Sumarhús á Íslandi voru tæplega 15.500 talsins í lok árs 2025, sem er um 47% fleiri en árið 2005. Sumarhúsum fjölgaði um rúm 31% á árunum 2005 til 2015, en um rúm 12% á árunum 2015 til 2025. Það hefur því aðeins hægt á fjölguninni frá því sem var fyrstu árin eftir aldamót.
Flest sumarhús á Suðurlandi
Í lok síðasta árs var rúmlega helmingur allra sumarhúsa á landinu á Suðurlandi og tæplega fjórðungur á Vesturlandi. Á síðustu tveimur áratugum hefur sumarhúsum fjölgað hlutfallslega mest á Norðurlandi, eða um tæplega 59%. Frá árinu 2005 hafa sumarhúsum á Suðurlandi fjölgað um 58% og um tæplega 33% á Vesturlandi.
Sala haldist há frá því að heimsfaraldurinn skall á
Velta með sumarhús hefur verið nokkuð sveiflukennd eftir árum. Á árunum 2016-2017, á uppgangsárum ferðaþjónustunnar, tók kaupsamningum vegna sumarhúsa að fjölga, en þeim fækkaði svo á árunum 2018-2019, eða allt þar til heimsfaraldurinn skall á.
Árið 2020 þegar faraldurinn geysaði fóru landsmenn að kaupa sumarhús á ný og kaupsamningum fjölgaði um rúmlega 85% á milli ára það ár. Kaupsamningum hélt síðan áfram að fjölga árið eftir áður en þeim tók að fækka á árunum 2022-2023. Á síðustu tveimur árum hefur aftur komið líf í markaðinn og kaupsamningum fjölgaði um 25% á milli ára árið 2024 og um 8% á síðasta ári.
Greina má nokkuð skýra breytingu eftir að faraldurinn skall á. Sumarhúsakaup jukust þá talsvert og hafa haldist nokkuð mikil síðan. Á árunum 2015-2019 seldust um 213 sumarhús á ári að meðaltali en voru að meðaltali 368 á árunum 2020-2025.
Sala jókst í fyrra en hefur dregist saman það sem af er ári
Á fyrstu fimm mánuðum þessa árs voru undirritaðir 94 kaupsamningar vegna sumarhúsa. Á síðasta ári voru 133 kaupsamningar undirritaðir á sama tímabili. Fjöldinn hefur því dregist saman um 29% á milli ára.
Hér er einungis stuðst við þá kaupsamninga sem HMS metur nothæfa í vísitöluútreikning og samanburð. Samningur getur verið metinn ónothæfur ef hann er á milli skyldmenna, vegna fleiri en einnar fasteignar, ef fasteign er seld að hluta eða ef greitt er með lausafé, svo eitthvað sé nefnt.
Verðhækkanir hafa verið hóflegar síðustu misseri
Þegar eftirspurn eftir sumarhúsum jókst í faraldrinum hækkaði verð á þeim verulega, mest um 24% á milli ára. Á síðustu þremur árum hefur hægt töluvert á verðhækkunum. Meðalfermetraverð seldra sumarhúsa var um 580 þúsund árið 2025 og hækkaði um 2,9% á milli ára. Hér þarf þó að hafa í huga að sumarhús geta verið mjög fjölbreytt að stærð og gerð og því ber að taka meðaltölum með fyrirvara.
Það getur verið áhugavert að skoða tölfræði um sumarhús sem vísbendingu um eftirspurn í hagkerfinu. Kaup á sumarhúsum eru alla jafna stór fjárhagsleg ákvörðun og ráðast meðal annars af kaupmætti, eignastöðu heimila, væntingum og aðgengi að fjármögnun. Margt bendir nú til kólnunar og má því fremur reikna með að sala sumarhúsa verði hófstillt á næstunni. Þó er óljóst hvort salan verði engu að síður svipuð og á árunum fyrir faraldur enda virðist eftirspurn eftir sumarhúsum hafa tekið nokkrum breytingum á síðustu árum.
Samkvæmt nýju fasteignamati fyrir árið 2027 hækkar fasteignamat sumarhúsa um 4,7% á milli ára sem jafngildi um 0,2% lækkun að raunvirði. Það er talsvert minni raunverðslækkun en á fasteignamati íbúðarhúsnæðis. Eins og fram kom hér að ofan hækkaði verð á sumarhúsum talsvert þegar eftirspurn jókst í faraldrinum. Þótt hægt hafi á verðhækkunum og kaupsamningum fækkað bendir þróunin til þess að sumarhúsamarkaðurinn hafi haldist nokkuð sterkur, þrátt fyrir hærra vaxtastig og kólnandi hagkerfi.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
