Vext­ir hækk­að­ir og horf­ur versn­andi

Átti að hækka meira miðað við þessar verðbólguhorfur?

Miðað við verðbólguspána hefði mátt gera ráð fyrir að nefndin hækkaði vexti um meira en 0,25 prósentustig. Nefndin benti þó á að raunhagkerfið sé að gefa töluvert eftir og störfum sé hætt að fjölga. Nýjar kortaveltutölur gefi einnig til kynna að einkaneysla sé að gefa eftir.

Það sem skýrir hærri verðbólgu nú og fram á við séu þættir sem nefndin getur ekki haft áhrif á og myndi að jafnaði horfa framhjá, svo sem hækkun á vörugjöldum um áramót og hátt olíuverð. Það sem nefndin hefur áhyggjur af eru svokölluð annarrar umferðar áhrif á verðbólgu, sem eru meiri en ella vegna hárra verðbólguvæntinga. Þess vegna ákvað nefndin að hækka vexti, en á sama tíma hefur hún áhyggjur af kólnandi hagkerfi og nemur hækkunin því einungis 0,25 prósentustigum, þrátt fyrir verulega dökka verðbólguspá.

Nefndin gaf jafnframt skýrt til kynna að hún væri tilbúin til þess að hækka vexti enn frekar ef þess þyrfti. Gangi verðbólguspáin eftir teljum við nokkuð ljóst að svo verði.

Peningastefnunefnd í erfiðri stöðu

Aukist verðbólga samkvæmt spá Seðlabankans og mælist um 5,5% á lokafjórðungi ársins er hætta á að núverandi aðhaldsstig sé of lítið. Á sama tíma virðist raunhagkerfið vera að gefa eftir og því er einnig hætta á því að aðhaldið sé of mikið. Nefndin þarf því að feta einhverskonar milliveg þar sem það er í raun ekki hægt að vita fyrr en eftir á hvert hið rétt aðhaldsstig á að vera.

Olíuverð og vinnumarkaður helstu óvissuþættir

Seðlabankinn telur meiri líkur á því að verðbólguspáin sé bjartsýn en svartsýn. Þar er bankinn bæði að horfa til þróun olíuverðs til næstu mánaða en einnig til viðbragða vinnumarkaðarins ef forsenduákvæði kjarasamninga virkjast í haust.

Áhrif af hækkandi verði á áburði gætu til að mynda leitt til verri uppskeru og þar með hækkandi heimsmarkaðsverðs á matvöru sem gæti aftur leitt til meiri hækkunar verðlags hér á landi en spá Seðlabankans gerir ráð fyrir. Þetta er sér í lagi vegna þess að verðbólguvæntingar hér eru háar og annarrar umferðar áhrif verðbólgu þar af leiðindi sterkari en ella.

Spá bankans gerir ráð fyrir að forsenduákvæði kjarasamninga virkist, en að þeim verði þó ekki slitið í kjölfarið, heldur verði samið um launahækkanir í takt við verðbólgu umfram forsenduákvæðið. Fari viðræður á annan veg myndu verðbólguhorfur versna enn frekar.

Frekari hækkanir líklegar í haust gangi spáin eftir

Við teljum líklegt að Peningastefnunefnd muni finna sig knúna til þess að hækka vexti enn frekar, sérstaklega á fjórða ársfjórðungi gangi verðbólguspá þeirra eftir. Þetta er auðvitað sem fyrr segir mikilli óvissu undirorpið, sér í lagi sem hvað varðar deilur á vinnumarkaði og eins átök í Mið-Austurlöndum og opnun Hormússunds.