1,2% hagvöxtur á þriðja fjórðungi
Þrátt fyrir ýmis merki um að tekið sé að slakna á spennunni í hagkerfinu mældist 1,2% hagvöxtur á þriðja fjórðungi þessa árs. Vöxturinn er áfram drifinn af kröftugri innlendri eftirspurn, ekki síst einkaneyslu, sem hefur haldið dampi þrátt fyrir aukinn slaka á vinnumarkaði. Utanríkisviðskipti halda verulega aftur af hagvexti, þ.e. aukinn innflutningur, bæði á vörum og þjónustu, sem og minnkandi vöxtur í útflutningsgreinunum.
Birgðabreytingar, aðallega í sjávarútvegi, vega óvenjuþungt í þetta skiptið og leggja 1,8% til hagvaxtarins. Án þeirra hefði mælst samdráttur á fjórðungnum, enda vegur neikvætt framlag utanríkisviðskipta þyngra en jákvætt framlag innlendrar eftirspurnar.
Við spáum því að á fjórða ársfjórðungi hafi aukin ró færst yfir hagkerfið og að landsframleiðsla aukist lítillega minna þá en það sem af er ári. Uppfærsla á nýjustu hagspá okkar – sem tekur mið af vaxtadómnum og áföllum í útflutningsgreinunum á síðustu vikum – gerir ráð fyrir 1,1% hagvexti á yfirstandandi ári, í stað 1,5% hagvaxtar eins og við spáðum í hagspá þann 22. október.
Að vanda má búast við að fyrsta mat Hagstofunnar á hagvexti verði uppfært síðar og því ber að taka gögnunum með fyrirvara um breytingar. Þá ber að nefna að þrátt fyrir hagvöxtinn má enn ætla að verulega hafi tekið að slakna á spennu í hagkerfinu og síðast í gær bárust verðbólgutölur sem auka verulega líkur á vaxtalækkun í febrúar. Þessir þjóðhagsreikningar verða þeir nýjustu sem peningastefnunefnd hefur til grundvallar við næstu vaxtaákvörðun, en við teljum að verðbólgumælingar, verðbólguvæntingar og mælikvarðar af vinnumarkaði vegi mun þyngra í ákvörðunum nefndarinnar.
Hagvöxtur áfram fyrst og fremst neysludrifinn
Aukin einkaneysla vegur þyngst í hagvexti á þriðja ársfjórðungi og jókst um 4,2% á milli ára, enn meira en fjórðungana á undan. Aukin einkaneysla rímar vel við aukna kortaveltu og sífjölgandi utanlandsferðir Íslendinga. Þjóðarútgjöld héldu áfram að aukast af krafti, um 4,7% á þriðja ársfjórðungi, en þau segja til um heildareftirspurnina innanlands: samtölu einkaneyslu, fjármunamyndunar og samneyslu.
Þrátt fyrir viðvarandi hátt raunvaxtastig er ekki endilega að undra að neysla aukist. Kaupmáttur hefur haldið áfram að aukast af krafti með launahækkunum upp á 7,7% á síðustu 12 mánuðunum. Á sama tíma virðast landsmenn ekki hafa gengið um of á uppsafnaðan sparnað síðustu ára.
Við teljum þó að einkaneysla gæti gefið örlítið eftir á fjórða fjórðungi og spáum því að á árinu í heild aukist einkaneysla um í kringum 3%.
Aukin atvinnuvegafjárfesting en samdráttur í íbúðafjárfestingu
Fjármunamyndun er enn á uppleið, sérstaklega atvinnuvegafjárfesting, en ætla má að stór hluti hennar tengist uppbyggingu gagnavera. Eins og við bjuggumst við dróst íbúðafjárfesting saman á fjórðungnum. Hún minnkaði um 10,3% á milli ára, enda má greina samdrátt í veltu í byggingariðnaði, mun minni fjölgun starfsfólks í greininni og samdrátt í innflutningi byggingarefna.
Fjármunamyndun hins opinbera dróst þó nokkuð saman, um 15,8%, en meiri upplýsingar fást um þau gögn í sérútgáfu Hagstofunnar þann 11. desember nk.
Verulega aukinn innflutningur á vörum og þjónustu
Utanríkisviðskipti halda áfram að leggja til verulega neikvætt framlag til þjóðhagsreikninga vegna aukins innflutnings (+8,6%), bæði á vörum (+9,3%) og þjónustu (+7,4%). Útflutningur jókst um 0,9% á fjórðungnum, útflutningur á vörum dróst saman um 3,8% en þjónustuútflutningur jókst um 3,9%. Afgangur af vöru- og þjónustuviðskiptum var sem sagt mun minni en á þriðja ársfjórðungi í fyrra, 35,8 milljarðar í stað 56,6 milljarðar – og þar með er framlagið neikvætt á fjórðungnum.
Heildarverðmæti birgða jukust um tæpan 21 milljarð króna á þriðja ársfjórðungi, aðallega í sjávarútvegi. Þar sem verðmætin jukust meira en á þriðja ársfjórðungi í fyrra höfðu birgðabreytingar áhrif til aukins hagvaxtar.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
