Spá­um óbreytt­um vöxt­um í næstu viku

Sjötti og síðasti fundur Peningastefnunefndar Seðlabanka Íslands í ár er í næstu viku og verður ákvörðun hennar kynnt á miðvikudaginn. Nokkuð öruggt er að nefndin muni ræða að halda vöxtum óbreyttum eða hækka um 0,25-0,5 prósentustig. Færa má góð rök fyrir óbreyttu eða hækkun, en við teljum líklegast að nefndin haldi vöxtum óbreyttum.
Seðlabanki Íslands
18. nóvember 2022 - Hagfræðideild

Á síðustu fundi nefndarinnar 3.-4. október sl. ræddu nefndarmenn að halda vöxtum óbreyttum eða hækka þá um 0,25-0,5 prósentustig. Töldu fundarmenn að það væru rök fyrir hvoru tveggja. Úr varð að seðlabankastjóri lagði til að vextir bankans yrðu hækkaðir um 0,25 prósentustig og studdu allir nefndarmenn þá tillögu. Þetta er í fyrsta sinn síðan í maí sem allir nefndarmenn styðja tillögu seðlabankastjóra, en á fundunum í júní og ágúst hefði einn nefndarmaður heldur kosið að hækka vexti meira en raunin varð. 0,25 prósentustig er minnsta hækkun síðan í október í fyrra.

Mun mildari tónn var í yfirlýsingu nefndarinnar í október en fyrri yfirlýsingum. Í stað þess að taka fram að nefndin teldi líklegt að herða þyrfti taumhald peningastefnunnar enn frekar eins og í fyrri yfirlýsingum (4. maí, 22. júní og 24. ágúst) stóð í yfirlýsingunni frá 5. október að framvinda vaxta myndi ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga og að ákvarðanir í atvinnulífi, á vinnumarkaði og í ríkisfjármálum skiptu þar miklu.

Vaxtaákvarðanir PSN

           
Dags. Lagt til Atkvæði með Atkvæði móti Kosið annað Meginvextir
3, feb. 2021 óbr. allir     0,75
24. mar. 2021 óbr. allir     0,75
19. maí 2021 +0,25 allir   GJ (+0,50) 1,00
25. ágú. 2021 +0,25 allir   GJ,GZ (+0,50) 1,25
6. okt. 2021 +0,25 ÁJ, RS, KÓ GJ,GZ (+0,50)   1,50
17. nóv. 2021 +0,50 allir     2,00
9. feb. 2022 +0,75 allir     2,75
4. maí 2022 +1,00 allir     3,75
22. jún. 2022 +1,00 allir   GZ (+1,25) 4,75
24. ágú. 2022 +0,75 allir   GZ (+1,00) 5,50
5. okt. 2022 +0,25 allir     5,75
23. nóv. 2022          

Heimild: Seðlabanki Íslands

Eftir ákvörðunina í október eru meginvextir Seðlabanka Íslands, vextir á sjö daga bundnum innlánum, 5,75%, jafn háir og þegar þeir voru hæstir á árunum 2015/2016. Meginvextir Seðlabanka Íslands hafa ekki verið hærri síðan haustið 2010, en þá var skilgreiningin á meginvöxtum aðeins önnur en hún er í dag. Alls hefur nefndin hækkað vexti um 5 prósentustig í núverandi vaxtahækkunarferli, þar af 3,75 prósentustig á þessu ári.

Verðbólguhorfur hafa batnað lítillega að mati markaðsaðila

Í vikunni birti Seðlabankinn niðurstöður úr könnun á væntingum markaðsaðila sem fór fram 7.-9. nóvember. Verðbólga á þriðja ársfjórðungi var aðeins minni en búist var við í könnuninni sem fór fram í ágúst og horfur fram á við hafa batnað lítillega að mati svarenda. Miðgildi væntinga til næstu 5 ára lækkuðu úr 3,8% í 3,6% og er þetta í fyrsta sinn sem við sjáum væntingar á þann mælikvarða lækka síðan verðbólga fór af stað fyrir um tveimur árum.

