Spáum 4,9% verðbólgu í maí
Verðbólga lækkaði á milli mánaða í apríl sem mátti að stórum hluta rekja til minni hækkana á flugfargjöldum til útlanda í apríl í ár, samanborið við apríl í fyrra. Flestir aðrir liðir voru einnig til lækkunar, að eldsneytisliðnum undanskildum, en áhrif hans voru töluverð til hækkunar. Í maí gerum við ráð fyrir að lækkun á eldsneytisverði, vegna tímabundinnar lækkunar á virðisaukaskatti, hafi mest áhrif til lækkunar.
Eldsneytisverð lækkar í maí, vegna lækkunar á virðisaukaskatti
Samkvæmt verðmælingu okkar hefur verð á bensíni og dísilolíu lækkað um 7,1% frá því í apríl. Lækkun má sem fyrr segir rekja til tímabundinnar lækkunar á virðisaukaskatti, úr 24% í 11%. Heimsmarkaðsverð á olíu hefur sveiflast nokkuð frá verðkönnunarvikunni í apríl. Það sem fór tímabundið yfir í 120 bandaríkjadali á tunnu í lok apríl, en hefur lækkað aftur á allra síðustu dögum og er nú í kringum 105 bandaríkjadalir á tunnu. Til samanburðar var olíuverð mjög lágt í ársbyrjun og tunnan á um 60 bandaríkjadali. Það ríkir mjög mikil óvissa um þróun olíuverðs þessa dagana. Það sveiflast mikið með fréttaflutningi um framvindu deilna í Mið-Austurlöndum og er helsti óvissuþátturinn upp á við í spánni.
Flugfargjöld hafa hækkað töluvert
Við gerum ráð fyrir að flugfargjöld til útlanda lækki um 7,5% á milli mánaða í maí. Flugfargjöld lækka alla jafna í maí eftir páskahækkun í apríl. Það sem af er ári hafa flugfargjöld verið töluvert dýrari en sömu mánuði í fyrra. Fyrstu þrjá mánuði ársins voru þau um 20% dýrari en í fyrra en munurinn minnkaði aðeins í apríl og voru flugfargjöld þá um 8,2% dýrari en árið áður. Við gerum ráð fyrir svipaðri þróun allra næstu mánuði, þar sem minna flugframboð og hátt olíuverð munu áfram hafa áhrif á flugfargjöld.
Matarkarfan hækkar
Samkvæmt verðlagseftirliti ASÍ hefur verð á matarkörfunni hækkað um 0,10% frá því í apríl. Þar af hefur leiðandi vísitala ASÍ, sem byggir á nýjasta verði, hækkað um 0,23%. Við gerum ráð fyrir því að matarkarfan hækki aðeins meira, eða um 0,3%. Það skýrist af því að ákvörðun verðlagseftirlits búvara tók gildi í gær, en vísitala ASÍ var uppfærð fyrir helgi. Eftir ákvörðun verðlagseftirlits búvara hækkar heildsöluverð á mjólkurvörum um 2,2% og alla jafna hækkar verð út í búð sem því nemur. Verðsöfnunarvika Hagstofunnar hófst á fimmtudag í síðustu viku og lýkur á morgun og því ljóst að sú hækkun hefur áhrif á mælingar fyrir maímánuð.
Gerum áfram ráð fyrir minni hækkunum á húsnæðisliðnum
Eins og við höfum nýlega fjallað um gerum við ráð fyrir rólegri íbúðamarkaði á næstunni. Bæði hefur hægt á hækkunum á íbúða- og leiguverði og við gerum ráð fyrir að sú þróun endurspeglist í reiknaðri húsaleigu. Reiknuð húsaleiga hækkaði umfram spá okkar í síðasta mánuði, en mánuðina fyrir hafði hún hækkað minna en við spáðum. Við gerum ekki breytingar á spánni okkar og gerum því áfram ráð fyrir að næstu mánuði hækki liðurinn um 0,4% að meðaltali, þó mælingarnar sveiflist eitthvað í kringum það meðaltal.
Spá um þróun VNV í maí 2026
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting (spá) | Áhrif (spá) |
| Matur og drykkjarvara | 15,5% | 0,3% | 0,05% |
| Áfengi og tóbak | 2,5% | 0,0% | 0,00% |
| Föt og skór | 3,5% | 0,0% | 0,00% |
| Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu | 9,4% | 0,3% | 0,03% |
| Reiknuð húsaleiga | 20,7% | 0,4% | 0,08% |
| Húsgögn og heimilisbúnaður | 4,1% | 0,1% | 0,01% |
| Heilsa | 4,0% | 0,2% | 0,01% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 5,8% | -0,2% | -0,01% |
| Kaup ökutækja | 4,7% | 0,4% | 0,02% |
| Bensín og díselolía | 2,8% | -7,1% | -0,21% |
| Flugfargjöld til útlanda | 2,3% | -7,5% | -0,19% |
| Upplýsingar og fjarskipti | 4,3% | 0,4% | 0,02% |
| Afþreying, íþróttir og menning | 9,1% | 0,5% | 0,05% |
| Menntun | 1,0% | 0,0% | 0,00% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,6% | 1,0% | 0,05% |
| Fjármálaþjónusta | 1,2% | 0,1% | 0,00% |
| Umhirða og félagsþjónusta | 3,4% | -1,0% | -0,03% |
| Alls | 100,0% | -0,13% |
Forsenduákvæði kjarasamninga virkjast gangi spá okkar eftir
Við gerum núna ráð fyrir að vísitalan lækki um 0,13% í maí, hækki um 0,49% í júní, 0,41% í júlí og 0,07% í ágúst. Gangi spáin eftir verður verðbólga 4,9% í maí, 4,5% í júní, 4,6% í júlí og 4,9% í ágúst. Spáin er lítið breytt frá síðustu spá sem við birtum þegar Hagstofan birti verðbólgutölur fyrir apríl. Gangi spá okkar eftir mun forsenduákvæðið í kjarasamningum vegna verðbólgu virkjast í ágúst sem þýðir að heimild skapast til þess að segja upp samningnum, ef ekki næst að semja um viðbrögð.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
