Spá­um óbreytt­um vöxt­um í næstu viku

Eftir ákvörðunina í október eru meginvextir Seðlabanka Íslands, vextir á sjö daga bundnum innlánum, 5,75%, jafn háir og þegar þeir voru hæstir á árunum 2015/2016. Meginvextir Seðlabanka Íslands hafa ekki verið hærri síðan haustið 2010, en þá var skilgreiningin á meginvöxtum aðeins önnur en hún er í dag. Alls hefur nefndin hækkað vexti um 5 prósentustig í núverandi vaxtahækkunarferli, þar af 3,75 prósentustig á þessu ári.

Verðbólguhorfur hafa batnað lítillega að mati markaðsaðila

Í vikunni birti Seðlabankinn niðurstöður úr könnun á væntingum markaðsaðila sem fór fram 7.-9. nóvember. Verðbólga á þriðja ársfjórðungi var aðeins minni en búist var við í könnuninni sem fór fram í ágúst og horfur fram á við hafa batnað lítillega að mati svarenda. Miðgildi væntinga til næstu 5 ára lækkuðu úr 3,8% í 3,6% og er þetta í fyrsta sinn sem við sjáum væntingar á þann mælikvarða lækka síðan verðbólga fór af stað fyrir um tveimur árum.

Miðað við miðgildi svara búast flestir markaðsaðilar við að vaxtahækkunarferlinu sé lokið í bili og að meginvextir verði 5,75% út 2. ársfjórðung á næsta ári. Einungis 18% svarenda telja að taumhald peningastefnu sé of laust eða alltof laust, 67% telja það hæfilegt og 15% telja það of þétt. Til samanburðar var hlutfallið sem taldi aðhaldið of laust eða allt of laust 67% fyrir ákvörðunina í ágúst. Þetta hlutfall hefur ekki verið lægra síðan í könnuninni í janúar 2021.

Góð rök fyrir bæði óbreyttu og hækkun

Frá því að nefndin hittist síðast hafa borist hagtölur sem gefa til kynna aukinn verðbólguþrýsting. Gengið hefur veikst, vísitala íbúðaverðs sem kom fyrr í vikunni bendir til þess að enn mælist nokkur kraftur í íbúðamarkaði og verðbólguálag á skuldabréfamarkaði hefur hækkað. Verðbólguhorfur til skemmri tíma hafa því versnað aðeins. Við eigum núna von á að verðbólgan muni mælast 9,3% í nóvember, en fyrir mánuði síðan spáðum við að hún yrði 8,6%. Saman gerir þetta það að verkum að við teljum ekki útilokað að vextir verði hækkaðir, en líklegast teljum við þó að nefndin líti svo á að spennan sé ekki nægileg til þess að hækka þurfi vexti frekar.

Við teljum öruggt að nefndin muni í næstu viku, líkt og í október, bæði ræða möguleikann á að halda vöxtum óbreyttum og að hækka þá um 0,25-0,5 prósentustig. Færa má mjög góð rök fyrir hvoru tveggja. Sterkustu rökin fyrir hækkun eru að bæði verðbólga og verðbólguvæntingar eru vel yfir markmiði. Einnig er nokkuð langt í næstu ákvörðun sem er líklega í febrúar á næsta ári og gæti nefndin átt erfitt með að bíða og sjá. Rökin fyrir óbreyttu vaxtastigi eru aftur á móti þau að verðbólgan er byrjuð að hjaðna, hún mældist 9,4% í október en fór hæst í 9,9% í júlí. Einnig lækkaði miðgildi svara í væntingakönnun markaðsaðila um vænta verðbólgu næstu fimm ára milli kannana í fyrsta sinn síðan verðbólgan fór af stað um mitt ár 2020.

Mildari tónn í síðustu yfirlýsingu

Það sem vegur þyngst að okkar mati er að mun mildari tónn var í yfirlýsingu nefndarinnar í október en fyrri yfirlýsingum. Í stað þessa að taka fram að nefndin teldi líklegt að herða þyrfti taumhald peningastefnunnar enn frekar líkt og í fyrri yfirlýsingum stóð að framvindan myndi ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga. Á fundinum þar sem ákvörðunin var kynnt sagði seðlabankastjóri að vonir stæðu til að toppnum á stýrivaxtahækkunum væri náð, tónn sem hafði ekki heyrst áður. Að hans mati hefði Seðlabankinn náð árangri með vaxtahækkunum og tími til kominn til að aðrir tækju við boltanum. Þar beindi hann orðum sínum væntanlega til verkalýðsfélaga og atvinnurekenda vegna komandi kjarasamninga, en einnig til ríkisstjórnarinnar.

Ef við horfðum einungis á verðbólguna, verðbólguvæntingar og spennuna í þjóðarbúinu myndum við líklega spá vaxtahækkun í næstu viku. Við teljum þó líklegra, í ljósi mildari tóns í síðustu yfirlýsingu og þeirrar leiðsagnar sem kom fram á fundinum þar sem ákvörðunin var kynnt, að nefndin haldi vöxtum óbreyttum. Ef í ljós kemur að við höfum rangt fyrir okkur og nefndin hækkar vexti er mun líklegra að hún hækki vexti um 0,25  en 0,5 prósentustig.

Fyrirvari