Miðað við miðgildi svara búast flestir markaðsaðilar við að vaxtahækkunarferlinu sé lokið í bili og að meginvextir verði 5,75% út 2. ársfjórðung á næsta ári. Einungis 18% svarenda telja að taumhald peningastefnu sé of laust eða alltof laust, 67% telja það hæfilegt og 15% telja það of þétt. Til samanburðar var hlutfallið sem taldi aðhaldið of laust eða allt of laust 67% fyrir ákvörðunina í ágúst. Þetta hlutfall hefur ekki verið lægra síðan í könnuninni í janúar 2021.

Góð rök fyrir bæði óbreyttu og hækkun

Frá því að nefndin hittist síðast hafa borist hagtölur sem gefa til kynna aukinn verðbólguþrýsting. Gengið hefur veikst, vísitala íbúðaverðs sem kom fyrr í vikunni bendir til þess að enn mælist nokkur kraftur í íbúðamarkaði og verðbólguálag á skuldabréfamarkaði hefur hækkað. Verðbólguhorfur til skemmri tíma hafa því versnað aðeins. Við eigum núna von á að verðbólgan muni mælast 9,3% í nóvember, en fyrir mánuði síðan spáðum við að hún yrði 8,6%. Saman gerir þetta það að verkum að við teljum ekki útilokað að vextir verði hækkaðir, en líklegast teljum við þó að nefndin líti svo á að spennan sé ekki nægileg til þess að hækka þurfi vexti frekar.

Við teljum öruggt að nefndin muni í næstu viku, líkt og í október, bæði ræða möguleikann á að halda vöxtum óbreyttum og að hækka þá um 0,25-0,5 prósentustig. Færa má mjög góð rök fyrir hvoru tveggja. Sterkustu rökin fyrir hækkun eru að bæði verðbólga og verðbólguvæntingar eru vel yfir markmiði. Einnig er nokkuð langt í næstu ákvörðun sem er líklega í febrúar á næsta ári og gæti nefndin átt erfitt með að bíða og sjá. Rökin fyrir óbreyttu vaxtastigi eru aftur á móti þau að verðbólgan er byrjuð að hjaðna, hún mældist 9,4% í október en fór hæst í 9,9% í júlí. Einnig lækkaði miðgildi svara í væntingakönnun markaðsaðila um vænta verðbólgu næstu fimm ára milli kannana í fyrsta sinn síðan verðbólgan fór af stað um mitt ár 2020.

Mildari tónn í síðustu yfirlýsingu

Það sem vegur þyngst að okkar mati er að mun mildari tónn var í yfirlýsingu nefndarinnar í október en fyrri yfirlýsingum. Í stað þessa að taka fram að nefndin teldi líklegt að herða þyrfti taumhald peningastefnunnar enn frekar líkt og í fyrri yfirlýsingum stóð að framvindan myndi ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga. Á fundinum þar sem ákvörðunin var kynnt sagði seðlabankastjóri að vonir stæðu til að toppnum á stýrivaxtahækkunum væri náð, tónn sem hafði ekki heyrst áður. Að hans mati hefði Seðlabankinn náð árangri með vaxtahækkunum og tími til kominn til að aðrir tækju við boltanum. Þar beindi hann orðum sínum væntanlega til verkalýðsfélaga og atvinnurekenda vegna komandi kjarasamninga, en einnig til ríkisstjórnarinnar.

