Vikubyrjun 20. mars 2023
Tæplega helmingur þeirra heimila sem tóku fasteignalán frá byrjun árs 2020 er með heildargreiðslubyrði húsnæðislána undir 150 þúsund krónum á mánuði og rúmlega 75% eru með greiðslubyrði undir 200 þúsundum. Þrátt fyrir vaxtahækkanir eru um 55% þessara heimila annað hvort með minni greiðslubyrði en þegar þau tóku lánið upphaflega eða aukna greiðslubyrði að 10 þúsund krónum.
20. mars 2023
Vikan framundan
- Á þriðjudag birtir HMS vísitölu íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu.
- Á miðvikudag er vaxtaákvörðun hjá Seðlabanka Íslands. Við búumst við 0,75 prósentustiga hækkun. Þennan dag er einnig vaxtaákvörðun hjá Seðlabanka Bandaríkjanna.
Mynd vikunnar
Í nýjasta riti Seðlabanka Íslands, Fjármálastöðugleika, er meðal annars greining á greiðslubyrði fasteignalána heimila með sérstakri áherslu á heimili sem tóku fasteignalán frá byrjun árs 2020. Tæplega helmingur slíkra heimila er með heildargreiðslubyrði húsnæðislána undir 150 þúsund krónum á mánuði og rúmlega 75% eru með greiðslubyrði undir 200 þúsundum.
Þrátt fyrir vaxtahækkanir eru um 55% þessara heimila annað hvort með minni greiðslubyrði en þegar þau tóku lánið eða greiðslubyrði þeirra hefur aukist um minna en 10 þúsund krónur. 85% þeirra heimila sem tóku fasteignalán frá byrjun árs 2020 eru annað hvort með minni greiðslubyrði en þegar þau tóku lánið eða innan við 50 þúsund krónur á mánuði aukna greiðslubyrði. Um 4% heimila hafa séð greiðslubyrði lánanna hækka um meira en 100 þúsund krónur.
Helsta frá vikunni sem leið
- Seðlabankinn birti yfirlýsingu fjármálastöðugleikanefndar og ritið Fjármálastöðugleika. Að mati nefndarinnar stendur fjármálakerfið traustum fótum, en fjármálaskilyrði heimila og fyrirtækja hafa versnað. Nefndin ákvað að hækka sveiflujöfnunarauka á viðskiptabankana úr 2% í 2,5%.
- Í síðustu viku fóru fram verðmælingar vegna marsmælingar vísitölu neysluverðs, en Hagstofan birtir hana þriðjudaginn 28. mars. Við eigum von á að vísitalan hækki um 0,61% milli mánaða og að verðbólgan lækki úr 10,2% í 9,8%. Spá okkar til næstu mánaða gerir ráð fyrir að verðbólga hjaðni, þótt það gerist hægt, og að hún mælist enn yfir 8% í sumar.
- RSV birti tölur um heildargreiðslukortaveltu hérlendis og Seðlabankinn birti sömuleiðis tölur um veltu greiðslukorta hérlendis og erlendis. Tölurnar benda til þess að enn sé mjög mikill kraftur í einkaneyslunni, en kortavelta heimila jókst um 7,7% að raunvirði milli ára í febrúar. Innanlands jókst hún um tæp 3% og rúm 30% erlendis miðað við fast verðlag og gengi.
- Erlendis bárust verðbólgutölur frá Bandaríkjunum, en ársverðbólgan þar lækkaði úr 6,4% í 6,0%. Seðlabanki Evrópu hækkaði vexti um 0,5 prósentustig.
- Ölgerðin birti afkomuviðvörun.
- Arion banki gaf út skuldabréf í norskum krónum, Íslandsbanki hélt útboð á sértryggðum skuldabréfum, Lánasjóður sveitarfélaga lauk skuldabréfaútboði og Landsbankinn lauk útboði víkjandi skuldabréfa.
Hagtölur og markaðsupplýsingar
Þú gætir einnig haft áhuga á
21. okt. 2026
Framboð íbúða hefur aukist og dregið hefur úr eftirspurn. Við gerum ráð fyrir að íbúðamarkaður verði rólegur og að verðhækkanir verða hóflegar á næstu misserum. Raunverð íbúða hefur lækkað ellefu mánuði í röð miðað við vísitölu neysluverðs án húsnæðis. Við gerum ráð fyrir samdrætti í íbúðafjárfestingu í ár og á næsta ári.
19. okt. 2026
Greiðslukortavelta heimilanna jókst um 0,9% á milli ára og áfram er mikil aukning í kortaveltu Íslendinga erlendis. Ný loðnuráðgjöf dregur talsvert úr ráðlögðum veiðum en upphaflega ráðgjöfin gerði ráð fyrir. Í dag birtum við hagspá til ársins 2029.
19. okt. 2026
Við spáum því að hagvöxtur verði afar hófstilltur í ár og á næsta ári, eða 1,3% og 1,5%. Aukin verðbólga, sem á einna helst rætur að rekja til stríðsátaka úti í heimi og gjaldahækkana innanlands, hefur ýtt vaxtastiginu upp og hægt á hagkerfinu. Atvinnuleysi hefur aukist og vinnumarkaðurinn sýnir skýr merki kólnunar.
15. okt. 2026
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,49% í október og að ársverðbólga standi í stað í 5,9%. Hækkun á eldsneytisverði skýrir hækkunina að langmestu leyti. Nýtt komugjald í sjúkra-, tal-, og iðjuþjálfun hefur einnig áhrif til hækkunar. Á móti gerum við ráð fyrir að reiknuð húsaleiga og flugfargjöld til útlanda hafi áhrif til lækkunar á milli mánaða, sem ná þó ekki að vega upp hækkun á eldsneytisverði.
12. okt. 2026
Peningastefnunefnd ákvað að halda vöxtum óbreyttum í síðustu viku. Fjöldi starfandi stóð nánast í stað á milli ára í ágúst og skráð atvinnuleysi í september var 0,5 prósentustigum hærra en í fyrra.
7. okt. 2026
Peningastefnunefnd hélt vöxtum óbreyttum og ákvörðunin var einróma. Verðbólga hefur hækkað á milli funda, úr 5,3% í 5,9%, sem rekja má til átakanna í Mið-Austurlöndum og opinberra hækkana. Hækkunin hefur verið í takt við væntingar.
5. okt. 2026
Verðbólga mældist 5,9% í september og hefur mælst yfir 5% allt þetta ár. Í vikunni er vaxtaákvörðun hjá Seðlabanka Íslands. Við spáum því að peningastefnunefnd haldi vöxtum óbreyttum.
1. okt. 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
30. sept. 2026
Við spáum því að peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands haldi vöxtum óbreyttum í næstu viku. Við síðustu vaxtaákvörðun gaf nefndin nokkuð skýrt til kynna að hún teldi aðhaldið nægjanlegt. Þróun verðbólgu frá síðasta fundi hefur verið í takt við spá bankans, verðbólguvæntingar eru svipaðar og fyrir síðustu ákvörðun og hagkerfið sýnir áfram merki kólnunar. Óvissan snýr helst að því hvernig nefndin metur áhrif fjárlagafrumvarpsins og mögulegar afleiðingar forsendubrestsins í kjarasamningum.
29. sept. 2026
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,39% á milli mánaða í september og verðbólga hækkar því úr 5,6% í 5,9%. Við spáðum 5,8% verðbólgu. Eldsneytisverð hækkaði töluvert í mánuðinum sem bæði má rekja til þess að tímabundin lækkun á virðisaukaskatti rann út í byrjun mánaðar og hækkana á heimsmarkaðsverði á olíu. Áhrif hækkunar komugjalda á heilsugæslu höfðu einnig áhrif til hækkunar, í takt við spá okkar.