Verðbólga heldur áfram að hjaðna
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,09% milli mánaða í september samkvæmt tölum sem Hagstofan birti í morgun. Mest áhrif til hækkunar höfðu föt og skór (+4,6% milli mánaða, 0,15% áhrif) og húsgögn og heimilisbúnaður (+2,2% milli mánaða, +0,14% áhrif). Mest áhrif til lækkunar höfðu flugfargjöld til útlanda (-17,9% milli mánaða, -0,42% áhrif).
Verðbólga náði hámarki í júlí
Þetta er annar mánuðurinn í röð sem verðbólgan lækkar milli mánaða. Alls hefur verðbólga minnkað um 0,6% prósentustig síðan hún mældist mest 9,9% í júlí. Lækkunin frá júlí skýrist af því að framlag bensíns, húsnæðis, og þjónustu hefur dregist saman, en framlag innfluttra vara án bensíns og innlendra vara hefur aukist. Þetta er í fyrsta sinn síðan í febrúar á síðasta ári sem að framlag húsnæðis til 12 mánaða verðbólgu lækkar milli mánaða.
Nokkurn veginn í takt við væntingar
Þetta var ögn minni hækkun en við áttum von á, en við bjuggumst við 0,14% hækkun milli mánaða. Spáskekkjan er þó lítil og má því segja að mælingin sé í takt við væntingar. Þrátt fyrir það var ýmislegt sem kom okkur á óvart í tölunum.
Áttum von á minni lækkun á flugfargjöldum
Flugfargjöld til útlanda lækkuðu mun meira milli mánaða en við áttum von á. Alls lækkuðu þau um 18% milli mánaða, en við áttum von á 7% lækkun. Líklega má rekja þetta til lækkunar á verði flugvélaeldsneytis á heimsmarkaði að einhverju leyti. Þrátt fyrir þetta er um 17% dýrara að fljúga til útlanda í september í ár en í september 2019, árið áður en heimsfaraldurinn olli því að flugsamgöngur lögðust að miklu leyti niður. Þetta er minni munur en í sumar, en í júlí og ágúst var um 30% dýrara að fljúga til útlanda en í sömu mánuðum árið 2019.
Matvara hækkar ekki jafn hratt og spáð var
Við áttum von á að matarkarfan myndi hækka meira í verði en raunin varð. Hún hækkaði um 0,3% milli mánaða en við höfðum spáð 1,2% hækkun. Verðlagsnefnd búvara hækkaði nýlega lágmarksverð mjólkur til bænda og heildsöluverð mjólkur og mjólkurafurða. Áhrif þess á verðlag var svipað og við áttum von á. Það sem kom hins vegar á óvart var að heildaráhrif hinna liðanna í matarkörfunni voru í raun engin, en mjólk og mjólkurafurðir skýra alla hækkun á matarkörfunni, sem mælist nú 8,4% dýrari en fyrir ári síðan.
Þá spáðum við því að reiknuð húsaleiga myndi lækka milli mánaða, en hún hélst var nokkurn veginn óbreytt. Samkvæmt tölum Hagstofunnar var verð á fjölbýli á höfuðborgarsvæðinu óbreytt milli mánaða, verð á sérbýli á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 1,1% og íbúðahúsnæði utan höfuðborgarsvæðisins lækkaði í verði um 0,9%. Mæling Hagstofunnar á sérbýli kom mikið á óvart, en nýjasta mæling vísitölu íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu sýndi verulega lækkun milli mánaða á sérbýli.
Af öðrum liðum hækkaði verð á fötum og skóm vegna útsöluloka og húsgögnum og heimilisbúnaði vegna verðhækkana á raftækjum.
Verðbólguhorfur batna
Septembermæling vísitölu neysluverðs rennir frekari stoðum undir þá skoðun okkar að verðbólga hafi náð hámarki í júlí og haldi áfram að hjaðna næstu mánuði. Við eigum nú von á að verðbólga verði 8,2% í lok árs. Að okkar mati hafa verðbólguhorfur því batnað nokkuð. Þegar við birtum verðbólguspá í verðkönnunarvikunni (15. september) áttum við von á að verðbólgan undir lok árs yrði 8,8%.
Peningastefnunefnd Seðlabankans tilkynnir um vaxtaákvörðun í næstu viku. Þetta er því nýjasta mæling á verðbólgu sem nefndin mun hafa til hliðsjónar. Þessi mæling eykur líkurnar á að nefndin taki minni skref í vaxtahækkunum en verið hefur. Seðlabankinn spáði því að verðbólga yrði 10,2% á þriðja fjórðungi en raunin varð 9,7%. Þetta er í fyrsta sinn síðan á fjórða ársfjórðungi 2020 sem Seðlabankinn ofspáir verðbólgu fyrir þann fjórðung sem stendur yfir þegar spáin er gerð.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara. Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti. Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
