Stöðugleiki á gjaldeyrismarkaði - spáum þó lítils háttar veikingu
Íslenska krónan veiktist á móti evru á síðasta ári og fór úr 144 krónum á evru í byrjun árs í 147 krónur í lok árs. Verulegur halli mældist á viðskiptum við útlönd í fyrra, eða 178 ma.kr. Jafnan mætti ætla að krónan myndi veikjast mun meira þegar svona mikill halli er, en skýringin á að er ekki liggur í því að viðskiptajöfnuður endurspeglast ekki alltaf í samsvarandi gjaldeyrisflæði. Þá var talsvert innflæði vegna innlends kostnaðar við innviðafjárfestingu og uppbyggingu gagnavera.
Krónan hefur styrkst það sem af er ári
Krónan hefur styrkst frá ársbyrjun og evran er nú rétt undir 144 krónum. Það var 45 ma.kr. halli á vöruviðskiptum á fyrstu þremur mánuðum ársins, sem er mun betri niðurstaða en fyrstu þrjá mánuði ársins 2025, þegar 110 ma.kr. halli mældist. Vöruútflutningur á fyrstu þremur mánuðum ársins var svipaður og í fyrra og meira var flutt út af fiski en minna af áli. Minni vöruskiptahalli skýrist því nær eingöngu af minni innflutningi á vörum, þá sérstaklega á fjárfestingarvörum, m.a. vörum tengdum gagnaverum. Stór hluti vöruinnflutnings á fjárfestingarvörum í fyrra var tölvubúnaður sem fluttur var til landsins til að setja upp í gagnaverunum, en því fylgdi ekkert gjaldeyrisflæði. Við fáum síðan tölur um þjónustujöfnuð fyrstu þrjá mánuði ársins í lok mánaðarins, en jafnan er halli á vöruviðskiptum en afgangur á þjónustu.
Af öðrum áhrifaþáttum á krónuna það sem af er ári voru gjaldeyriskaup lífeyrissjóðanna á fyrstu tveimur mánuðum ársins svipuð og á árunum 2022 til 2024. Í fyrra voru þau óvenju lítil á þessu tímabili þar sem lífeyrissjóðunum áskotnaðist gjaldeyrir vegna kaupa JBT á Marel. Ólíkt á sama tímabil í fyrra þá hefur Seðlabankinn ekki keypt neinn gjaldeyri það sem af er ári. Staða framvirkra samninga með gjaldeyri hefur, svipað og í fyrra, dregist aðeins saman á fyrstu tveimur mánuðum ársins. Ólíkt sama tímabili í fyrra hefur verið útflæði úr hlutabréfum, þ.e. erlendir aðilar hafa selt innlend hlutabréf og flutt peninginn aftur heim. Nokkuð meira innflæði í ríkisbréf hefur verið í ár en í fyrra. Halli á greiðslukortajöfnuði var nokkuð meiri á fyrstu þremur mánuðum ársins en á sama tímabil í fyrra.
Raungengið mjög hátt
Raungengi krónunnar, þ.e. gengi krónunnar leiðrétt fyrir mismunandi þróun á verðlagi á milli landa, er nú sögulega mjög hátt. Nú í apríl var raungengi 18% hærra en að meðaltali á árunum 1980 til 2025. Hátt raungengi getur dregið úr samkeppnishæfni og er ekki sjálfbært til lengri tíma. Því má gera ráð fyrir leiðréttingu fyrr eða síðar, þótt ekki sé hægt að segja til um hvenær.
Eigum frekar von á að krónan veikist á næstu árum
Það hefur verið fínt jafnvægi á milli innflæðis og útflæðis á gjaldeyri þrátt fyrir mikinn halla á viðskiptum við útlönd. Í nýjustu hagspá okkar spáum við að lítillega dragi úr hallanum, en hann verði þó áfram til staðar. Eins og í fyrra eigum við von á að raunverulegt gjaldeyrisflæði verði hagstæðara en hagtölur um viðskipti við útlönd segja til um. Við búumst einnig við áframhaldandi innflæði vegna innviðafjárfestinga auk þess sem vaxtamunur við útlönd ætti að styðja við krónuna. Við gerum engu að síður ráð fyrir hægfara veikingu næstu ár, aðallega vegna þess hversu hátt raungengið er.
Stærsti áhættuþáttur hvað varðar gengið er að okkar mati hvort erlendir aðilar selji fjárfestingar sínar hér á landi. Hér erum við aðallega að horfa til ríkisbréfa, en í lok mars áttu erlendir aðilar ríkisbréf að nafnvirði 120 ma.kr. Hér er um að ræða kvikt fjármagn og gæti útflæði gerst hratt.
Búumst við hækkun á raungengi á milli ára í ár
Horfur eru á að raungengið hækki nokkuð á milli ára í ár, aðallega vegna meiri verðbólgu hér á landi en í viðskiptalöndum. Samkvæmt nýjustu hagspá okkar má búast við að raungengið í ár verði hærra en það var á toppunum árið 2005 og 2017. Fyrra tímabilið einkenndist af miklum vaxtamunaviðskiptum en hið síðara af miklum uppgangi í ferðaþjónustu. Við gerum svo ráð fyrir nokkurn veginn óbreyttu raungengi á næsta ári og lækkun raungengis árið 2028.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
