Verðbólga yfir væntingum í nóvember
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,09% á milli mánaða í nóvember og verðbólga hjaðnaði við það í 4,8%. Við spáðum 0,13% lækkun á milli mánaða og 4,5% verðbólgu. Flestir liðir voru í samræmi við spá okkar, fyrir utan reiknaða húsaleigu. Við spáðum því að liðurinn myndi lækka lítillega á milli mánaða, eða um 0,10%, en hann hækkaði aftur á móti um 0,9%. Verðbólga án húsnæðis lækkaði á milli mánaða, úr 2,8% í 2,7%.
Framlag reiknaðrar húsaleigu til ársverðbólgu lækkar áfram
Líkt og í október lækkar framlag reiknaðrar húsaleigu til ársverðbólgu nokkuð. Það skýrist af því að í október og nóvember í fyrra hækkaði reiknuð húsaleiga um rúm 2% í hvorum mánuði fyrir sig. Þótt reiknuð húsaleiga hafi hækkað meira en við spáðum nú í nóvember hækkaði hún mun minna en í sama mánuði í fyrra, eða um 0,9% á milli mánaða, og því hefur liðurinn töluverð áhrif til lækkunar á ársverðbólgu.
Frá því í september hefur verðbólga hjaðnað um 0,6 prósentustig og þar af má skýra 0,5 prósentustig af lækkuninni með lægri reiknaðri húsaleigu. Verðbólga án húsnæðis hefur enda einungis lækkað um 0,1 prósentustig, eða úr 2,8% í september í 2,7% nú í nóvember.
Þegar horft er á mánaðarbreytingu vísitölunnar eina og sér er það hækkun á reiknaðri húsaleigu sem kemur mest á óvart. Við höfðum spáð 0,1% lækkun á milli mánaða en hún hækkaði um 0,9%. Leiguverð nýrra samninga á höfuðborgarsvæðinu lækkaði tvo mánuði í röð, í ágúst og september, en hækkaði aftur í október og þá um 1,8%, samkvæmt vísitölu leiguverðs Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. Sú vísitala mælir breytingar á leiguverði nýrra samninga, en Hagstofan mælir, með nokkurri einföldun, meðalleiguverð allra gildra samninga hvers mánaðar. Enn eru ekki komnar mjög margar mælingar með nýrri aðferð Hagstofunnar og erfitt hefur því reynst að finna hvað hefur mest áhrif á þróun þessa liðar.
Helstu liðir vísitölunnar
- Flugfargjöld til útlanda höfðu mest áhrif á vísitöluna til lækkunar, en liðurinn lækkaði um 11,7% á milli mánaða (-0,23% áhrif).
- Reiknuð húsaleiga hækkaði um 0,9% á milli mánaða (+0,17% áhrif).
- Verð á mat og drykkjarvöru lækkaði lítillega á milli mánaða, um 0,04% (-0,01% áhrif).
- Föt og skór lækkuðu á milli mánaða, um 0,27% (-0,01% áhrif).
- Húsnæði án reiknaðrar leigu hækkaði um 1,0%, (+0,10% áhrif) sem skýrist mest af hækkun á greiddri húsaleigu en einnig af hækkun á rafmagnsverði.
Matarkarfan og fatnaður, bensín og flugfargjöld lækka í nóvember
Nokkrir liðir lækkuðu á milli mánaða í nóvember, þó lækkunin hafi ekki verið mikil. Verð á mat og drykkjarvörum lækkaði um 0,04% á milli mánaða, en við höfðum spáð 0,2% hækkun. Matarkarfan hækkaði nokkuð meira í síðasta mánuði, eða um 0,85%, og gerðum við aftur ráð fyrir hækkun nú þó hún yrði minni.
Verð á fötum og skóm lækkuðu einnig lítillega, eða um 0,27%. Við höfðum spáð smá hækkun, en þó minni en ella þar sem við töldum að áhrifa tilboðsdaga myndi gæta í mánuðinum. Þau áhrif voru aðeins meiri en við höfðum gert ráð fyrir.
Almennt má sjá nokkuð skýra árstíðarsveiflu á flugfargjöldum til útlanda. Þau eru hæst í júlí, lækka svo með haustinu og hækka svo aftur fyrir jól og páska. Flugfargjöld hækkuðu um 6,6% í síðasta mánuði en lækkuðu svo aftur nú í nóvember um 11,7%, aðeins minna en við spáðum. Það er nú um 6% dýrara að fljúga til útlanda en í nóvember í fyrra.
Peningastefnunefnd Seðlabankans lækkaði stýrivexti um 0,5 prósentustig í síðustu viku. Verðbólgan hjaðnaði svo aðeins um 0,3 prósentustig í nóvember, en ekki 0,6 prósentustig eins og við væntum. Þvert á væntingar eru raunstýrivextir miðað við liðna verðbólgu því örlítið lægri nú en þeir voru fyrir vaxtaákvörðunina, og taumhaldið því veikara á þann mælikvarða. Á kynningarfundi nefndarinnar eftir síðustu vaxtaákvörðun mátti greina að nefndinni þætti stafa minni hætta af hertu taumhaldi en lausara. Næsta vaxtaákvörðun er ekki áætluð fyrr en 5. febrúar og því stýrist taumhaldið næstu mánuði af þróun verðbólgunnar og verðbólguvæntinga.
Væntum núna aðeins hægari hjöðnunar en áður
Við gerum núna ráð fyrir að vísitalan hækki um 0,23% í desember, lækki um 0,26% í janúar og hækki síðan um 0,85% í febrúar. Gangi spáin eftir verður ársverðbólga 4,6% í desember, 4,5% í janúar og 4,0% í febrúar. Spáin er nokkuð hærri en síðasta spá sem við birtum í verðkönnunarvikunni, en þá spáðum við 4,3% í desember, 4,1% í janúar og 3,5% í febrúar. Munurinn milli spáa skýrist helst af tvennu. Annars vegar hækkar spáin til næstu þriggja mánaða vegna þess að nóvembertalan var hærri en við væntum og hins vegar gerum við nú ráð fyrir meiri hækkunum á reiknaðri húsaleigu en áður. Eins og fram hefur komið er ekki komin mikil reynsla á mælingar Hagstofunnar á reiknaðri húsaleigu og því vandasamt að spá fyrir um þann lið.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
