neytandans. 

Hér til hliðar er bent á nokkur atriði sem ráðlegt er að hafa í huga til að gæta fyllsta öryggis í daglegum bankaviðskiptum.

Þú gætir einnig haft áhuga á
Ferðamenn á jökli
9. júní 2021

Tölum íslensku um sjálfbærni

Þegar nýjar hugmyndir, tækni eða aðferðir ryðja sér til rúms á Íslandi koma þær oft erlendis að og fagorðin eru gjarnan á ensku. Það er hætt við því að erlend fagorð torveldi okkur skilning á nýjungum og festi þær í einhverjum fílabeinsturni, sem er miður – nógu erfitt er samt að setja sig inn í umræðuna eða læra á ný tæki.
31. maí 2021

Fjárfestum í framtíðinni

Fjárfestar hafa í auknum mæli tileinkað sér aðferðafræði ábyrgra fjárfestinga. Ekki að ástæðulausu, þar sem rannsóknir sýna fylgni milli góðs árangurs fyrirtækja í sjálfbærnimálum og arðsemi í rekstri til lengri tíma.
5. maí 2021

Hreystineistinn kveiktur hjá krökkunum

„Tilgangur Skólahreysti var að kveikja aftur þennan hreystineista sem okkur fannst vera að deyja út,“ segir Andrés Guðmundsson, sem stofnaði keppnina með eiginkonu sinni, Láru B. Helgdóttur, árið 2005. Skólahreysti öðlaðist fljótt miklar vinsældir meðal krakkanna og síðustu tíu árin hafa um 110 af 120 skólum á landinu tekið þátt í keppninni.
Vindmyllur í Búrfellslundi.
2. mars 2021

Græn fjármögnun er allra hagur

Hjá Landsbankanum hefur um árabil verið lögð áhersla á sjálfbærni. Undanfarið hafa stór skref verið tekin í grænni fjármögnun bankans og starfsemi síðasta árs hefur fengið alþjóðlega vottun á kolefnisjöfnun.
28. jan. 2021

Persónuvernd og öryggi barna á netinu

Fullorðnir bera ábyrgð á að börn fái að kynnast ólíkum miðlum og þeim tækifærum sem felast í net- og snjallsímanotkun. Foreldrar þurfa einnig að vera vakandi yfir því hvað börnin þeirra eru að gera á netinu.
Fjöll
27. jan. 2021

Ný fjármálaumgjörð vegvísir að sjálfbærri framtíð

Bankar víða um heim gefa í síauknum mæli út svokallaðar sjálfbærar fjármálaumgjarðir sem stýra fjármagni í átt að sjálfbærum verkefnum og skilgreina sjálfbær verkefni. Landsbankinn hefur nú bæst í hópinn og gefið út sjálfbæra fjármálaumgjörð í fyrsta sinn. En hvers vegna og hvað þýðingu hefur þessi útgáfa?
Guðrún Tinna Ólafsdóttir
18. jan. 2021

Svanni veitir góðum hugmyndum kvenna brautargengi

 „Svanni eflir konur í fyrirtækjarekstri og gerir þeim kleift að framkvæma góðar hugmyndir. Þannig stuðlar hann að nýsköpun og blómlegu atvinnulífi,“ segir Guðrún Tinna Ólafsdóttir, stjórnarformaður Svanna - lánatryggingasjóðs kvenna. Landsbankinn er bakhjarl sjóðsins sem hefur opnað fyrir umsóknir.
Dagatal Landsbankans 2021
22. des. 2020

Dagatal Landsbankans 2021: Tækniframfarir og samfélagsbreytingar

Aðlögunarhæfni mannskepnunnar er ótrúleg sem er ómetanlegt í heimi sem tekur jafn örum breytingum og sá sem við byggjum. Hugviti mannfólksins virðist lítil mörk sett og hraði tækniþróunar slíkur að erfitt getur verið að átta sig á því hversu mikið hefur breyst á stuttum tíma.
Starfsfólk í hjálparstarfi
18. des. 2020

Fólk vill láta gott af sér leiða

Hjálpar- og styrktarfélög hafa ekki farið varhluta af heimsfaraldri og öllum þeim nýju lögmálum og siðum sem heimurinn hefur þurft að tileinka sér árið 2020.
Vindmyllur
19. nóv. 2020

Mikilvægt að þekkja raunveruleg umhverfisáhrif banka

Í gegnum tíðina hafa umhverfisáhrif banka gjarnan verið talin smávægileg. Bankar eru að upplagi skrifstofufyrirtæki og rekstur þeirra krefst ekki beinnar notkunar á auðlindum eða mengandi efnum í stórum stíl. Bankar og aðrar fjármálastofnanir hafa því ekki verið sett undir sama hatt og verksmiðjur, flugfélög eða önnur starfsemi sem sýnilega hefur bein áhrif á umhverfið. Í dag er hinsvegar gerð skýr krafa um að bankar mæli og greini frá óbeinum umhverfisáhrifum sínum.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur