Verðbólga hjaðnar í 5,1%
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,07% á milli mánaða í maí, samkvæmt nýbirtum tölum Hagstofunnar. Verðbólga hjaðnaði því úr 5,2% í 5,1%. Hækkun á flugfargjöldum til útlanda hafði mest áhrif til hækkunar á ársverðbólgu í mánuðinum. Flugfargjöld eru nú 20% hærri en á sama tíma í fyrra. Á móti þeirri hækkun vógu þónokkrir liðir til lækkunar og veigamestur þeirra er bensínið, sem lækkaði vegna stjórnvaldsaðgerða. Matarkarfan lækkaði þó einnig á milli mánaða, annan mánuðinn í röð og teljum við það vera til marks um minni verðbólguþrýsting.
Ef ekki hefði komið til lækkunar á VSK væri verðbólga 5,5%
Virðisaukaskattur á eldsneyti hefur verið tímabundið lækkaður úr 24% í 11% og tók breytingin gildi í byrjun maímánaðar. Lækkunin hafði því þó nokkur áhrif í maí, en án hennar hefði verðbólga hækkað á milli mánaða og mælst 5,5%, að öðru óbreyttu.
Í öllum kjarnavísitölunum er eldsneytisverð undanskilið, en það hafði sem fyrr segir mest áhrif á lækkun vísitölunnar á milli mánaða. Matur og drykkjarvörur eru einnig undanskildar í flestum kjarnavísitölunum en verð á matarkörfunni lækkaði á milli mánaða, annan mánuðinn í röð. Mest áhrif á hækkun kjarnavísitalna í mánuðinum er vegna hækkunar á flugfargjöldum til útlanda, en þau eru meðtalin í öllum kjarnavísitölunum.
Ef litið er fram hjá flugfargjöldum og eldsneyti bendir flest til kólnunar
Undirliggjandi þrýstingur hefur því aukist samkvæmt kjarnavísitölunum, en það skýrist að mestu leyti af hækkun flugfargjalda, sem orsakast að stærstum hluta af rísandi olíuverði vegna lokunar Hormússunds.
Á sama tíma hefur verð á matarkörfunni nú lækkað tvo mánuði í röð. Árshækkun matarkörfunnar lækkaði líka töluvert, eða úr 4,9% í apríl í 4,2% nú í maí. Verð á fötum og skóm er einnig enn lægra en það var fyrir janúarútsölurnar og aðeins 0,9% hærri en í maí í fyrra. Það sama má segja um árshækkun flestra undirliða vísitölunnar sem hefur nú í maí lækkað frá því í apríl. Ef flugfargjöld og eldsneyti eru tekin út fyrir sviga bendir flest til þess að verðbólgurþrýstingur hafi minnkað, en ekki aukist.
Breytt samsetning
Ef við skoðum breytingu á samsetningu ársverðbólgu sést að hækkun á flugfargjöldum til útlanda hefur langmest áhrif til hækkunar á ársverðbólgu á milli mánaða. Lækkun á virðisaukaskatti á bensíni hefur á móti langmest áhrif til lækkunar, en Hagstofan metur heildaráhrif virðisaukaskattsbreytingarinnar á vísistölu neysluverðs 0,32% til lækkunar. Það þýðir að hefði ekki komið til þessara stjórnvaldsaðgerða hefði ársverðbólgan hækkað í 5,5% í stað þess að lækka í 5,1%.
Helstu liðir:
- Matarkarfan lækkaði í maí um 0,04% og hefur því lækkað tvo mánuði í röð.
- Föt og skór hækkuðu um 0,5% í mánuðinum og eru ennþá ódýrari en fyrir janúarútsölur. Verð á fötum og skóm hefur aðeins hækkað um 0,8% frá því í maí í fyrra.
- Flugfargjöld hækkuðu um 2,9%, en við spáðum lækkun á milli mánaða. Nú er um 20% dýrara að fljúga en fyrir ári síðan.
- Reiknuð húsaleiga hækkaði um 0,6%, aðeins umfram okkar spá um 0,4%. Við gerum nú ráð fyrir að verð á reiknaðri húsaleigu hækki um að meðaltali 0,5% á milli mánaða næstu mánuði.
- Verð á eldsneyti lækkaði töluvert í maí, eða um rétt rúmlega 7%, nokkurn veginn eins og við spáðum. Lækkunin á virðisaukaskatti á eldsneyti skýrir lækkunina, en ef hún hefði ekki komið til hefði verð á bensíni hækkað um 3,6% og verð á dísel um 3,9%.
Hækkum aðeins spá okkar til næstu mánaða
Spá okkar fyrir næstu mánuði er 0,60% hækkun á milli mánaða í júní, 0,50% í júlí og 0,03% í ágúst. Gangi spáin eftir mun ársverðbólga mælast 4,9% í júní, 5,0% í júlí og 5,2% í ágúst. Mesta breytingin á spá okkar er að við gerum núna ráð fyrir hærri flugfargjöldum til útlanda og hærri reiknaðri húsaleigu.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
