Spáum 5,9% verðbólgu í október
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,39% í september og ársverðbólga jókst úr 5,6% í 5,9%. Við spáum nú 0,49% hækkun vísitölunnar í október og að ársverðbólga verði óbreytt í 5,9%. Hagstofan birtir októbermælinguna fimmtudaginn 29. október.
Eldsneytisverð helsti orsakavaldur hækkunarinnar á milli mánaða
Verð á eldsneyti hækkaði töluvert í september þegar tímabundin lækkun á virðisaukaskatti féll úr gildi. Verð á eldsneyti hefur hækkað áfram síðan, enda hefur heimsmarkaðsverð á eldsneyti hækkað þó nokkuð frá síðasta mánuði. Ný komugjöld í sjúkra-, tal,- og iðjuþjálfun munu einnig hafa áhrif til hækkunar nú í október. Á móti gerum við ráð fyrir að flugfargjöld til útlanda lækki á milli mánaða og að reiknuð húsaleiga hækki þó nokkuð minna en í sama mánuði í fyrra. Húsnæðisliðurinn mun því vega þyngst til lækkunar á ársverðbólgu í mánuðinum. Aðrir liðir vísitölunnar hafa minni áhrif á breytingu á milli mánaða gangi spá okkar eftir.
Eldsneytisverð hækkar áfram
Heimsmarkaðsverð á olíu hefur haldist hátt og samkvæmt verðathugun okkar hefur verð á dælunni hækkað um 7,7% frá síðasta mánuði. Hækkun á eldsneytisverði mun því hafa langmest áhrif til hækkunar á verðbólgu í mánuðinum.
Hækkun á heilbrigðisþjónustu
Komugjald á heilsugæslu var hækkað í síðasta mánuði og einnig var lagt á nýtt komugjald fyrir sjúkra-, iðju- og talþjálfun. Samkvæmt Hagstofunni kemur sú breyting inn í mælingar nú í október. Við áætlum að sú breyting hafi um 1% áhrif til hækkunar á heilsuliðnum í október og heildaráhrifin verði því um 0,04 prósentustig til hækkunar á vísitölu neysluverðs í október, gangi spáin eftir.
Flugfargjöld lækka aðeins á milli mánaða í október
Mánaðarbreyting á flugfargjöldum til útlanda er alla jafna minnst á milli september og október. Við gerum ráð fyrir að flugfargjöld lækki því aðeins lítillega á milli mánaða, eða um 2,3%. Gangi spáin eftir verða flugfargjöld um 30% dýrari en í október í fyrra. Í september voru þau um 33% dýrari en fyrir ári. Framlag flugfargjalda verður þannig til lækkunar á ársverðbólgu.
Matarkarfan hækkar aðeins
Við gerum ráð fyrir því að matarkarfan hækki um 0,3% í mánuðinum. Leiðandi vísitala verðlagseftirlits ASÍ bendir þó til þess að matarkarfan hafi lækkað um 0,5% frá októberbyrjun, en samkvæmt mælingu ASÍ eru miklar sveiflur á milli verslana sem gæti ýkt muninn á milli mánaða. Þá á einnig eftir að koma í ljós hvort átak í frystingu eða lækkun vöruverðs á dagvörumarkaði muni sjást í verðmælingum Hagstofunnar nú næstu mánuði, en spá okkar til næstu mánaða gerir ekki ráð fyrir miklum hækkunum á matarkörfunni.
Reiknuð húsaleiga hækkar hægar
Við gerum ráð fyrir að reiknuð húsaleiga hækki ögn minna nú en síðustu mánuði, eða um 0,4% frekar en 0,5%. Við teljum að minni hækkanir á leigu- og íbúðamarkaði fari að endurspeglast í mælingum á reiknaðri húsaleigu. Þeir leigusamningar sem eru vísitölutengdir hækka nú í takt við ágústmælingu vísitölu neysluverðs, sem hækkaði aðeins um 0,2% á milli mánaða og styður við spá okkar um minni hækkun nú í október.
Spá um þróun VNV í október 2026
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting (spá) | Áhrif (spá) |
| Matur og drykkjarvara | 15,2% | 0,3% | 0,05% |
| Áfengi og tóbak | 2,4% | 0,0% | 0,00% |
| Föt og skór | 3,4% | 1,0% | 0,03% |
| Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu | 9,3% | 0,2% | 0,02% |
| Reiknuð húsaleiga | 20,8% | 0,4% | 0,08% |
| Húsgögn og heimilisbúnaður | 4,0% | -0,7% | -0,03% |
| Heilsa | 4,0% | 1,0% | 0,04% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 5,8% | 1,0% | 0,06% |
| Kaup ökutækja | 4,4% | 0,0% | 0,00% |
| Bensín og díselolía | 3,3% | 7,7% | 0,24% |
| Flugfargjöld til útlanda | 2,7% | -2,3% | -0,06% |
| Upplýsingar og fjarskipti | 4,3% | 1,0% | 0,04% |
| Afþreying, íþróttir og menning | 9,0% | 0,6% | 0,05% |
| Menntun | 1,1% | 0,0% | 0,00% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,6% | -1,0% | -0,06% |
| Fjármálaþjónusta | 1,2% | -0,2% | 0,00% |
| Umhirða og félagsþjónusta | 3,4% | 0,9% | 0,03% |
| Alls | 100,0% | 0,49% |
Verðbólguspá til næstu mánaða hækkar
Spá okkar fyrir næstu mánuði er að vísitalan hækki um 0,49% í október, lækki svo um 0,63% í nóvember, hækki um 0,97% í desember en lækki svo um 0,23% í janúar. Gangi spáin eftir mun verðbólga mælast 5,9% í október, 5,8% í nóvember, 5,6% í desember og 5,0% í janúar. Spáin er hærri en síðasta spá okkar sem skýrist nánast að öllu leyti af hærra eldsneytisverði.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
