Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur

Vext­ir hækk­að­ir en mild­ari tónn

Peningastefnunefnd hækkaði meginvexti um 0,25 prósentustig þriðja fundinn í röð og standa þeir nú í 8%. Hægt hefur á efnahagsumsvifum og vísbendingar eru um að undirliggjandi verðbólga sé tekin að hjaðna að mati nefndarinnar. Tónninn var því mun mildari en á síðustu tveimur fundum.
Stýrivextir
19. ágúst 2026

Meginvextir Seðlabankans eru nú 8% eftir 0,25 prósentustiga vaxtahækkun peningastefnunefndar í morgun. Samhliða ákvörðuninni birti bankinn Peningamál með uppfærðri verðbólgu- og hagvaxtaspá. Helstu áhættuþættir varðandi verðbólguþróun fram á við eru gjaldskrárhækkanir opinberra aðila, staðan í Mið-Austurlöndum og framvinda á vinnumarkaði. Fram kemur að vaxtahækkunin nú sé talin tryggja nægjanlegt aðhald til þess að verðbólga hjaðni í markmið en mótun peningastefnunnar ræðst sem fyrr af þróun efnahagsmála.

Mildari tónn í yfirlýsingunni

Undirliggjandi verðbólga hefur ekki aukist, hægt hefur á launahækkunum og raunhagkerfið gefið eftir, sérstaklega vinnumarkaðurinn. Þetta sést einnig í nýjustu vísbendingum um einkaneyslu. Saman verður þetta til þess að nefndin dregur þá ályktun að þær vaxtahækkanir sem gripið hafi verið til hafi skilað tilætluðum árangri og því er tilefni til mildari tóns. Einn nefndarmaður vildi halda vöxtum óbreyttum.

Vaxtaákvarðanir peningastefnunefndar

Dags. Vikur frá síðustu ákvörðun Ákvörðun Atkvæði með Atkvæði móti Kosið annað Meginvextir
7. febrúar 2024 11 óbr. ÁJ, RS, ÁÓP, HS GJ (-0,25%)   9,25%
20. mars 2024 6 óbr. ÁJ, RS, ÁÓP, HS GJ (-0,25%)   9,25%
8. maí 2024 7 óbr. ÁJ, RS, ÁÓP, HS AS (-0,25%)   9,25%
21. ágúst 2024 15 óbr. ÁJ, RS, TB, ÁÓP, HS     9,25%
2. október 2024 6 -0,25% ÁJ, RS, TB, ÁÓP   HS (óbr.) 9,00
20. nóvember 2024 7 -0,50% ÁJ, RS, TB,  ÁÓP, HS     8,50%
5. febrúar 2025 11 -0,50% ÁJ, ÞGP, TB, ÁÓP, HS     8,00%
19. mars 2025 6 -0,25% ÁJ, ÞGP, TB, ÁÓP, HS     7,75%
21. maí 2025 9 -0,25% ÁJ, ÞGP, TB, ÁÓP   HS (óbr.) 7,50%
20. ágúst 2025 13 óbr. ÁJ, ÞGP, TB, ÁÓP, HS     7,50%
8. október 2025 7 óbr. ÁJ, ÞGP, TB, ÁÓP, HS     7,50%
19. nóvember 2025 6 -0,25% ÁJ, ÞGP, TB,  ÁÓP, HS     7,25%
4. febrúar 2026 11 óbr. ÁJ, ÞGP, TB, ÁÓP, HS     7,25%
18. mars 2026 6 +0,25% ÁJ, ÞGP, TB ÁÓP, HS (+0,50%)   7,50%
20. maí 2026 9 +0,25% ÁJ, ÞGP, TB, ÁÓP, HS     7,75%
19. ágúst 2026 13 +0,25% Fjórir Einn (óbr.)   8,00%
7. okt. 2026 7          
18. nóv. 2026 6          

ÁJ: Ásgeir Jónsson, ÁÓP: Ásgerður Ósk Pétursdóttir, GJ: Gunnar Jakobsson, HS: Herdís Steingrímsdóttir, RS: Rannveig Sigurðardóttir, TB: Tómas Brynjólfsson, ÞGP: Þórarinn G. Pétursson
Heimild: Seðlabanki Íslands

Á kynningarfundinum með vaxtaákvörðuninni lögðu nefndarmenn áherslu á það hversu mikið opinber gjöld og gjaldskrár hafa hækkað að undanförnu, oft töluvert umfram verðbólgumarkmið. Þótt þetta sé ekki nýtt vandamál undirstrikar það að sameiginlegt átak þarf til að ná verðbólgu niður. Verðtrygging í íslensku hagkerfi nær ekki aðeins til fjárskuldbindinga heldur birtist hún einnig í sjálfvirkum hækkunum opinberra gjalda, í samningum og annarri verðlagningu.

Sjálfvirkar verðhækkanir geta bæði viðhaldið verðbólgu og hægt verulega á því að ná verðbólgu varanlega niður í markmið. Nefndin taldi jafnframt tilefni til að staldra við þá þróun að störfum hjá hinu opinbera fjölgar á sama tíma og þeim fækkar á almennum vinnumarkaði. Laun í opinbera geiranum hafa einnig hækkað hraðar en á almennum markaði og verð opinberrar þjónustu meira en verð á ýmsum öðrum vörum og þjónustu. Samanlagt bendir þetta til þess að hið opinbera hafi að undanförnu ekki dregið nægilega úr verðbólguþrýstingi.

Verri verðbólguhorfur í ár

Samhliða vaxtaákvörðun birti Seðlabankinn Peningamál með uppfærðri þjóðhagsspá. Bankinn gerir núna ráð fyrir meiri verðbólgu það sem eftir er árs en hann spáði í maí, eða 5,6% í stað 5,2% á 3. ársfjórðungi og 5,7% í stað 5,5% á 4. ársfjórðungi. Bankinn gerir þó enn ráð fyrir mjög svipaðri þróun næstu ár.

Bankinn lækkaði hagvaxtarspá sína fyrir árið í ár úr 1,6% í 1,4%. Seðlabankinn rökstyður breytta spá með því vísbendingar séu um að einkaneysla hafi gefið meira eftir en búist var við í maí. Þá gerir hann ráð fyrir minni útflutningi sjávarafurða, en á móti vega meiri útflutningstekjur af gagnaverum. Bankinn gerir nú ráð fyrir meiri hagvexti 2027 og 2028 en hann spáði í maí.

Ákvörðunin í takt við okkar spá

Hækkunin nú var í takt við spá okkar, en við gerum ekki ráð fyrir að vextir verði hækkaðir aftur, að því gefnu að verðbólguspá okkar gangi eftir. Spá okkar byggir meðal annars á því að samkomulag náist á vinnumarkaði og að opinber gjöld og gjaldskrár hækki ekki eins mikið og síðustu mánuði. Auk þess byggir hún á því að heimsmarkaðsverð á olíu hækki ekki. Óvissan í spánni er töluverð.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
Stýrivextir
18. nóv. 2026
Óbreyttir vextir í samræmi við væntingar
Peningastefnunefnd hélt vöxtum óbreyttum í morgun og var ákvörðunin einróma. Tónninn var að okkar mati mildur og er ljóst að nefndin hefur vaxandi áhyggjur af kólnandi hagkerfi. Enn er þó lögð áhersla á að verðbólga og verðbólguvæntingar séu langt yfir markmiði. Gangi verðbólguspár eftir gerum við ráð fyrir að nefndin geti lækkað vexti í febrúar.
17. nóv. 2026
Íslendingar auka erlenda neyslu sína
Kortavelta Íslendinga jókst um 2,7% á milli ára í október að raunvirði. Áfram er mikill vöxtur í kortaveltu Íslendinga erlendis á sama tíma og samdráttur mælist innanlands. Við spáum því að einkaneysla aukist lítið í ár en taki síðan smám saman við sér.
16. nóv. 2026
Olían finnur sér leið  
Olíuflutningar frá Persaflóasvæðinu hafa tekið verulega við sér undanfarna mánuði og nálgast magnið sem flutt var áður en átökin brutust út. Mun stærri hluti olíunnar fer nú frá svæðinu um hjáleiðir fram hjá Hormússundi og flutningarnir eru flóknari, áhættusamari og dýrari en áður. Framboð olíuafurða hefur tekið hægar við sér en framboð á hráolíu vegna truflana á olíuhreinsun og flutningum. Það hefur komið sérstaklega niður á framboði á dísilolíu, sem hefur hækkað mun meira í verði en hráolía. 
Vikubyrjun
16. nóv. 2026
Vikubyrjun 16. nóvember 2026
Þrátt fyrir minna flugframboð er fjöldi erlenda ferðamanna það sem af er ári næstum sá sami og í fyrra. Áfram eru merki um kólnun á vinnumarkaði, en skráð atvinnuleysi í október var 0,4 prósentustigum hærra en í október í fyrra. Á miðvikudag er síðasta vaxtaákvörðun ársins hjá peningastefnunefnd Seðlabankans og við spáum óbreyttum vöxtum.
Stýrivextir
12. nóv. 2026
Spáum aftur óbreyttum vöxtum
Við spáum því að peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands haldi vöxtum óbreyttum í næstu viku. Verðbólga er enn mikil og mælist jafn há og við síðustu vaxtaákvörðun, en það er fyrst og fremst vegna utanaðkomandi verðhækkana að mæld verðbólga hefur ekki hjaðnað. Við teljum að það sé farið að styttast í vaxtalækkun.
12. nóv. 2026
Spáum 6,0% verðbólgu í nóvember
Við spáum því að vísitala neysluverðs lækki um 0,41% í nóvember og að verðbólga hækki í 6,0%. Flugfargjöld til útlanda lækka alla jafna í nóvember og munu hafa mest áhrif til lækkunar gangi spáin eftir. Við gerum ráð fyrir að nóvembertilboð setji svip sinn á mælinguna, en dagur einhleypra er í miðri verðsöfnunarvikunni.
Vikubyrjun
9. nóv. 2026
Vikubyrjun 9. nóvember 2026
Fjöldi starfandi samkvæmt skrám hélst óbreyttur á milli ára í september. Verðbólga jókst á evrusvæðinu og hefur ekki mælst hærri í þrjú ár. Englandsbanki hækkaði vexti.
5. nóv. 2026
Vinnumarkaður kólnar og það hægir á launahækkunum
Eftirspurn eftir vinnuafli hefur minnkað, atvinnuleysi hefur aukist og vinnumarkaðurinn sýnir skýr merki kólnunar. Kólnun í hagkerfinu hefur dregið úr hækkunartakti launa og í nýlegri hagspá gerum við ráð fyrir hóflegri launahækkunum næstu árin. Þrátt fyrir það teljum við að kaupmáttur aukist áfram, samhliða minni verðbólgu og meiri uppgangi í atvinnulífinu á síðari hluta spátímans.
4. nóv. 2026
Minna af fiski en meiri verðmæti
Útflutningsmagn sjávarafurða hefur dregist saman undanfarin ár, en hátt afurðaverð hefur að miklu leyti vegið upp samdráttinn. Í fyrra jukust útflutningsverðmæti sjávarafurða þrátt fyrir að útflutningsmagnið hefði minnkað. Í nýlegri hagspá gerum við ráð fyrir áframhaldandi samdrætti í útflutningi sjávarafurða í ár og á næsta ári. Ef lokaráðgjöf fyrir loðnu verður nær upphafsráðgjöfinni gæti samdráttur þó snúist í vöxt og hagvaxtarhorfur batnað.
Mánaðamót 2
2. nóv. 2026
Mánaðamót 2. nóvember 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.