Af­gang­ur af við­skipt­um við út­lönd á 3. árs­fjórð­ungi - lík­lega af­gang­ur á ár­inu í heild

Afgangur af viðskiptum við útlönd á þriðja ársfjórðungi mældist 62 ma. kr. Myndalegur þjónustujöfnuður bætti upp fyrir aukinn halla á vöruskiptajöfnuði á fjórðungnum, en auk þess var afgangur af þáttatekjujöfnuði. Á fyrstu þremur fjórðungum ársins mælist 42 ma. kr. afgangur og ólíklegt er að svo mikill halli mælist á lokafjórðungi ársins. Þetta er viðsnúningur frá síðustu tveimur árum þegar halli hefur mælst á viðskiptajöfnuði.
Flutningaskip
4. desember 2023

Alls var 62 ma. kr. afgangur af viðskiptum við útlönd á þriðja ársfjórðungi. Vöruskiptajöfnuður var neikvæður um 94 ma. kr og rekstrarframlög voru neikvæð um 13 ma. kr. Á móti var þáttatekjujöfnuður jákvæður um 18,8 ma. kr og myndarlegur afgangur var af þjónustujöfnuði, um 150 ma. kr., sem skilar góðum afgangi af viðskiptajöfnuði í heild.

Þetta er viðsnúningur frá síðustu tveimur árum þegar halli hefur mælst af viðskiptajöfnuði á fyrstu þremur fjórðungum ársins. Undanfarin ár hefur verið viðvarandi halli á vöruskiptum en myndarlegur afgangur af þjónustujöfnuði. Það skýrist meðal annars af því hversu stóran sess ferðaþjónustan skipar í íslenska hagkerfinu. Stór hluti aðfanga fyrir ferðaþjónustu kemur til frádráttar í vöruskiptajöfnuði (innflutningur á bílaleigubílum, bensíni, neysluvörum o.s.frv.), en tekjur ferðaþjónustunnar koma til viðbótar í þjónustujöfnuði.

Afgangur á fyrstu 9 mánuðum ársins

Það sem af er ári hefur viðskiptajöfnuður mælst jákvæður um 42 ma. kr, en til samanburðar mældist halli á viðskiptajöfnuði 54 ma. kr. á sama tímabili í fyrra og 38 ma. kr. árið 2021. Halli á vöruskiptajöfnuði eykst töluvert milli ára og mældist 225 ma. kr. nú samanborið við 128 ma. kr. í fyrra. Á móti jókst afgangur af þjónustujöfnuði einnig umtalsvert og var jákvæður um 262 ma. kr. samanborið við 168 ma. kr. afgang í fyrra. Afgangur hefur verið af þáttatekjujöfnuði upp á 44 ma. kr. það sem af er ári, en halli á rekstrarframlögum hefur mælst 38,5 ma. kr. á fyrstu níu mánuðum ársins. Þetta er því töluvert betri niðurstaða en á síðustu tveimur árum. Á árunum 2013-2019 var að meðaltali 110 ma. kr. afgangur á viðskiptum við útlönd á fyrstu níu mánuðum hvers árs þegar mestur uppgangur var í ferðaþjónustu.

Afgangur af frumþáttatekjum skýrist af verri afkomu álvera

Til frumþáttatekna teljast fjármagnstekjur og gjöld. Hér inni eru meðal annars vaxtagreiðslur vegna erlendra lána, arðgreiðslur erlendra hlutabréfa, hagnaður og tap innlendra félaga í eigu erlendra aðila og fleira slíkt. Þáttatekjujöfnuður er að hluta til bókfærður hagnaður eða tap og því reiknuð stærð. Honum þarf því ekki að fylgja greiðsluflæði og hann hefur ekki endilega áhrif á gjaldeyrisstreymi eða gengi krónunnar.

Nú á þriðja ársfjórðungi mældist 18,8 ma. kr. afgangur af þáttatekjujöfnuði. Munar þar mestu um 11 ma. kr. afgang af beinni fjárfestingu sem skýrist alfarið af tapi innlendra dótturfélaga í eigu erlendra aðila, en slíkt tap kemur til hækkunar á þáttatekjujöfnuði. Veigamesti þátturinn er lakari afkoma álfyrirtækja sem hér starfa og er í samræmi við minni útflutning á áli á fjórðungnum og töluvert lægra heimsmarkaðsverð á áli en í fyrra.

Hvað gerist á 4. ársfjórðungi?

Eins og fyrr segir var 42 ma. kr afgangur af viðskiptajöfnuði á fyrstu níu mánuðum árs en viðskiptajöfnuður var neikvæður um 53 ma. kr á sama tíma í fyrra. Það er því líklegt að það verði afgangur á árinu í heild. Nokkrar vísbendingar um hvernig lokafjórðungur ársins fer eru:

  • Í október mældist 53 ma. kr. vöruskiptahalli, sem er örlítið minni halli en fyrir ári síðan.
  • Á þjónustuhliðinni er ennþá góður gangur í ferðaþjónustunni. 205 þúsund ferðamenn komu til landsins í október og hafa aldrei verið fleiri í októbermánuði.
  • Það rímar við fjölgun gistinátta erlendra ferðmanna, um 14% milli ára í október.
  • Á sama tíma hefur dregið nokkuð úr utanlandsferðum Íslendinga sem voru 22% færri í október í ár en í fyrra, en frá því um mitt ár hafa utanlandsferðir Íslendinga verið færri en í fyrra.
  • Í takt við það mældist greiðslukortajöfnuður jákvæður um 2,7 ma. kr í október í ár, en var til samanburðar neikvæður um 4,3 ma. kr. í október í fyrra.
  • Meðalálverð er enn töluvert lægra en í fyrra. Það er því líklegra að afgangur verði af þáttatekjujöfnuði á lokafjórðungi ársins en við eigum þó eftir að sjá tölur fyrir nóvember og desember.

Í nýlegri hagspá gerðum við ráð fyrir því að viðskiptajöfnuður yrði jákvæður um 50 ma. kr. á árinu og þessar tölur eru í ágætu samræmi við þá spá.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
29. feb. 2024
Skýr viðsnúningur í hagkerfinu á síðasta ári
Hagvöxtur mældist 4,1% árið 2023, samkvæmt fyrsta mati Hagstofunnar. Vöxturinn var meiri en búist var við, en það skýrist ekki síst af miklum breytingum í nýjustu uppfærslu Hagstofunnar á gögnum um 1. til 3. ársfjórðung. Árið hófst af miklum krafti en eftir því sem leið á það hægðist um og hver fjórðungur var rólegri en sá á undan.
Bananar í verslun
28. feb. 2024
Verðbólga 6,6% og hjaðnar mun minna en búist var við
Vísitala neysluverðs hækkaði um 1,33% milli mánaða í febrúar og við það hjaðnaði ársverðbólga lítillega, úr 6,7% í 6,6%. Janúarútsölur gengu hraðar til baka en oft áður og gjaldskrárhækkanir fyrir sorphirðu, holræsi og kalt vatn höfðu meiri áhrif til hækkunar en við höfðum spáð. Reiknuð húsaleiga hækkaði minna en við gerðum ráð fyrir, en flugfargjöld til útlanda hækkuðu þvert á spá okkar um lækkun á milli mánaða.
Vöruhótel
26. feb. 2024
Vikubyrjun 26. febrúar 2024
Á árunum 2010 til 2019 var samfelldur afgangur af vöru- og þjónustuviðskiptum við útlönd. Nokkur halli var árin 2020 og 2021 á meðan heimsfaraldurinn geisaði, en síðan hafa utanríkisviðskipti verið nokkurn veginn í jafnvægi.
Gata í Reykjavík
22. feb. 2024
Vísitala íbúðaverðs hækkar áfram örlítið milli mánaða
Vísitala íbúðaverðs hækkaði um 0,4% á milli mánaða í janúar. Sérbýli hækkaði um 0,1% og fjölbýli um 0,4%. Raunverð íbúða er nokkurn veginn það sama og fyrir einu ári. Undirrituðum kaupsamningum á höfuðborgarsvæðinu fjölgaði á milli ára síðustu fjóra mánuði eftir að hafa fækkað sífellt frá miðju ári 2021.
Bátur
19. feb. 2024
Vikubyrjun 19. febrúar 2024
Nokkur breyting hefur orðið á samsetningu vinnumarkaðarins hér á landi frá árinu 1991. Stjórnendum, sérfræðingum, sérmenntuðu starfsfólki, þjónustu- og verslunarfólki hefur fjölgað verulega á sama tíma og skrifstofufólki, bændum og fiskveiðifólki hefur fækkað.
Peningaseðlar
15. feb. 2024
Spáum áframhaldandi hjöðnun í febrúar: Úr 6,7% í 6,1%
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,89% milli mánaða í febrúar og að ársverðbólga hjaðni úr 6,7% í 6,1%. Útsölulok munu hafa mest áhrif til hækkunar á milli mánaða í febrúar, samkvæmt spánni. Þá koma gjaldskrárhækkanir á sorphirðu, fráveitu og köldu vatni inn í mælingar nú í febrúar. Lægri flugfargjöld til útlanda vega þyngst á móti hækkunum, gangi spáin eftir.
Flugvél
12. feb. 2024
Ferðamenn dvelja skemur og eyða færri krónum
Um 131 þúsund erlendir ferðamenn fóru um Keflavíkurflugvöll í janúar. Þeir voru fleiri en í janúar í fyrra en færri en árin fyrir faraldur. Fjórði ársfjórðungur síðasta árs var sá fjölmennasti frá upphafi.
Smiður
12. feb. 2024
Vikubyrjun 12. febrúar 2024
Á fjórða ársfjórðungi síðasta árs voru fleiri atvinnulausir á Íslandi en sem nam lausum störfum. Því var öfugt farið um mitt ár 2022 þegar spennan á vinnumarkaði var sem mest og fyrirtæki kepptust um starfsfólk. Þessi viðsnúningur er eitt merki þess að tekið sé að draga út spennu á vinnumarkaði, ekki síst vegna aukins peningalegs aðhalds.
Hús í Reykjavík
9. feb. 2024
Meirihluti útistandandi íbúðalána nú verðtryggður
Hátt vaxtastig hefur breytt samsetningu íbúðalána til heimila. Meirihluti útistandandi íbúðalána heimila er nú verðtryggður, en heimili hafa frá byrjun síðasta árs í auknum mæli fært sig úr óverðtryggðum lánum yfir í verðtryggð. Hrein ný íbúðalán banka og lífeyrissjóða hafa aukist frá miðju síðasta ári en drógust nú saman milli mánaða í desember.
5. feb. 2024
Mánaðaryfirlit yfir sértryggð skuldabréf - janúar 2024
Meðfylgjandi er mánaðarlegt yfirlit sértryggðra skuldabréfa.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur