Spá­um óbreytt­um vöxt­um þrátt fyr­ir svipt­ing­ar í efna­hags­líf­inu

Við teljum að nýlegar vendingar í efnahagslífinu verði til þess að hagkerfið kólni hraðar en ætla mátti fyrr í haust. Þannig kunni þær að vera til þess fallnar að hraða vaxtalækkunum þegar þar að kemur en þó teljum við ólíklegt að Seðlabankinn taki af skarið strax í næstu viku. Peningastefnunefnd hefur það lögbundna hlutverk að viðhalda verðstöðugleika og í fundargerð peningastefnunefndar eftir síðasta fund kom meðal annars fram að nefndin teldi „brýnt að sjá skýrari hjöðnun verðbólgu áður en frekari skref væru tekin í lækkun vaxta“.

Verðbólga jókst umfram væntingar í október og bar þess merki að undirliggjandi verðbólguþrýstingu kynni að hafa aukist. Verðbólguvæntingar hafa ekki gefið nægilega eftir og horfur til næstu mánaða virðast ekki nógu bjartar. Þótt ýmislegt hafi gengið á teljum við ólíklegt að sjónarmið nefndarinnar um mikilvægi þess að ná niður verðbólgu víki fyrir aðgerðum til þess að örva hagkerfið.

Merki um aukinn verðþrýsting í október

Verðbólga jókst í október og mældist 4,3%, en opinberar spár höfðu gert ráð fyrir 4,1-4,2% verðbólgu. Það sem skiptir ekki síður máli er að þróun undirliða verðbólgunnar bendir til aukins undirliggjandi verðbólguþrýstings. Þetta speglast meðal annars í aukinni árshækkun vísitölu neysluverðs án húsnæðis og allra kjarnavísitalna verðbólgunnar sem eru merki um að aukin verðbólga eigi ekki rætur í tilfallandi hækkun sveiflukenndra liða, heldur frekar stöðugri liða á borð við matvöru og þjónustu.

Við teljum verðbólguhorfur næstu mánaða heldur ekki sérlega bjartar og að jafnvel þótt peningastefnunefnd yrði framsýnni en áður sæju nefndarmenn ekki tilefni til vaxtalækkana. Við spáum 4,3% verðbólgu í nóvember, 4,5% í desember, 4,6% í janúar og 4,5% í febrúar.

Neyslukraftur viðheldur verðbólgu þótt hægi á í atvinnulífinu

Kaupmáttaraukning hefur haldið áfram að skila sér í aukinni neyslu: kortavelta landsmanna hefur aukist á milli ára með hverjum mánuðinum, Íslendingar hafa farið um 20% fleiri utanlandsferðir það sem af er ári en á sama tíma í fyrra og bílakaup hafa færst í aukana. Á sama tíma eykst sparnaður á innlánsreikningum og vanskil hafa ekki vaxið.

Þegar verðbólguvæntingar eru þrálátar er hætt við að launahækkanir smitist hratt út í verðlag og því líklega ekki furða þótt kraftmikil neysla birtist í þrálátri verðbólgu.

Verðbólguvæntingar þrálátar

Seðlabankinn birti á miðvikudag sl. niðurstöður úr nýrri könnun á verðbólguvæntingum á meðal markaðsaðila. Væntingar um verðbólgu hafa lítið breyst og áfram er þess vænst að verðbólga hjaðni hægt og rólega á næstu mánuðum. Þó virðist nokkur breyting hafa orðið á viðhorfi markaðsaðila til peningalegs taumhalds: Ólíkt niðurstöðum úr síðustu könnun telur meirihluti svarenda nú að peningalegt taumhald sé of þétt. Sú skoðun virðist þó ekki endilega haldast í hendur við álit markaðsaðila á því hver viðbrögð Seðlabankans verði í næstu viku, því áfram telja flestir að vöxtum verði haldið óbreyttum út árið. Flestir búast þó við hraðari vaxtalækkunum á næsta ári en áður.  

Væntingar um verðbólgu gefa fyrirheit um verðbólgu fram í tímann og geta líka einar og sér haft veruleg áhrif á verðbólguþróun. Þær hafa áhrif á verðsetningu fyrirtækja og launakröfur launafólks og því er til mikils að vinna að halda þeim í skefjum.

Skjótt skiptast veður í lofti og óljóst hversu hratt kerfið kólnar

Greina má skýr merki um kólnun í atvinnulífinu. Stjórnendur fyrirtækja virðast hafa sífellt minni væntingar til efnahagslífsins og minni áform um ráðningar. Innflutningur á byggingarefni er þó nokkuð minni en í fyrra og hið sama má segja um ýmsar fjárfestingarvörur. Þá jókst atvinnuleysi þó nokkuð í október og mældist 3,9%. Telja má horfur á að það aukist umfram árstíðabundna sveiflu á næstu mánuðum.

En á meðan neysla eykst og verðbólga er þrálát teljum við að peningastefnunefnd hætti ekki á að tefla í tvísýnu þeim árangri sem hefur náðst í baráttunni við verðbólgu. Samkvæmt fundargerð frá síðasta fundi peningastefnunefndar, 6.-7. október, töldu nefndarmenn „að þétt taumhald væri nauðsynlegt til að tryggja áframhaldandi hjöðnun verðbólgu og að ótímabær slökun taumhaldsins gæti stefnt í uppnám þeim árangri sem náðst hefði“.

Nefndinni hlýtur að vera annt um eigin trúverðugleika og þótt vissulega fylgi því einnig áhætta að halda vöxtum háum of lengi teljum við að nefndarmenn óttist frekar að missa aftur tökin á verðbólgu, að minnsta kosti á meðan neyslukraftur er jafn sterkur og raun ber vitni.