Ef við horfðum einungis á verðbólguna, verðbólguvæntingar og spennuna í þjóðarbúinu myndum við líklega spá vaxtahækkun í næstu viku. Við teljum þó líklegra, í ljósi mildari tóns í síðustu yfirlýsingu og þeirrar leiðsagnar sem kom fram á fundinum þar sem ákvörðunin var kynnt, að nefndin haldi vöxtum óbreyttum. Ef í ljós kemur að við höfum rangt fyrir okkur og nefndin hækkar vexti er mun líklegra að hún hækki vexti um 0,25  en 0,5 prósentustig.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
6. júní 2024
Mánaðaryfirlit yfir sértryggð skuldabréf - maí 2024
Meðfylgjandi er mánaðarlegt yfirlit sértryggðra skuldabréfa.
Flutningaskip
5. júní 2024
Aukinn halli á viðskiptum við útlönd
Alls var 41 ma. kr. halli á viðskiptum við útlönd á fyrsta ársfjórðungi. Hallinn jókst nokkuð milli ára. Þrátt fyrir þetta batnaði erlend staða þjóðarbúsins á fjórðungnum.
4. júní 2024
Fréttabréf Hagfræðideildar 4. júní 2024
Mánaðarlegt fréttabréf frá Hagfræðideild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
3. júní 2024
Vikubyrjun 3. júní 2024
Landsframleiðsla dróst saman um 4% á fyrsta ársfjórðungi og verðbólga mældist 6,2% í maí, aðeins umfram spár.
Fiskiskip á Ísafirði
31. maí 2024
Samdráttur á fyrsta ársfjórðungi
Hagkerfið dróst saman um 4% á milli ára á fyrsta ársfjórðungi samkvæmt nýbirtum þjóðhagsreikningum Hagstofunnar. Þetta er í fyrsta sinn síðan árið 2021 sem landsframleiðsla dregst saman á milli ára. Samdrátturinn skýrist helst af minni birgðasöfnun vegna loðnubrests. Einkaneysla og fjárfesting jukust aftur á móti á fjórðungnum sem er til marks um eftirspurnarþrýsting.
Íbúðahús
30. maí 2024
Verðbólga jókst þvert á spár
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,58% á milli mánaða í maí og við það hækkaði ársverðbólga úr 6,0% í 6,2%. Hækkanir voru á nokkuð breiðum grunni og meiri en við bjuggumst við. 
Þjóðvegur
29. maí 2024
Margra ára hallarekstur og óskýrar mótvægisaðgerðir
Stjórnvöld sjá fram á að rétta smám saman úr ríkisrekstrinum á næstu árum en gera ekki ráð fyrir afgangi fyrr en árið 2028, eftir níu ára samfelldan hallarekstur. Hallarekstur var viðbúinn í faraldrinum en almennt er óæskilegt að ríkissjóður sé rekinn með halla í uppsveiflu og á tímum mikillar þenslu og verðbólgu. Við teljum að áfram verði reynt að halda aftur af opinberri fjárfestingu og að samneysla aukist aðeins minna á næstu árum en undanfarin ár.
Mynt 100 kr.
27. maí 2024
Krónan stöðug en Ísland verður dýrara
Krónan hefur verið óvenju stöðug frá því í nóvember í fyrra. Við teljum að krónan styrkist lítillega á þessu ári og að raungengið hækki þar sem verðbólga verði meiri hér en í helstu viðskiptalöndum okkar.
Fasteignir
27. maí 2024
Vikubyrjun 27. maí 2024
Velta á íbúðamarkaði hefur aukist á síðustu mánuðum og kaupsamningum fjölgað. Undirritaðir kaupsamningar á höfuðborgarsvæðinu í apríl í ár voru meira en tvöfalt fleiri en í apríl í fyrra.
Fiskveiðinet
22. maí 2024
Botnfisksveiðar vega upp á móti loðnubresti
Heildarafli íslenskra fiskiskipa dróst saman í fyrra og útflutningur sjávarafurða var 7,9% minni í fyrra en árið á undan. Aflaheimildir á þorski hafa dregist saman nokkur ár í röð en nú virðist þróunin vera að snúast við þar sem þorskkvóti var aukinn um 1% fyrir yfirstandandi veiðitímabil. Loðnuvertíð síðasta árs var mjög góð en í ár verður engin loðna veidd. Í nýlegri hagspá gerum við ráð fyrir hóflegum vexti í útflutningi sjávarafurða.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur