Af hverju heit­ir hrað­banki ekki tölvu­banki?

Hæ! Áttu eitthvað í handraðanum? Eða þarftu kannski að skreppa á Raufarhöfn? Geturðu notað kortið þitt í tölvubankanum? Vissir þú að þetta tengist allt peningum með einhverjum hætti?
19. desember 2019

Þegar ný tækni lítur dagsins ljós þarf að búa til orðræðu utan um hana. Nýyrðasmíð er ekki auðveld og á sér ekki stað á efstu hæð í einangruðum fílabeinsturni. Virðulegustu nefndir sprenglærðra sérfræðinga geta komið með rökstuddar tillögur eftir langa legu undir feldi, en það er til lítils ef samfélagið tekur nýyrðið ekki í notkun. Handraði og tölvubanki voru tillögur að heiti á því sem við nú köllum hraðbanka, sem augljóslega lutu í lægra haldinu. Í New South Wales fylki í Ástralíu var Íslendingasamfélagið frumlegt og þjóðlegt og kallaði hraðbanka á tímabili Raufarhafnir, en það datt líka upp fyrir. Tíminn líður hraðar sérhvern dag, ekki bara í lagatextum, og nýyrði fæðast, ná fótfestu (eða ekki) og falla svo aftur í gleymskunnar dá.

Hjá Landsbankanum viljum við ekki einungis bjóða viðskiptavinum upp á nýstárlegar stafrænar leiðir til að sinna bankaviðskiptum, heldur einnig orðaforða til að tala um þær. Við leggjum mikla áherslu á að útgefið efni sé vel úr garði gert, yfirlesið og á góðri íslensku. Helstu skýrslur bankans eru gefnar út á hinu ástkæra ylhýra og sérfræðingar bankans taka ekki bara þátt í umræðunni, heldur líka í mótun tungumálsins sem hún fer fram á. Nærtækustu dæmin eru úr fjártækni, þar sem þróunin er hvað hröðust.

Hraðbanki

Fjártækni ekki komið í orðabanka

Hugtakið fjártækni er einmitt vel heppnað nýyrði og gaman væri að vita hver stakk upp á því fyrst. Orðið er þýðing á enska hugtakinu fintech sem líka er ansi nýtt af nálinni. Orðið er samsuða af financial technology og vísar í tækni sem hefur þann tilgang að bæta og sjálfvirknivæða fjármálaþjónustu. Á vef Landsbankans skilar leit að orðinu fleiri niðurstöðum en hægt er að kasta tölu á. Fjártæknihugtakið er notað í fréttum á vef bankans, í skýrslum og upplýsingatextum og er útskýrt sérstaklega í greininni „Hvert stefnir bankaheimurinn?“ hér á Umræðunni. Fjártækni hefur haslað sér völl í tungumálinu en er samt slíkur nýgræðingur að Árnastofnun hefur ekki enn tekið orðið upp á sína stafrænu arma. Hvorki Málið, vefgátt Árnastofnunar, sem sameinar aðgang að öllum gagnasöfnum um íslenskt mál og málnotkun sem stofnunin hefur yfir að ráða, né Snara, með yfir tvær milljónir uppflettiorða í tugum orðabóka, hefur skrásett það eða skilgreint.

Í þessu felst engin gagnrýni - það er eðlilegt að notkun móti málið og jafnvel æskilegt að nýyrði myndist með neðansækinni nálgun frekar en ofansækinni. Tillaga þriggja alþingismanna um að hafna vinsæla nýyrðinu „bíll“ og kalla fyrirbærið frekar „sjálfrenning“ var samþykkt af þingheimi en er í dag ekkert nema skemmtileg saga, varnaðarorð til þeirra sem ætla að stýra þróun tungumálsins með gerræðislegum gerningum. Bíll er stytting á franska orðinu automobile. Í fjármálaheiminum eru til nokkur orð með svipaðan uppruna, þ.e. nýyrði sem eru aðlögun á erlendu orði eða hugtaki frekar en þýðing. Posi er myndað út frá skammstöfuninni á point-of-sale instrument og vísar í daglegu tali í kortalesara. Pinnið, sem bankar og kortafyrirtæki hvetja þig til að leggja á minnið, er myndað á svipaða hátt út frá skammstöfuninni á personal identification number, PIN. Önnur orð tökum við óbreytt inn í málið, gjarnan vegna þess að þau falla að beygingarreglum íslensks máls. Nærtækasta dæmið er kannski app, sem virðist í dag hafa unnið fullnaðarsigur á öðrum keppendum um fyrsta sætið, svo sem smáforrit, stefja, smælki og verkforrit.

Áhersla á íslensku

Önnur nýyrði krefjast meiri yfirlegu og eru afrakstur meðvitaðrar umræðu. Hér í Landsbankanum erum við sérstaklega stolt af hinum heimaræktuðu hugtökum „fyrirmælafölsun“ og „sæmdarkúgun“. Fyrirmælafölsun vísar í CEO fraud, sem felst í því að netglæpamenn senda starfsmönnum fyrirtækja fölsk fyrirmæli í nafni stjórnenda. Orðið hefur verið í umferð síðan árið 2016 og lögreglan hefur meðal annars notað það til að vara við athæfinu. Sæmdarkúgun er alveg nýtt, þýðing á sextortion, en þar vega óprúttnir aðilar að sæmd og heiðri þolandans með ýmsum hætti, t.d. með hótun um myndbirtingu á netinu. Þó slíkum sæmdarkúgunum hafi verið beitt til að hafa fé af fólki frá árinu 2013 hefur engin íslenskun fest sig í sessi enn.

Hjá Landsbankanum leggjum við okkur fram við að skrifa vandaða íslensku. Tungumálið er í sífelldri þróun. Ert þú með tillögu að skemmtilegri þýðingu á fjármálahugtaki? Nýyrði sem við gætum notað? Sendu línu á þýðanda bankans, agnes.m.vogler@landsbankinn.is.

Þú gætir einnig haft áhuga á
Höfuðstöðvar Landsbankans
18. ágúst 2022

Bankinn í miðborginni: Úr Bakarabrekku í Austurstræti

Landsbankinn hóf starfsemi árið 1886 í Bankastræti, sem þá kallaðist reyndar Bakarabrekka en flutti í fyrsta bankahúsið í Austurstræti 11 árið 1898. Færri vita líklega að bankinn var um tíma með afgreiðslu í Austurstræti 16 sem seinna hýsti Reykjavíkurapótek.
Lady Zadude
3. ágúst 2022

Nú þarf einfaldlega að hleypa sorginni að

Vilhjálmur Ingi Vilhjálms á sér hliðarsjálf sem dragdrottningin Lady Zadude en hún hlaut titilinn dragdrottning Íslands fyrr í sumar. Lady Zadude hlaut þar styrk í verðlaun til að koma fram á Hinsegin dögum en hlaut jafnframt styrk úr Gleðigöngupotti Hinsegin daga og Landsbankans til að þróa og sýna atriði sitt í Gleðigöngunni.
15. júlí 2022

Öruggari greiðslur með sterkri auðkenningu

Nýjar reglur um það sem nefnist „sterk auðkenning“ hafa tekið gildi en í þeim eru gerðar stífari kröfur við innskráningu í bankaöpp og netbanka, um hvernig þú staðfestir netbankagreiðslur og við verslun á netinu. Tilgangurinn er að auka öryggi og stuðla að meiri samkeppni.
Edda Garðarsdóttir
8. júlí 2022

Einstök liðsheild kvennalandsliðsins

Fyrrverandi landsliðskonan og EM-farinn Edda Garðarsdóttir skrifar hér grein um hvað það er sem skapar góða liðsheild – og hvernig sú liðsheild sem ríkir innan kvennalandsliðsins er höfuðástæða fyrir árangri liðsins í gegnum árin.
6. júlí 2022

Hvernig kvennalandsliðið í fótbolta varð að þjóðargersemi

Sagnfræðingurinn og fótboltaáhugamaðurinn Stefán Pálsson lítur á sögu kvennaknattspyrnu á Íslandi, með stöðu knattspyrnu í Evrópu hverju sinni til hliðsjónar.
9. maí 2022

Skattabreytingin er hvatning til að láta gott af sér leiða

Nýlegar lagabreytingar sem heimila skattafrádrátt einstaklinga og fyrirtækja vegna styrkja til almannaheillafélaga fela í sér mikinn ávinning og aukin tækifæri, að sögn talsfólks Rauða krossins, SOS Barnaþorpanna og UNICEF.
15. feb. 2022

Gagnadrifinn Landsbanki

Stefna Landsbankans er að vera gagnadrifinn banki til að geta boðið snjallari og betri þjónustu og stuðla um leið að betri rekstri.
Námsfólk fyrir utan Stúdentakjallarann
7. feb. 2022

Mikið framfaraskref fyrir styrktarsjóði og almannaheillafélög

Mikilvægar breytingar á lögum sem varða skattlagningu almannaheillafélaga voru gerðar undir lok árs 2021 sem létta mjög skattbyrði þeirra og gera einstaklingum og fyrirtækjum einnig kleift að draga frá tiltekna fjárhæð eða hlutfall framlaga frá skattskyldum tekjum. Fyrir Háskólasjóð hf. Eimskipafélags Íslands þýðir þessi lagabreyting að um 160 milljónir króna sem áður voru greiddar sem fjármagnstekjuskattur munu nýtast í beina styrki til doktorsnema. Það munar um minna!
Barn í jólaglugga
7. des. 2021

Nokkur ráð til jólasveina frá Stekkjastaur um kaup á gjöfum

Þar sem líða fer að þeim tíma er jólasveinarnir fara á stjá og setja ýmis konar glaðning í skóna hjá börnum, höfðum við samband við Stekkjastaur og spurðum hvernig hann færi að því að skipuleggja sín gríðarlega umfangsmiklu jólainnkaup (fyrir utan allt það sem hann býr til sjálfur).
Olíutankar í USA
2. des. 2021

Loftslagsbreytingar framtíðar hafa strax áhrif á fjárfesta

Áhætta vegna loftslagsbreytinga er gjarnan metin út frá því hver áhrifin verða eftir nokkra áratugi. Fjárfestar sem eru vanir að skoða fjárfestingartækifæri og breytingar til styttri tíma velta því ekki endilega loftslagsbreytingum mikið fyrir sér. Það geta reynst dýrkeypt mistök.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur