Ætti ég að borga inn á íbúðalán­ið mitt?

Það er hagkvæmt að nota viðbótarlífeyrissparnað og sparifé til að greiða aukalega inn á íbúðalán og þannig lækka skuldir og létta á afborgunum. Við þurfum samt að hafa í huga að það er mikilvægt að eiga varasjóð, sem ekki er bundinn í fasteigninni, til að geta tekist á við óvænt útgjöld.
10. desember 2021

Með því að greiða inn á íbúðalánið lækkar þú skuldirnar, léttir á afborgunum lána og eykur líkurnar á að verða skuldlaus fyrr á lífsleiðinni. Lægri skuldir þýða líka að þú hefur meira svigrúm til byggja upp sparnað og til að gera eitthvað sem þér þykir skemmtilegt.

Einfalt og hagkvæmt að nota viðbótarlífeyrissparnaðinn

Hagkvæmasta leiðin til að greiða inn á íbúðalán er að nota til þess viðbótarlífeyrissparnað. Hjón og sambúðarfólk (og aðrir sem greiða skatt sameiginlega). geta ráðstafað saman allt að 750.000 krónum á ári úr viðbótarlífeyrissparnaði til greiðslu inn á íbúðalán. Einstaklingar geta ráðstafað allt að 500.000 krónum. Það sem er einstakt við þessa leið er að greiðslurnar eru skattfrjálsar og greiðast beint inn á lánið. Nánari upplýsingar og umsókn um ráðstöfun á viðbótarlífeyrissparnaði má finna á vef ríkisskattstjóra.

Hver eru áhrifin af því að ráðstafa sparnaði inn á höfuðstól lána?

Með því að greiða inn á íbúðalán lækkar þú höfuðstólinn (það sem eftir er af láninu) og þar með þá fjárhæð sem ber vexti. Þar með eykst líka eigið fé þitt í íbúðinni.

Fastir vextir á óverðtryggðu íbúðaláni til 3-5 ára fara lækkandi eftir því sem þú skuldar minna í íbúðinni. Ef þú skuldar t.d. minna en 50%, miðað við fasteignamat, eru lægstu fastir vextir á óverðtryggðu íbúðaláni nú 4,65% (3 ára lán). Hér verður tekið dæmi um 35 milljóna króna óverðtryggt lán með föstum vöxtum, 5,15%, til 5 ára. Lánstíminn er 35 ár á jöfnum greiðslum. Fyrsti gjalddagi af láninu var 1. september 2019 og var fyrsta afborgun 180.123 krónur.

Lántakar eru í sambúð, nýttu sér viðbótarlífeyrissparnaðinn til að greiða inn á lánið í tvö ár og greiddu þannig samtals 1,5 milljónir inn á lánið. Einnig greiddi parið aukalega inn á lánið þegar færi gafst, samtals 700.000 krónur. Heildar umframgreiðsla inn á lánið var því 2,2 milljónir.

Eftirstöðvar lánsins tveimur árum síðar eru 32.037.947 krónur. Vegna þess að lántakar greiddu inn á lánið var afborgunin þann 1. september 2021 168.667 krónur, um 11.500 krónum lægri en hún var sama dag árið 2019. Á þessum tveimur árum hafa sparast 94.465 krónur í vaxtagreiðslur. Ef parið heldur áfram að nýta sér viðbótarlífeyrissparnaðinn halda höfuðstóllinn og vaxtagreiðslurnar áfram að lækka.

Milljónasparnaður á líftíma lánsins

Það er erfitt og jafnvel ómögulegt að segja til um hver heildarsparnaðurinn af því að greiða inn á lánið verður, enda öruggt mál að vextirnir munu breytast á lánstímanum. Til að gefa einhverja hugmynd um heildarsparnaðinn er hér miðað við sama vaxtastig (5,15%) það sem eftir er af lánstímanum, eða í 33 ár. Þá myndi heildarendurgreiðslan lækka um 3,3 milljónir króna. Með því að borga 2,2 milljónir inn á lánið á þessum tveimur árum – að stærstum hluta skattfrjálst í gegnum viðbótarlífeyrissparnaðinn – er parið því að spara sér 3,3 milljónir í vaxtagreiðslur á líftíma lánsins.

Er skynsamlegt að ráðstafa öllum sparnaði inn á lánin?

Þótt það sé hagkvæmt að greiða aukalega inn á íbúðalán mælum við almennt ekki með að fólk ráðstafi öllum sínum sparnaði inn á lán - en þetta segjum við með þeim fyrirvara að aðstæður fólks eru misjafnar og hið sama gildir ekki fyrir alla. Sumir vilja e.t.v. frekar nýta sparnaðinn sinn til að kaupa í sjóðum, kaupa hlutabréf, á bankareikningum eða með öðrum hætti. Þá verður að hafa í huga að allir geta lent í óvæntum áföllum, s.s. atvinnumissi eða alvarlegum veikindum, sem valda því að tekjur lækka verulega. Stundum þarf fólk líka að takast á við veruleg og óvænt útgjöld. Við slíkar aðstæður er ekki víst að fólk geti nýtt sér þann sparnað sem það hefur bundið í fasteigninni.

Til að fá lán út á fasteign þarf að standast greiðslumat

Ef þú þarft að sækja í það eigið fé sem þú átt í fasteigninni, getur þú t.d. gert það með því að taka viðbótarlán út á fasteignina. En til að fá íbúðalán þarftu samkvæmt lögum að standast greiðslumat. Ef tekjurnar þínar hafa lækkað verulega, t.d. vegna atvinnumissis, er ekki víst að það takist. Þú gætir því lent í þeirri stöðu að eiga mikinn sparnað bundinn í fasteign, m.a. vegna þess að þú hefur greitt aukalega inn á lánið, en geta aðeins nálgast þennan sparnað með því að selja eignina.

Hvað er hæfilegur varasjóður?

Það eru skiptar skoðanir á því hversu háan varasjóð fólk þarf að eiga. Eitt viðmið er að eiga sem nemur þreföldum mánaðarlaunum. Þá er horft til þess að ef þú missir vinnuna hafir þú ráðrúm og tíma til leitar að nýrri vinnu, án þess að heimilisfjármálin fari í uppnám. Öðrum finnst nægja að eiga sem nemur ráðstöfunartekjum fyrir einn mánuð.

Getur uppgreiðslukostnaður haft áhrif á innborganir þar sem lánið er með föstum vöxtum?

Lán sem er með breytilegum vöxtum ber ekki uppgreiðslugjald. Ef lánið er með föstum vöxtum getur þú þurft að borga uppgreiðslugjald, en bara ef fastir vextir á sambærilegu láni eru lægri en á láninu þínu. Dæmið hér til hliðar skýrir þetta nánar.

Uppgreiðslugjaldið getur þó aldrei orðið hærra en 0,2% fyrir hvert ár sem eftir er af fastvaxtatímabilinu (vextirnir eru festir í 3 eða 5 ár). Þá má greiða allt að 1 milljón inn á höfuðstól fyrir hverja 12 mánuði án uppgreiðslugjalds. Gefum okkur að 2 milljónir séu greiddar inn á lánið þegar fjögur ár eru eftir af fastvaxtatímanum. Gjaldið er þá að hámarki 16.000 krónur. Ef tvö ár eru eftir af lánstímanum verður gjaldið að hámarki 8.000 krónur.

Ef þú vilt borga meira en 1 milljón inn á íbúðalán, en um leið vera með fasta vexti, getur þú t.d. ákveðið að vera með tvö lán, annað með föstum vöxtum en hitt með breytilegum vöxtum. Síðan ráðstafar þú viðbótarlífeyrissparnaðinum og öðrum greiðslum inn á lánið sem ber breytilega vexti og sleppur þannig við uppgreiðslugjald.

Viltu fá ráðgjöf?

Aðstæður fólks eru misjafnar og markmið þeirra ólík. Hvort sem fólk er að spá í lán eða sparnað, getur verði gott að fá ráðgjöf í bankanum þínum.

Panta tíma í ráðgjöf

Höfundur er sérfræðingur í Viðskiptalausnum einstaklinga hjá Landsbankanum.

Þú gætir einnig haft áhuga á
Íbúðahús
9. nóv. 2022

Hvernig virka verðtryggð lán?

Verðtryggð lán eru bundin við vísitölu neysluverðs sem er notuð til að mæla verðbólgu. Það þýðir að höfuðstóll lánsins hækkar í takt við verðbólguna hverju sinni. Ef verðbólga er mikil getur hækkunin verið umtalsverð og haft þau áhrif að greiðslubyrði verðtryggðra lána hækkar þegar líður á lánstímann.
2. nóv. 2022

Hvernig er hægt að ávaxta sparnað í verðbólgu?

Þegar verðbólga er há getur verið snúið að ávaxta sparnað til skemmri tíma. Ef ávaxta á sparnaðinn til lengri tíma eru fleiri möguleikar í stöðunni.
20. okt. 2022

Þú getur byggt upp séreign með skyldulífeyrissparnaðinum

Í hugum margra er lítill munur á lífeyrissjóðum og þeirri þjónustu sem þeir bjóða upp á. Sú er þó ekki raunin og liggur munurinn m.a. í því að sumir lífeyrissjóðir bjóða fólki upp á þann kost að greiða hluta af skyldulífeyrissparnaði í séreign sem ella hefði runnið í samtryggingu. Séreignin erfist að fullu við fráfall sjóðsfélaga.
11. okt. 2022

Hvaða áhrif hafa vaxtahækkanir á lánin mín?

Hærri stýrivextir leiða til þess að vextir og mánaðarleg greiðslubyrði á lánum sem eru með breytilega vexti hækka. Þetta á meðal annars við um neytendalán á borð við yfirdrátt og greiðsludreifingu á kreditkortum en mestu munar þó yfirleitt um íbúðalánin.
Fasteignir
2. sept. 2022

Ætti ég að festa vextina á íbúðaláninu mínu?

Seðlabankinn hefur á árinu 2022 hækkað stýrivexti, úr 2% í 5,5% en lægstir voru stýrivextir 0,75% á árinu 2021. Þegar vextir byrjuðu að hækka varð algengara að fólk festi vextina, í 3 eða 5 ár. Í þessari grein er fjallað um muninn á föstum og breytilegum vöxtum og hvað þarf að hafa í huga þegar ákvörðun um lánsform er tekin.
26. ágúst 2022

Kaup í sjóðum getur verið einfaldasta leiðin til að dreifa áhættunni

Sjóðir eru í stuttu máli safn margra fjárfestinga og er ætlað að einfalda fólki dreifingu eigna til að draga úr áhættu og sveiflum. Margar tegundir sjóða eru í boði og fylgja þeir ólíkum markmiðum. Sumir sjóðir stefna til dæmis að því að lágmarka áhættu eða sérhæfa sig í tilteknum atvinnugreinum eða hugmyndafræði, s.s. sjálfbærni.
26. ágúst 2022

Hvernig kaupi ég hlutabréf?

Það er mjög einfalt að kaupa hlutabréf. Til dæmis er hægt að fjárfesta í hlutabréfum einstakra félaga og margskonar sjóðum í netbanka Landsbankans og í Landsbankaappinu á einfaldan hátt og fylgjast þar með þróun fjárfestingarinnar.
26. ágúst 2022

Fyrstu skrefin í verðbréfafjárfestingum

Áður en byrjað er að fjárfesta í verðbréfum er mikilvægt að hafa ákveðin lykilatriði á hreinu og vera meðvituð um áhættuna.
15. júní 2022

Hvað á að borga fyrir barnapössun?

Stundum þurfa foreldrar að skreppa eða geta ekki sótt börn á réttum tíma vegna vinnu eða náms. Sumarnámskeið eru líka yfirleitt styttri en vinnudagur. Því þarf stundum að redda pössun. En hvað á að borga á tímann fyrir barnapössun?
10. júní 2022

Hafðu bankann í vasanum í sumarfríinu

Þú getur nýtt þér nánast alla þjónustu bankans í símanum og tölvunni. Í þessari grein er fjallað um nokkrar algengustu aðgerðirnar í appinu og netbankanum sem geta komið sér vel í sumarfríinu.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur