Ferða­þjón­ust­an áfram meg­in­drif­kraft­ur kröft­ugs hag­vaxt­ar

Hagvöxtur mældist 7,3% á þriðja ársfjórðungi borið saman við sama tímabil í fyrra samkvæmt fyrsta mati Hagstofu Íslands. Þetta er töluvert kröftugur hagvöxtur og 0,6 prósentustiga meiri vöxtur en að meðaltali eftir að hagkerfið tók að vaxa á ný eftir faraldur. Vöxturinn var nú, líkt og áður keyrður áfram af miklum vexti í ferðaþjónustu.
Ferðamenn við Strokk
30. nóvember 2022

Samsetning vaxtarins var mjög svipuð því sem verið hefur en vöxturinn var þó ögn kröftugri en við bjuggumst við. Hagvöxturinn á fjórða fjórðungi þarf að vera umtalsvert minni en á fyrstu þremur fjórðungum til þess að spá okkar frá því í október um 6,5% hagvöxt yfir árið í heild gangi eftir. Vöxtur útflutnings var áfram kröftugur en framlag hans til hagvaxtar var jákvætt um 10,1 prósentustig. Vöxtur einkaneyslu reyndist mjög mikill eða 7,2% en það er þó nokkuð minni vöxtur en verið hefur á síðustu fjórðungum. Áhrif einkaneyslu á hagvöxt voru þó minni en ætla mætti við fyrstu sýn vegna þess að nánast allur hluti aukinnar neyslu milli ára fór fram erlendis vegna ferðalaga Íslendinga og kemur því til frádráttar í landsframleiðslu.

Kröftugur vöxtur útflutnings borinn af mikilli fjölgun erlendra ferðamanna

Vöxtur útflutnings reyndist að þessu sinni vera 22,9%. Þetta er svipaður vöxtur og verið hefur á síðustu fjórðungum, ögn hærri en á öðrum fjórðungi en minni en á fyrsta fjórðungi. Þessi vöxtur var nær allur borinn af vexti þjónustu en 93% af vexti heildarútflutnings skýrist af vexti þjónustu sem jókst um 46% milli ára. Vöxtur vöruútflutnings jókst mikið minna eða 4,8%. Mikinn vöxt í útflutningi þjónustu má skýra að langmestu leyti með miklum útflutningi á ferðaþjónustu. Fjöldi erlendra ferðamanna var 654 þúsund á þriðja fjórðungi og jókst hann um 77% milli ára. Breytileikinn í hagvaxtarþróun á síðustu árum skýrist að mjög miklu leyti af vexti og viðgangi ferðaþjónustunnar. Svo mun verða áfram en við spáum því að fjöldi erlendra ferðamanna verði í kringum 1,7 milljónir á þessu ári. Til samanburðar voru þeir tæplega 2 milljónir 2019, síðasta árið fyrir faraldur.

Vöxtur einkaneyslu einnig kröftugur

Vöxtur einkaneyslu var töluvert minni að þessu sinni en verið hefur eða 7,2%. Að meðaltali var vöxtur einkaneyslu á síðustu 5 fjórðungum þar á undan 10,9% en vöxturinn var 15% á öðrum fjórðungi. Mjög stór hluti af aukningu neyslunnar á þriðja fjórðungi fór fram erlendis og kemur því til frádráttar í landsframleiðslu. Áhrif þessa mikla vaxtar í einkaneyslu á hagvöxt eru því mikið minni en ætla mætti við fyrstu sýn.

Áhrif faraldursins voru mikil á neyslusamsetningu heimilanna. Neyslan færðist nær öll inn í landið meðan á faraldrinum stóð og mikill samdráttur varð í neyslu erlendis. Eftir að flugsamgöngur komust í samt lag hefur mjög stór hluti neyslunnar færst aftur út fyrir landssteinana á sama tíma og samdráttur mælist í neyslu Íslendinga innanlands. Út frá gögnum um kortaveltu má ætla að öll aukin neysla á þriðja ársfjórðungi hafi komið erlendis frá.

Almenn atvinnuvegafjárfesting dróst óvænt saman á fjórðungnum

Almenn atvinnuvegafjárfesting, sem er öll fjárfesting atvinnuveganna utan fjárfestingar í stóriðju, skipum og flugvélum, dróst saman um 2,4%. Þetta var óvænt enda er þetta í fyrsta sinn síðan eftir faraldur sem almenn atvinnuvegafjárfesting dregst saman milli ára. Líklegt er að þarna séu neikvæðari væntingar farnar að hafa áhrif. Væntingar stjórnenda fyrirtækja til næstu 6 mánaða hafa lækkað mikið á þessu ári en einnig mat þeirra á núverandi ástandi. Hækkun vaxtastigs hér á landi vegna meiri verðbólgu hefur án efa einnig letjandi áhrif á fjárfestingu.

Spáum kröftugum hagvexti á þessu ári

Samsetningin á hagvextinum var í góðu samræmi við það sem verið hefur á síðustu fjórðungum. Hagvöxturinn reyndist ef eitthvað er, töluvert kröftugri en búast hefði mátt við. Þjóðhagsspá okkar frá því í október gerði ráð fyrir 6,5% hagvexti á þessu ári en við höfðum í maí gert ráð fyrir 5,1% hagvexti. Til að spá okkar um 6,5% hagvöxt gangi eftir þarf hagvöxturinn að verða 3,7-4% á fjórða fjórðungi. Það er ólíklegt að það gangi eftir en þó alls ekki útilokað, líklegra þykir okkur að hagvöxturinn verði meiri. Vöxturinn á fjórða fjórðungi mun markast að töluvert miklu leyti af annars vegar komum og neyslu erlendra ferðamanna og hins vegar ferðalögum Íslendinga til útlanda og neyslu þeirra erlendis frá.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
Bátur
19. feb. 2024
Vikubyrjun 19. febrúar 2024
Nokkur breyting hefur orðið á samsetningu vinnumarkaðarins hér á landi frá árinu 1991. Stjórnendum, sérfræðingum, sérmenntuðu starfsfólki, þjónustu- og verslunarfólki hefur fjölgað verulega á sama tíma og skrifstofufólki, bændum og fiskveiðifólki hefur fækkað.
Peningaseðlar
15. feb. 2024
Spáum áframhaldandi hjöðnun í febrúar: Úr 6,7% í 6,1%
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,89% milli mánaða í febrúar og að ársverðbólga hjaðni úr 6,7% í 6,1%. Útsölulok munu hafa mest áhrif til hækkunar á milli mánaða í febrúar, samkvæmt spánni. Þá koma gjaldskrárhækkanir á sorphirðu, fráveitu og köldu vatni inn í mælingar nú í febrúar. Lægri flugfargjöld til útlanda vega þyngst á móti hækkunum, gangi spáin eftir.
Flugvél
12. feb. 2024
Ferðamenn dvelja skemur og eyða færri krónum
Um 131 þúsund erlendir ferðamenn fóru um Keflavíkurflugvöll í janúar. Þeir voru fleiri en í janúar í fyrra en færri en árin fyrir faraldur. Fjórði ársfjórðungur síðasta árs var sá fjölmennasti frá upphafi.
Smiður
12. feb. 2024
Vikubyrjun 12. febrúar 2024
Á fjórða ársfjórðungi síðasta árs voru fleiri atvinnulausir á Íslandi en sem nam lausum störfum. Því var öfugt farið um mitt ár 2022 þegar spennan á vinnumarkaði var sem mest og fyrirtæki kepptust um starfsfólk. Þessi viðsnúningur er eitt merki þess að tekið sé að draga út spennu á vinnumarkaði, ekki síst vegna aukins peningalegs aðhalds.
Hús í Reykjavík
9. feb. 2024
Meirihluti útistandandi íbúðalána nú verðtryggður
Hátt vaxtastig hefur breytt samsetningu íbúðalána til heimila. Meirihluti útistandandi íbúðalána heimila er nú verðtryggður, en heimili hafa frá byrjun síðasta árs í auknum mæli fært sig úr óverðtryggðum lánum yfir í verðtryggð. Hrein ný íbúðalán banka og lífeyrissjóða hafa aukist frá miðju síðasta ári en drógust nú saman milli mánaða í desember.
5. feb. 2024
Mánaðaryfirlit yfir sértryggð skuldabréf - janúar 2024
Meðfylgjandi er mánaðarlegt yfirlit sértryggðra skuldabréfa.
Mynt 100 kr.
5. feb. 2024
Vikubyrjun 5. febrúar 2024
Verðbólga hefur hjaðnað síðustu mánuði, en auk þess hefur hlutfall undirliða sem hafa hækkað um meira en 10% á undanförnum 12 mánuðum fækkað.
2. feb. 2024
Fréttabréf Hagfræðideildar 2. febrúar 2024
Mánaðarlegt fréttabréf frá Hagfræðideild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
1. feb. 2024
Spáum óbreyttu vaxtastigi í næstu viku
Við spáum því að peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands haldi meginvöxtum bankans óbreyttum í 9,25% í næstu viku. Þótt verðbólgan fari hjaðnandi og flestir hagvísar bendi í rétta átt teljum við ólíklegt að nefndin telji tímabært að lækka vexti. Við búumst frekar við að nefndin stígi varlega til jarðar og bíði eftir auknum slaka í þjóðarbúinu, ekki síst vegna óvissu í tengslum við yfirstandandi kjaraviðræður og viðbrögð stjórnvalda við hamförunum í Grindavík.
Paprika
30. jan. 2024
Verðbólgan 6,7% og hjaðnar meira en búist var við
Vísitala neysluverðs lækkaði um 0,16% milli mánaða í janúar og við það hjaðnaði ársverðbólga úr 7,7% í 6,7%. Nýir bílar hækkuðu minna í verði en við bjuggumst við og flugfargjöld lækkuðu óvænt. Aðrir liðir voru nokkurn veginn eins og við höfðum spáð. Hagstofan boðar breytta aðferðafræði við mælingu á húsnæðislið sem innleidd verður í vísitöluna á vormánuðum.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur