Spá­um 9,6% verð­bólgu í des­em­ber

Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,68% milli mánaða í desember. Gangi spáin eftir hækkar ársverðbólgan tímabundið úr 9,3% í 9,6%. Við eigum samt von á að ársverðbólgan hjaðni aftur strax í janúar á næsta ári og verði komin niður í 7,9% í mars.
Rafbíll í hleðslu
8. desember 2022

Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,29% milli mánaða í nóvember og hjaðnaði verðbólga, úr 9,4% í 9,3%. Þetta var svipað og við áttum von á, en við höfðum spáð 0,27% hækkun. Það var þó tvennt sem kom á óvart: Matur og drykkjarvörur hækkuðu meira en við áttum von á og húsgögn og heimilisbúnaður lækkuðu óvænt.

Reiknuð húsaleiga, nýir bílar og flugfargjöld til útlanda hækka milli mánaða

Við spáum því að vísitalan hækki um 0,55% milli mánaða. Gangi það eftir hækkar ársverðbólgan úr 9,3% í 9,6%. Að þessu sinni eru það þrír undirliðir sem hafa mest áhrif. Við eigum von á að reiknuð húsaleiga hækki um 0,6% milli mánaða (+0,12% áhrif á vísitölu), kaup á nýjum bílum hækki um 1,3% (0,08% áhrif á vísitölu) og flugfargjöld til útlanda hækki um 19,5% (0,34% áhrif á vísitölu). Þessir þrír undirliðir skýra 0,57 prósentustig af 0,68% hækkun VNV, eða 78%. Spá okkar um 9,6% ársverðbólgu í desember er 0,1 prósentustigi hærri en spáin sem við birtum í nóvember. Skýrist munurinn af hærri spá um flugfargjöld til útlanda í desember. Á móti kemur að dælueldsneyti lækkar milli mánaða, en í nóvember gerðum við ráð fyrir smávægilegri hækkun. Skoðun okkar á öðrum undirliðum vísitölunnar er nokkurn veginn óbreytt frá því í nóvember.

       
Undirliður Vægi í VNV Breyting Áhrif
Matur og drykkjarvara 15,2% 0,1% 0,01%
Áfengi og tóbak 2,4% 0,0% 0,00%
Föt og skór 3,5% 0,4% 0,01%
Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu 10,3% 0,3% 0,03%
- Reiknuð húsaleiga 20,0% 0,6% 0,12%
Húsgögn og heimilisbúnaður 6,4% 0,5% 0,03%
Heilsa 3,7% 0,6% 0,02%
Ferðir og flutningar (annað) 3,8% 0,2% 0,01%
- Kaup ökutækja 5,9% 1,3% 0,08%
- Bensín og díselolía 3,9% -1,0% -0,04%
- Flugfargjöld til útlanda 1,7% 19,5% 0,34%
Póstur og sími 1,6% 1,0% 0,02%
Tómstundir og menning 9,2% 0,0% 0,00%
Menntun 0,7% 0,0% 0,00%
Hótel og veitingastaðir 4,9% 0,2% 0,01%
Aðrar vörur og þjónusta 7,0% 0,6% 0,04%
Samtals     0,27%

Framlag vaxtabreytinga hefur mikil áhrif

Fasteignaverð kemur beint inn í útreikning Hagstofunnar á vísitölu neysluverðs í gegnum reiknað endurgjald vegna búsetu í eigin húsnæði (reiknuð húsaleiga). Mikil hækkun á húsnæðisverði hefur verið einn megindrifkraftur verðbólgunnar undanfarið ár. Þegar mest gekk á í sumar fór hækkun á markaðsverði húsnæðis, sem Hagstofan mælir og notar í útreikningi á reiknaðri húsaleigu, hæst í 3,2% milli mánaða og tæplega 25% milli ára. Beint framlag húsnæðisverðs til vísitölu neysluverðs fór hæst í 4,2 prósentustig í ágúst og skýrði þá rétt yfir 40% af ársverðbólgunni.

Núna í haust sáust fyrstu merki þess að byrjað væri að hægja á markaðnum. Í september stóð markaðsverð húsnæðis í stað og því kom það nokkuð á óvart þegar húsnæðisverð hækkaði í október og nóvember. Þrátt fyrir þessar hækkanir gerum við ráð fyrir því að loks sé farið að hægjast um á markaðnum og að hækkanir á markaðsverði húsnæðis verði mjög hófstilltar næstu mánuði. Þó er það svo, að eftir að hafa haft áhrif til lækkunar samfellt síðan í janúar 2018, hefur framlag vaxtabreytinga verið til hækkunar síðustu þrjá mánuði. Við eigum von á að svo verði áfram og að á næstu mánuðum muni framlag vaxtabreytinga til hækkunar aukast nokkuð.

Eigum von á að verðbólgan hjaðni hægt á næstu mánuðum

Það hefur ekki orðið veruleg breyting á verðbólguhorfum til næstu mánaða frá því að við birtum síðast verðbólguspá í lok nóvember. Við eigum ennþá von á að verðbólgan hjaðni rólega á næstu mánuðum.

Við gerum ráð fyrir að janúarútsölurnar verði svipaðar og á árunum fyrir heimsfaraldur, þ.e.a.s. nokkuð góðar. Síðustu tvö ár hefur verð á fötum og skóm lækkað minna en áður í janúar sem mátti mögulega rekja til færri utanlandsferða og meiri verslunar innanlands. Sú staða hefur nú snúist við með aukinni verslun Íslendinga erlendis. Spá okkar gerir ráð fyrir að föt og skór lækki um 9% milli mánaða og húsgögn og heimilisbúnaður lækki um tæp 5% milli mánaða í janúar. Gangi þetta eftir verða heildaráhrif janúarútsala 0,6% til lækkunar á VNV. Í janúar koma einnig til framkvæmda ýmsar skattbreytingar. Mestu munar um breytingar á vörugjaldi ökutækja, en samkvæmt mati fjármálaráðuneytisins má búast við að útsöluverð nýrra bíla hækki um allt að 5% vegna þeirra og að bein áhrif á vísitölu neysluverðs verði 0,2 prósentustig til hækkunar. Fjármálaráðuneytið gerir ráð fyrir að áhrif annarra skattbreytinga um áramót verði 0,2 prósentustig til hækkunar á VNV og að heildaráhrif skattbreytinga um áramót geti orðið allt að 0,4%. Alls gerum við ráð fyrir að VNV hækki um 0,07% milli mánaða í janúar og að ársverðbólgan lækki úr 9,6% í 9,1%.

Við eigum síðan von á að vísitalan hækki aftur um 0,68% í febrúar og 0,27% í mars, aðallega vegna útsöluloka, en janúarútsölurnar ganga yfirleitt til baka í febrúar og mars. Verðbólga var töluverð í febrúar og mars á þessu ári og því mun ársverðbólgan hjaðna við það að þessir mánuðir detti út úr mælingunni. Gangi spá okkar eftir mun ársverðbólgan lækka niður í 8,6% í febrúar og 7,9% í mars.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
Epli
11. apríl 2024
Spáum lækkun verðbólgu úr 6,8% í 6,1%
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,61% á milli mánaða í apríl og að ársverðbólgalækki töluvert, eða úr 6,8% í 6,1%. Mest áhrif til hækkunar í spá okkar hafa reiknuð húsaleiga, flugfargjöld til útlanda og matarkarfan. Apríl í fyrra var stór hækkunarmánuður og þar sem við gerum ráð fyrir töluvert minni mánaðarhækkun nú lækkar ársverðbólga töluvert. Á móti gerum við ekki ráð fyrir því að verðbólga lækki mikið næstu mánuði þar á eftir og búumst við því að hún verði 5,9% í júlí.
Gönguleið
8. apríl 2024
Vikubyrjun 8. apríl 2024
Um 14% fleiri ferðamenn fóru um Keflavíkurflugvöll í febrúar síðastliðnum en í febrúar í fyrra. Ferðamenn gistu þó skemur en áður, því skráðum gistinóttum fækkaði um 2,7% á milli ára í febrúar.
3. apríl 2024
Fréttabréf Hagfræðideildar 3. apríl 2024
Mánaðarlegt fréttabréf frá Hagfræðideild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
2. apríl 2024
Vikubyrjun 2. apríl 2024
Um 30% fyrirtækja vilja fjölga starfsfólki á næstu sex mánuðum, samkvæmt nýjustu könnun Gallup meðal 400 stærstu fyrirtækja landsins sem var framkvæmd í mars. Hlutfallið eykst úr 23% frá síðustu könnun sem var gerð í desember.  
Íbúðir
26. mars 2024
Hækkandi íbúðaverð kyndir undir verðbólgu
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,8% milli mánaða í mars og við það jókst ársverðbólga úr 6,6% í 6,8%. Langmest áhrif til hækkunar í mælingunni má rekja til hækkunar á íbúðaverði, og þá sérstaklega utan höfuðborgarsvæðisins. Verð á nýjum bílum hafði mest áhrif til lækkunar í mars.
Seðlabanki
25. mars 2024
Vikubyrjun 25. mars 2024
Peningastefnunefnd Seðlabankans tilkynnti á miðvikudag að stýrivöxtum yrði haldið óbreyttum í 9,25%. Ákvörðunin var í samræmi við spá okkar, en tónninn í yfirlýsingunni var harðari en við bjuggumst við.
Ferðamenn
18. mars 2024
Vikubyrjun 18. mars 2024
Gögn síðasta árs benda til þess að þeir ferðamenn sem hingað komu hafi að meðaltali dvalið skemur en árið á undan en aftur á móti eytt meiru á dag.
Vélsmiðja Guðmundar
15. mars 2024
Að flytja út „annað“ er heldur betur að skila sér
Útflutningur hefur alltaf verið mjög mikilvægur fyrir Íslendinga og íslenskan efnahag. Lengst af var fiskurinn okkar aðal útflutningsvara, svo bættist álið við og nú síðasta áratuginn eða svo hefur ferðaþjónusta rutt sér til rúms og er orðin stærsta einstaka útflutningsvara Íslendinga. Á síðustu árum hefur annar útflutningur, þ.e. útflutningur sem ekki heyrir undir neinn þessara flokka, vaxið hratt og raunar hraðar en ferðaþjónustan, þó faraldurinn torveldi samanburðinn aðeins.
Fjölbýlishús
14. mars 2024
Spáum 6,6% verðbólgu í mars
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,57% milli mánaða í mars og að ársverðbólga verði óbreytt í 6,6%. Mest áhrif til hækkunar í spá okkar hafa reiknuð húsaleiga, flugfargjöld til útlanda, föt og skór og matarkarfan. Við eigum enn von á að verðbólgan hjaðni rólega næstu mánuði og verði komin niður í 5,4% í júní.
14. mars 2024
Óbreytt vaxtastig en bjartur tónn
Þrátt fyrir hjaðnandi verðbólgu og sátt um langtímakjarasamning á stórum hluta vinnumarkaðar teljum við að peningastefnunefnd haldi meginvöxtum bankans óbreyttum í 9,25% í næstu viku, fjórða skiptið í röð. Verðlag hækkaði umfram væntingar í febrúar og verðbólguvæntingar hafa lítið breyst frá síðasta fundi nefndarinnar. Auk þess ríkir enn óvissa um framvindu kjarasamninga annarra hópa. Við teljum þó að tónninn í yfirlýsingunni verði bjartari en verið hefur og að vaxtalækkun kunni að vera handan við hornið.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur