Spá­um 4% verð­bólgu í júlí

Verðbólga var yfir væntingum í júní og mældist 4,2%. Gangi spá okkar eftir verður júlí sjötti mánuðurinn í röð með verðbólgu á bilinu 3,8% til 4,2%. Þráláta verðbólgu má að langmestu leyti rekja til verðhækkana á matvöru og hækkandi húsnæðiskostnaðar. Matur og drykkjarvörur eru 15% af neyslukörfunni, en verðhækkanir á mat og drykk skýra 22% af verðbólgunni. Húsnæðiskostnaður á 29% hlutdeild í körfunni en húsnæðisverðshækkanir skýra nú 50% af verðbólgunni. Ef litið væri fram hjá kostnaði við mat og húsnæði væri verðbólga nú um 2%.

Dregur út verðhækkunum á mat og drykkjarvörum

Verð á mat- og drykkjarvörum hefur hækkað þó nokkuð meira en almennt verðlag á síðasta árinu, eða um 6,0%. Verðbreytingar á matvörum eru á breiðu bili: verð á súkkulaði, kaffi, kartöflum, appelsínum, kakói og nautakjöti hefur hækkað um meira en 15% á síðasta árinu en pasta, hveiti, skelfiskur, sveppir, epli og sykur hafa lækkað í verði. Leiðandi vísitala verðlagseftirlits ASÍ hefur hækkað um 0,1% frá því í júní, en hún mælir yfirleitt minni hækkun á milli mánaða en mælingar Hagstofunnar. Við teljum að í júlí hægi lítillega á verðhækkunum á mat og drykk og spáum hækkun um 0,2%.

Spáum svipaðri hækkun á reiknaðri húsaleigu og síðustu mánuði

Við spáum því að reiknuð húsaleiga hækki um 0,6% milli mánaða, sem er svipað og meðalhækkun síðustu 12 mánaða, og annað vegna húsnæðis hækki um 0,24%, sem er nokkuð undir meðalhækkun seinustu tólf mánuða. Alls verða áhrif húsnæðiskostnaðar 0,14 prósentustig til hækkunar á vísitölunni, gangi spáin eftir.

Sumarútsölur á fötum og skóm svipaðar og í fyrra

Sumarútsölur hafa haft í för með sér mun minni afslætti á allra síðustu árum heldur en á árunum fyrir faraldurinn. Áður fyrr lækkaði verð á fötum og skóm yfirleitt um í kringum 10% á milli júní og júlí, en síðustu þrjú ár hafa júlílækkanir numið 7,2% að meðaltali. Janúarútsölurnar í ár voru í dræmara lagi, en janúarútsölur virðast hafa visst forspárgildi um júlíútsölurnar. Við teljum að föt og skór lækki um 7,0% á milli mánaða í júlí. Þá búumst við 1,4% lækkun á húsgögnum, heimilisbúnaði og fl. Gangi spáin eftir verða áhrif útsala í júlí 0,32 prósentustig til lækkunar á vísitölunni.

Flugfargjöld hækka í júlí og bensínverð lækkar áfram

Það sem af er ári hafa flugfargjöld til útlanda haldist nokkuð nálægt verðinu í fyrra. Fyrir utan áhrif þess að páskarnir voru í apríl í ár en í mars í fyrra, hefur aldri munað meira en 3% á mælingu Hagstofunnar í ár og í fyrra. Flugfargjöld til útlanda hækkuðu meira í júní en við spáðum og voru lítillega hærri en í júní í fyrra. Við spáum því að flugfargjöld til útlanda hækki um 14,5% á milli mánaða í júlí og að flugmiðar verði um það bil jafndýrir og í júlí í fyrra.

Samkvæmt verðmælingu okkar lækkar bensín um 0,1% á milli mánaða í júlí. Þetta er minni lækkun en búast hefði mátt við út frá heimsmarkaðsverði á olíu og verði á Bandaríkjadal, en við gerum ráð fyrir að áhrif gengis og olíuverðs komi skýrar fram í ágústmælingunni.

Þrálát verðbólga út árið

Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,26% í júlí, 0,23% í ágúst, vera óbreytt í september og hækka um 0,33% í október. Gangi spáin eftir verður ársverðbólga 4,0% í júlí, 4,1% í ágúst, 4,3% í september og 4,4% í október. Spáin er aðeins lægri en síðasta spá, sem við birtum daginn sem Hagstofan birti verðbólgutölur í júní. Breytingin skýrist af hagstæðari þróun gengis og olíuverðs en við gerðum ráð fyrir þá.

Horfur á aukinni verðbólgu í ágúst og september skýrast einkum af grunnáhrifum. Í ágúst í fyrra voru skólagjöld felld niður í nokkrum háskólum og skólamáltíðir í grunnskólum voru gerðar gjaldfrjálsar í september síðastliðnum. Þessi stöku lækkunaráhrif ýttu verðbólgu tímabundið niður síðasta haust, en hverfa nú úr samanburðinum og leiða því til hækkunar á mældri ársverðbólgu. Við teljum ekki horfur á að verðbólga þokist nær verðbólgumarkmiði á árinu og spáum 4,2% verðbólgu í lok árs.