Spá­um óbreytt­um vöxt­um í næstu viku

Við gerum ráð fyrir óbreyttum vöxtum þrátt fyrir aukna verðbólgu, enda skýrist aukningin ekki af aukinni innlendri eftirspurn. Verðbólguþróunin er þar að auki í takt við það sem bankinn sá fyrir sér í Peningamálum sem gefin voru út samhliða síðustu vaxtaákvörðun. 

Aukin verðbólga ekki eftirspurnardrifin 

Þegar nefndin hittist í ágúst var verðbólga í júlí nýjasta talan sem þau höfðu, en þá mældist 5,3% verðbólga. Nú hefur nefndin tvær nýjar verðbólgumælingar frá síðustu ákvörðun og sú nýjasta, fyrir septembermánuð, sýnir 5,9% verðbólgu. Verðbólga hefur því aukist töluvert á milli ákvarðana, en þegar litið er til þess hvernig samsetning verðbólgunnar hefur breyst sést að aukninguna má að langmestu leyti rekja til hækkunar á eldsneyti. Sú hækkun er annars vegar til komin vegna þess að tímabundin lækkun á virðisaukaskatti á eldsneyti var felld niður í byrjun mánaðar og hins vegar vegna hækkunar á heimsmarkaðsverði. Hvorugan þessara þátta má rekja til aukinnar eftirspurnar. Ef engar breytingar hefðu orðið á virðisaukaskattinum á eldsneyti hefði verðbólga mælst óbreytt á milli mánaða í september.

Væntingar hafa ekki breyst að ráði 

Vísbendingar um þróun verðbólguvæntinga frá síðasta fundi má helst sjá út frá verðbólguálagi á skuldabréfamarkaði. Á þann mælikvarða lækkuðu væntingar, hvort sem litið er til tveggja, fimm eða tíu ára, fljótlega eftir síðustu vaxtaákvörðun. Væntingar hafa aftur á móti aukist aftur síðan og eru þær nú á svipuðum stað og fyrir síðasta fund.

Við teljum líklegt að boðaðar gjaldahækkanir í fjárlagafrumvarpinu hafi átt þátt í að ýta verðbólguvæntingunum aftur upp, enda munu þær hafa áhrif á verðbólgumælingar til skamms tíma. Væntingar eru nú á svipuðum stað og fyrir síðasta fund. Við búumst við því að nefndin lýsi yfir áhyggjum af boðuðum gjaldahækkunum og áhrifum þeirra á mælda verðbólgu, en okkur þykir aftur á móti ólíklegt að það muni hafa áhrif á sjálfa vaxtaákvörðunina.   

Hægagangur á vinnumarkaði styður við óbreytta vexti 

Atvinnuleysi hefur stöðugt mælst á bilinu 0,5-0,7 prósentustigi meira en á sama tíma í fyrra og fjöldi starfandi samkvæmt skrám mælist nær óbreyttur á milli ára. Þessi merki um kólnun á vinnumarkaði ásamt hófstilltri þróun kortaveltu bendir til þess að eftirspurnarþrýstingur í hagkerfinu sé að gefa eftir. Þessir þættir styðja við það sem sést einnig á verðbólguþróuninni, að innlendur eftirspurnarþrýstingur sé að gefa eftir og því líkur á að vaxtahækkunarferlinu sé lokið.

Mildari tónn sleginn við síðustu ákvörðun 

Við síðustu ákvörðun mátti greina mun mildari tón hjá nefndinni en áður. Nefndin virtist telja að annarrar umferðar áhrif verðhækkananna, sem einkum mátti rekja til hækkana á opinberum gjöldum og áhrifum stríðsátaka í Mið-Austurlöndum, væru minni en upphaflega var óttast. Nefndin hafi talið að þær vaxtahækkanirnar sem gripið hafi verið til á árinu hafi veitt nægilegt aðhald til að draga úr þeim áhrifum. Hagfelld þróun ýmissa undirliða verðbólgunnar styður einnig þá túlkun að frekari vaxtahækkana sé ekki þörf í bili. 

Sem fyrr segir snýr óvissan nú helst að mögulegum viðbrögðum við forsendubresti í gildandi kjarasamningum, en þau eiga að skýrast í síðasta lagi daginn eftir vaxtaákvörðunina, 8. október. Þá á einnig á eftir að koma í ljós hvernig nefndin metur áhrif af boðuðum gjaldahækkunum hins opinbera samkvæmt fjárlagafrumvarpi næsta árs á verðbólgu og verðbólguvæntingar.