Vikubyrjun 20. mars 2023
Tæplega helmingur þeirra heimila sem tóku fasteignalán frá byrjun árs 2020 er með heildargreiðslubyrði húsnæðislána undir 150 þúsund krónum á mánuði og rúmlega 75% eru með greiðslubyrði undir 200 þúsundum. Þrátt fyrir vaxtahækkanir eru um 55% þessara heimila annað hvort með minni greiðslubyrði en þegar þau tóku lánið upphaflega eða aukna greiðslubyrði að 10 þúsund krónum.
20. mars 2023
Vikan framundan
- Á þriðjudag birtir HMS vísitölu íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu.
- Á miðvikudag er vaxtaákvörðun hjá Seðlabanka Íslands. Við búumst við 0,75 prósentustiga hækkun. Þennan dag er einnig vaxtaákvörðun hjá Seðlabanka Bandaríkjanna.
Mynd vikunnar
Í nýjasta riti Seðlabanka Íslands, Fjármálastöðugleika, er meðal annars greining á greiðslubyrði fasteignalána heimila með sérstakri áherslu á heimili sem tóku fasteignalán frá byrjun árs 2020. Tæplega helmingur slíkra heimila er með heildargreiðslubyrði húsnæðislána undir 150 þúsund krónum á mánuði og rúmlega 75% eru með greiðslubyrði undir 200 þúsundum.
Þrátt fyrir vaxtahækkanir eru um 55% þessara heimila annað hvort með minni greiðslubyrði en þegar þau tóku lánið eða greiðslubyrði þeirra hefur aukist um minna en 10 þúsund krónur. 85% þeirra heimila sem tóku fasteignalán frá byrjun árs 2020 eru annað hvort með minni greiðslubyrði en þegar þau tóku lánið eða innan við 50 þúsund krónur á mánuði aukna greiðslubyrði. Um 4% heimila hafa séð greiðslubyrði lánanna hækka um meira en 100 þúsund krónur.
Helsta frá vikunni sem leið
- Seðlabankinn birti yfirlýsingu fjármálastöðugleikanefndar og ritið Fjármálastöðugleika. Að mati nefndarinnar stendur fjármálakerfið traustum fótum, en fjármálaskilyrði heimila og fyrirtækja hafa versnað. Nefndin ákvað að hækka sveiflujöfnunarauka á viðskiptabankana úr 2% í 2,5%.
- Í síðustu viku fóru fram verðmælingar vegna marsmælingar vísitölu neysluverðs, en Hagstofan birtir hana þriðjudaginn 28. mars. Við eigum von á að vísitalan hækki um 0,61% milli mánaða og að verðbólgan lækki úr 10,2% í 9,8%. Spá okkar til næstu mánaða gerir ráð fyrir að verðbólga hjaðni, þótt það gerist hægt, og að hún mælist enn yfir 8% í sumar.
- RSV birti tölur um heildargreiðslukortaveltu hérlendis og Seðlabankinn birti sömuleiðis tölur um veltu greiðslukorta hérlendis og erlendis. Tölurnar benda til þess að enn sé mjög mikill kraftur í einkaneyslunni, en kortavelta heimila jókst um 7,7% að raunvirði milli ára í febrúar. Innanlands jókst hún um tæp 3% og rúm 30% erlendis miðað við fast verðlag og gengi.
- Erlendis bárust verðbólgutölur frá Bandaríkjunum, en ársverðbólgan þar lækkaði úr 6,4% í 6,0%. Seðlabanki Evrópu hækkaði vexti um 0,5 prósentustig.
- Ölgerðin birti afkomuviðvörun.
- Arion banki gaf út skuldabréf í norskum krónum, Íslandsbanki hélt útboð á sértryggðum skuldabréfum, Lánasjóður sveitarfélaga lauk skuldabréfaútboði og Landsbankinn lauk útboði víkjandi skuldabréfa.
Hagtölur og markaðsupplýsingar
Þú gætir einnig haft áhuga á
26. jan. 2026
Vísitala íbúðaverðs lækkaði um tæplega 1,2% á milli mánaða í desember og á sama tíma lækkaði vísitala leiguverðs um 1,4%. Hagstofan birti vísitölu launa, sem hélst óbreytt á milli mánaða. Á fimmtudag verður vísitala neysluverðs í janúar birt.
19. jan. 2026
Kortavelta heimila heldur áfram að aukast á milli ára en velta erlendra korta hér á landi hefur tekið að dragast saman í takt við fækkun ferðamanna. Í vikunni birtir HMS vísitölu íbúðaverðs, vísitölu leiguverðs og mánaðarskýrslu.
15. jan. 2026
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,30% á milli mánaða í janúar. Gangi spáin eftir mun verðbólga aukast úr 4,5% í 5,1%. Janúarútsölur hafa mest áhrif til lækkunar í mánuðinum en breytingar á gjaldtöku ökutækja hafa mest áhrif til hækkunar, samkvæmt spánni. Mikil óvissa er þó um hvernig Hagstofan tekur breytingarnar inn í verðmælingar.
13. jan. 2026
Atvinnuástandið hefur versnað smám saman og eftirspurn eftir vinnuafli er minni en áður. Atvinnuleysi hefur aukist hratt og mældist 4,4% í desember, en svo mikið hefur atvinnuleysi ekki mælst í rúmlega þrjú og hálft ár. Þessi þróun styður við markmið Seðlabankans um að draga úr þenslu í hagkerfinu og vinna bug á verðbólgu. Á sama tíma heldur neysla landsmanna áfram að aukast með hverjum mánuðinum, en heildarkortavelta hefur aukist um 6% á fyrstu ellefu mánuðum síðasta árs frá sama tímabili árið áður.
12. jan. 2026
Breytingar á gjaldtöku hins opinbera af rekstri og kaupum ökutækja gætu aukið verðbólgu um 0,7 prósentustig. Óvíst er hvort áhrifin komi fram að öllu leyti í janúar eða dreifist yfir næstu mánuði, en telja má að það velti ekki síst á eftirspurn eftir bílum í byrjun árs.
12. jan. 2026
Skráð atvinnuleysi hélt áfram að aukast í desember og var 0,6 prósentustigum meira en á sama tíma árið áður. Álíka margir erlendir ferðamenn heimsóttu Ísland í fyrra og síðustu tvö ár á undan en utanlandsferðir Íslendinga voru 18% fleiri í fyrra en árið á undan. Þó nokkur óvissa ríkir um verðbólgumælingu janúarmánaðar, ekki síst í tengslum við breytta gjaldtöku á innflutningi og rekstri bíla. Við gefum út verðbólguspá næsta fimmtudag.
5. jan. 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
5. jan. 2026
Verðbólgan kom aftan að landsmönnum stuttu fyrir jól og fór úr 3,7% í 4,5%. Verðbólga í desember var aðeins 0,3 prósentustigum minni en í upphafi síðasta árs þegar hún mældist 4,8%. Á sama tímabili lækkuðu stýrivextir um 1,25 prósentustig, úr 8,50% í 7,25%.
22. des. 2025
Verðbólga rauk upp í 4,5% í desember eftir að hafa hjaðnað verulega í nóvember og mælst 3,7%. Rífleg hækkun á flugfargjöldum til útlanda skýrir stóran hluta hækkunarinnar, en einnig töluverð gjaldskrárhækkun á hitaveitu í desember. Aukin verðbólga skýrist þannig af afmörkuðum, sveiflukenndum liðum og ekki er að greina merki um að undirliggjandi verðbólguþrýstingur hafi aukist að ráði.
22. des. 2025
Fasteignamarkaðurinn fer enn kólnandi, ef marka má skýrslu sem HMS gaf út í síðustu viku. Gistinóttum á hótelum fækkaði um 6,6% á milli ára í nóvember. Kaupmáttur ráðstöfunartekna jókst um 1,9% á milli ára á þriðja ársfjórðungi, samkvæmt Hagstofunni. Í dag birtir Hagstofan verðbólgutölur.