Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur

Spá­um 4,9% verð­bólgu í maí

Við spáum því að vísitala neysluverðs lækki um 0,13% á milli mánaða í maí. Gangi spáin eftir mun verðbólga lækka úr 5,2% í 4,9%. Lægra eldsneytisverð vegna lækkunar á virðisaukaskatti og lækkun flugfargjalda hafa mest áhrif til lækkunar á milli mánaða samkvæmt spánni. Við spáum að verðbólga mælist 4,9% í ágúst og kjarasamningar því mögulega í húfi.
12. maí 2026

Verðbólga lækkaði á milli mánaða í apríl sem mátti að stórum hluta rekja til minni hækkana á flugfargjöldum til útlanda í apríl í ár, samanborið við apríl í fyrra. Flestir aðrir liðir voru einnig til lækkunar, að eldsneytisliðnum undanskildum, en áhrif hans voru töluverð til hækkunar. Í maí gerum við ráð fyrir að lækkun á eldsneytisverði, vegna tímabundinnar lækkunar á virðisaukaskatti, hafi mest áhrif til lækkunar.

Eldsneytisverð lækkar í maí, vegna lækkunar á virðisaukaskatti

Samkvæmt verðmælingu okkar hefur verð á bensíni og dísilolíu lækkað um 7,1% frá því í apríl. Lækkun má sem fyrr segir rekja til tímabundinnar lækkunar á virðisaukaskatti, úr 24% í 11%. Heimsmarkaðsverð á olíu hefur sveiflast nokkuð frá verðkönnunarvikunni í apríl. Það sem fór tímabundið yfir í 120 bandaríkjadali á tunnu í lok apríl, en hefur lækkað aftur á allra síðustu dögum og er nú í kringum 105 bandaríkjadalir á tunnu. Til samanburðar var olíuverð mjög lágt í ársbyrjun og tunnan á um 60 bandaríkjadali. Það ríkir mjög mikil óvissa um þróun olíuverðs þessa dagana. Það sveiflast mikið með fréttaflutningi um framvindu deilna í Mið-Austurlöndum og er helsti óvissuþátturinn upp á við í spánni.

Flugfargjöld hafa hækkað töluvert

Við gerum ráð fyrir að flugfargjöld til útlanda lækki um 7,5% á milli mánaða í maí. Flugfargjöld lækka alla jafna í maí eftir páskahækkun í apríl. Það sem af er ári hafa flugfargjöld verið töluvert dýrari en sömu mánuði í fyrra. Fyrstu þrjá mánuði ársins voru þau um 20% dýrari en í fyrra en munurinn minnkaði aðeins í apríl og voru flugfargjöld þá um 8,2% dýrari en árið áður. Við gerum ráð fyrir svipaðri þróun allra næstu mánuði, þar sem minna flugframboð og hátt olíuverð munu áfram hafa áhrif á flugfargjöld.

Matarkarfan hækkar

Samkvæmt verðlagseftirliti ASÍ hefur verð á matarkörfunni hækkað um 0,10% frá því í apríl. Þar af hefur leiðandi vísitala ASÍ, sem byggir á nýjasta verði, hækkað um 0,23%. Við gerum ráð fyrir því að matarkarfan hækki aðeins meira, eða um 0,3%. Það skýrist af því að ákvörðun verðlagseftirlits búvara tók gildi í gær, en vísitala ASÍ var uppfærð fyrir helgi. Eftir ákvörðun verðlagseftirlits búvara hækkar heildsöluverð á mjólkurvörum um 2,2% og alla jafna hækkar verð út í búð sem því nemur. Verðsöfnunarvika Hagstofunnar hófst á fimmtudag í síðustu viku og lýkur á morgun og því ljóst að sú hækkun hefur áhrif á mælingar fyrir maímánuð.

Gerum áfram ráð fyrir minni hækkunum á húsnæðisliðnum

Eins og við höfum nýlega fjallað um gerum við ráð fyrir rólegri íbúðamarkaði á næstunni. Bæði hefur hægt á hækkunum á íbúða- og leiguverði og við gerum ráð fyrir að sú þróun endurspeglist í reiknaðri húsaleigu. Reiknuð húsaleiga hækkaði umfram spá okkar í síðasta mánuði, en mánuðina fyrir hafði hún hækkað minna en við spáðum. Við gerum ekki breytingar á spánni okkar og gerum því áfram ráð fyrir að næstu mánuði hækki liðurinn um 0,4% að meðaltali, þó mælingarnar sveiflist eitthvað í kringum það meðaltal.  

Spá um þróun VNV í maí 2026

       
Undirliður Vægi í VNV Breyting (spá) Áhrif (spá)
Matur og drykkjarvara 15,5% 0,3% 0,05%
Áfengi og tóbak 2,5% 0,0% 0,00%
Föt og skór 3,5% 0,0% 0,00%
Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu 9,4% 0,3% 0,03%
Reiknuð húsaleiga 20,7% 0,4% 0,08%
Húsgögn og heimilisbúnaður 4,1% 0,1% 0,01%
Heilsa 4,0% 0,2% 0,01%
Ferðir og flutningar (annað) 5,8% -0,2% -0,01%
Kaup ökutækja 4,7% 0,4% 0,02%
Bensín og díselolía 2,8% -7,1% -0,21%
Flugfargjöld til útlanda 2,3% -7,5% -0,19%
Upplýsingar og fjarskipti 4,3% 0,4% 0,02%
Afþreying, íþróttir og menning 9,1% 0,5% 0,05%
Menntun 1,0% 0,0% 0,00%
Hótel og veitingastaðir 5,6% 1,0% 0,05%
Fjármálaþjónusta 1,2% 0,1% 0,00%
Umhirða og félagsþjónusta 3,4% -1,0% -0,03%
Alls 100,0%   -0,13%

Forsenduákvæði kjarasamninga virkjast gangi spá okkar eftir

Við gerum núna ráð fyrir að vísitalan lækki um 0,13% í maí, hækki um 0,49% í júní, 0,41% í júlí og 0,07% í ágúst. Gangi spáin eftir verður verðbólga 4,9% í maí, 4,5% í júní, 4,6% í júlí og 4,9% í ágúst. Spáin er lítið breytt frá síðustu spá sem við birtum þegar Hagstofan birti verðbólgutölur fyrir apríl. Gangi spá okkar eftir mun forsenduákvæðið í kjarasamningum vegna verðbólgu virkjast í ágúst sem þýðir að heimild skapast til þess að segja upp samningnum, ef ekki næst að semja um viðbrögð.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
17. nóv. 2026
Íslendingar auka erlenda neyslu sína
Kortavelta Íslendinga jókst um 2,7% á milli ára í október að raunvirði. Áfram er mikill vöxtur í kortaveltu Íslendinga erlendis á sama tíma og samdráttur mælist innanlands. Við spáum því að einkaneysla aukist lítið í ár en taki síðan smám saman við sér.
16. nóv. 2026
Olían finnur sér leið  
Olíuflutningar frá Persaflóasvæðinu hafa tekið verulega við sér undanfarna mánuði og nálgast magnið sem flutt var áður en átökin brutust út. Mun stærri hluti olíunnar fer nú frá svæðinu um hjáleiðir fram hjá Hormússundi og flutningarnir eru flóknari, áhættusamari og dýrari en áður. Framboð olíuafurða hefur tekið hægar við sér en framboð á hráolíu vegna truflana á olíuhreinsun og flutningum. Það hefur komið sérstaklega niður á framboði á dísilolíu, sem hefur hækkað mun meira í verði en hráolía. 
Vikubyrjun
16. nóv. 2026
Vikubyrjun 16. nóvember 2026
Þrátt fyrir minna flugframboð er fjöldi erlenda ferðamanna það sem af er ári næstum sá sami og í fyrra. Áfram eru merki um kólnun á vinnumarkaði, en skráð atvinnuleysi í október var 0,4 prósentustigum hærra en í október í fyrra. Á miðvikudag er síðasta vaxtaákvörðun ársins hjá peningastefnunefnd Seðlabankans og við spáum óbreyttum vöxtum.
Stýrivextir
12. nóv. 2026
Spáum aftur óbreyttum vöxtum
Við spáum því að peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands haldi vöxtum óbreyttum í næstu viku. Verðbólga er enn mikil og mælist jafn há og við síðustu vaxtaákvörðun, en það er fyrst og fremst vegna utanaðkomandi verðhækkana að mæld verðbólga hefur ekki hjaðnað. Við teljum að það sé farið að styttast í vaxtalækkun.
12. nóv. 2026
Spáum 6,0% verðbólgu í nóvember
Við spáum því að vísitala neysluverðs lækki um 0,41% í nóvember og að verðbólga hækki í 6,0%. Flugfargjöld til útlanda lækka alla jafna í nóvember og munu hafa mest áhrif til lækkunar gangi spáin eftir. Við gerum ráð fyrir að nóvembertilboð setji svip sinn á mælinguna, en dagur einhleypra er í miðri verðsöfnunarvikunni.
Vikubyrjun
9. nóv. 2026
Vikubyrjun 9. nóvember 2026
Fjöldi starfandi samkvæmt skrám hélst óbreyttur á milli ára í september. Verðbólga jókst á evrusvæðinu og hefur ekki mælst hærri í þrjú ár. Englandsbanki hækkaði vexti.
5. nóv. 2026
Vinnumarkaður kólnar og það hægir á launahækkunum
Eftirspurn eftir vinnuafli hefur minnkað, atvinnuleysi hefur aukist og vinnumarkaðurinn sýnir skýr merki kólnunar. Kólnun í hagkerfinu hefur dregið úr hækkunartakti launa og í nýlegri hagspá gerum við ráð fyrir hóflegri launahækkunum næstu árin. Þrátt fyrir það teljum við að kaupmáttur aukist áfram, samhliða minni verðbólgu og meiri uppgangi í atvinnulífinu á síðari hluta spátímans.
4. nóv. 2026
Minna af fiski en meiri verðmæti
Útflutningsmagn sjávarafurða hefur dregist saman undanfarin ár, en hátt afurðaverð hefur að miklu leyti vegið upp samdráttinn. Í fyrra jukust útflutningsverðmæti sjávarafurða þrátt fyrir að útflutningsmagnið hefði minnkað. Í nýlegri hagspá gerum við ráð fyrir áframhaldandi samdrætti í útflutningi sjávarafurða í ár og á næsta ári. Ef lokaráðgjöf fyrir loðnu verður nær upphafsráðgjöfinni gæti samdráttur þó snúist í vöxt og hagvaxtarhorfur batnað.
Mánaðamót 2
2. nóv. 2026
Mánaðamót 2. nóvember 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
Vikubyrjun
2. nóv. 2026
Vikubyrjun 2. nóvember 2026
Verðbólga hélst óbreytt í 5,9% í október, í samræmi við væntingar. Mikil hækkun á eldsneyti er áfram helsti drifkraftur verðbólgunnar. Gistinóttum erlendra ferðamanna fjölgaði á milli ára í september.