Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur

Versn­andi efna­hags­horf­ur í heim­in­um að mati AGS

Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn (AGS) birti nýja efnahagsspá um páskana. Hagvaxtarhorfur í heiminum hafa verið færðar niður og AGS telur að spenna í alþjóðaviðskiptum og veruleg óvissa komi til með að draga úr umsvifum í heimshagkerfinu.
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn
28. apríl 2025

Efnahagshorfur í heiminum hafa versnað þó nokkuð frá því í byrjun þessa árs, að mati Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (AGS). Í nýrri skýrslu er fjallað um að eftir langt tímabil ófyrirséðra áfalla hafi loks litið út fyrir að heimshagkerfið næði sér á strik. Skyndilega hafi óvissa svo náð nýjum hæðum í breyttu landslagi alþjóðasamskipta og stjórnvöld víða um heim hafa nú þurft að forgangsraða upp á nýtt.

Hagvaxtarhorfur í Bandaríkjunum lækka um tæpt prósentustig

AGS gerir ráð fyrir 2,8% hagvexti í heiminum á þessu ári og 3,0% vexti árið 2026. Í síðustu spá AGS frá því í janúar var gert ráð fyrir 3,3% hagvexti í heiminum á þessu ári og aftur á því næsta. Samtals er vöxturinn færður niður um 0,8 prósentustig.

Hagvaxtarhorfur í Bandaríkjunum á þessu ári eru færðar niður um 0,9 prósentustig á milli spáa, úr 2,7% í 1,8%. Breytingin endurspeglar ekki síst óvissu um aðgerðir stjórnvalda, spennu í utanríkisviðskiptum og horfur um minni eftirspurnarkraft. Svo er gert ráð fyrir 1,7% hagvexti árið 2026. Taldar eru 37% líkur á samdrætti í Bandaríkjunum á þessu ári.

Hagvaxtarhorfur á evrusvæðinu eru taldar heldur lakari, þótt þær hafi breyst minna frá síðustu spá. Þar er gert ráð fyrir að aukin óvissa og tollar haldi aftur af hagvexti sem verði 0,8% á þessu ári. Gert er ráð fyrir að umsvifin aukist á næsta ári og vöxturinn verði 1,2%. Það sem helst er talið muni kynda undir hagvexti á næsta ári er hækkandi kaupmáttur og aukin neysla í Þýskalandi auk áætlana þýskra stjórnvalda um aukin ríkisútgjöld, ekki síst til varnarmála.

Verðbólguhorfur versnað þó nokkuð í Bandaríkjunum og Bretlandi

Þá telur AGS nú horfur á að verðbólga hjaðni hægar á heimsvísu en gert var ráð fyrir í janúarspánni og að hún verði 4,3% árið 2025 og 3,6% árið 2026. Verðbólguspá fyrir þróuð ríki hefur verið færð upp á við en verðbólguhorfur í nýmarkaðsríkjum og þróunarríkjum eru nú taldar lítillega betri en áður.

Uppfærslur á verðbólguspám eru mest áberandi í Bretlandi og Bandaríkjunum. Verðbólguspá fyrir Bretland á þessu ári var færð upp um 0,7%.

Verðbólga í Bandaríkjunum er talin verða einu prósentustigi meiri á þessu ári en spáð var í janúar, vegna tolla og vísbendinga um hækkandi verð á nauðsynjavörum á borð við matvörur.

Seðlabankastjóri Bandaríkjanna hefur sagt hætt við að áhrif tolla á bandarískt hagkerfi setji peningastefnunefndina í ákveðna klemmu. Markmið peningastefnunnar í Bandaríkjunum er fyrst og fremst tvíþætt, annars vegar að viðhalda verðstöðugleika og hins vegar að halda atvinnustigi eins háu og mögulegt er. Hækkun á innflutningstollum leiðir að minnsta kosti til einskiptishækkunar á verðbólgu, sem fjarar út 12 mánuðum seinna að öðru óbreyttu. Verðbólguskot gæti haft áhrif á verðbólguvæntingar og leitt til þrálátrar verðbólgu sem kallar á aðhaldssamari peningastefnu en ella. Á sama tíma má gera ráð fyrir að samhliða versnandi hagvaxtarhorfum lækki atvinnustigið, sem kallar frekar á lausara taumhald. Markaðsaðilar vestanhafs gera ekki ráð fyrir að vextir verði lækkaðir á næsta fundi peningastefnunefndar þann 7. maí, en auknar líkur eru taldar á vaxtalækkun í júní.

AGS telur að aukin hætta sé á lakari efnahagshorfum (e. intensifying downside risk). Í skýrslunni er tekið fram að stigmögnun á viðskiptastríði og aukin óvissa gæti dregið horfurnar enn neðar en spáin gerir ráð fyrir. Þá er tekið fram að hraðar sviptingar í stjórnvaldsákvörðunum og aukin svartsýni gætu haldið áfram að framkalla sveiflur á eignamörkuðum.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
17. nóv. 2026
Íslendingar auka erlenda neyslu sína
Kortavelta Íslendinga jókst um 2,7% á milli ára í október að raunvirði. Áfram er mikill vöxtur í kortaveltu Íslendinga erlendis á sama tíma og samdráttur mælist innanlands. Við spáum því að einkaneysla aukist lítið í ár en taki síðan smám saman við sér.
16. nóv. 2026
Olían finnur sér leið  
Olíuflutningar frá Persaflóasvæðinu hafa tekið verulega við sér undanfarna mánuði og nálgast magnið sem flutt var áður en átökin brutust út. Mun stærri hluti olíunnar fer nú frá svæðinu um hjáleiðir fram hjá Hormússundi og flutningarnir eru flóknari, áhættusamari og dýrari en áður. Framboð olíuafurða hefur tekið hægar við sér en framboð á hráolíu vegna truflana á olíuhreinsun og flutningum. Það hefur komið sérstaklega niður á framboði á dísilolíu, sem hefur hækkað mun meira í verði en hráolía. 
Vikubyrjun
16. nóv. 2026
Vikubyrjun 16. nóvember 2026
Þrátt fyrir minna flugframboð er fjöldi erlenda ferðamanna það sem af er ári næstum sá sami og í fyrra. Áfram eru merki um kólnun á vinnumarkaði, en skráð atvinnuleysi í október var 0,4 prósentustigum hærra en í október í fyrra. Á miðvikudag er síðasta vaxtaákvörðun ársins hjá peningastefnunefnd Seðlabankans og við spáum óbreyttum vöxtum.
Stýrivextir
12. nóv. 2026
Spáum aftur óbreyttum vöxtum
Við spáum því að peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands haldi vöxtum óbreyttum í næstu viku. Verðbólga er enn mikil og mælist jafn há og við síðustu vaxtaákvörðun, en það er fyrst og fremst vegna utanaðkomandi verðhækkana að mæld verðbólga hefur ekki hjaðnað. Við teljum að það sé farið að styttast í vaxtalækkun.
12. nóv. 2026
Spáum 6,0% verðbólgu í nóvember
Við spáum því að vísitala neysluverðs lækki um 0,41% í nóvember og að verðbólga hækki í 6,0%. Flugfargjöld til útlanda lækka alla jafna í nóvember og munu hafa mest áhrif til lækkunar gangi spáin eftir. Við gerum ráð fyrir að nóvembertilboð setji svip sinn á mælinguna, en dagur einhleypra er í miðri verðsöfnunarvikunni.
Vikubyrjun
9. nóv. 2026
Vikubyrjun 9. nóvember 2026
Fjöldi starfandi samkvæmt skrám hélst óbreyttur á milli ára í september. Verðbólga jókst á evrusvæðinu og hefur ekki mælst hærri í þrjú ár. Englandsbanki hækkaði vexti.
5. nóv. 2026
Vinnumarkaður kólnar og það hægir á launahækkunum
Eftirspurn eftir vinnuafli hefur minnkað, atvinnuleysi hefur aukist og vinnumarkaðurinn sýnir skýr merki kólnunar. Kólnun í hagkerfinu hefur dregið úr hækkunartakti launa og í nýlegri hagspá gerum við ráð fyrir hóflegri launahækkunum næstu árin. Þrátt fyrir það teljum við að kaupmáttur aukist áfram, samhliða minni verðbólgu og meiri uppgangi í atvinnulífinu á síðari hluta spátímans.
4. nóv. 2026
Minna af fiski en meiri verðmæti
Útflutningsmagn sjávarafurða hefur dregist saman undanfarin ár, en hátt afurðaverð hefur að miklu leyti vegið upp samdráttinn. Í fyrra jukust útflutningsverðmæti sjávarafurða þrátt fyrir að útflutningsmagnið hefði minnkað. Í nýlegri hagspá gerum við ráð fyrir áframhaldandi samdrætti í útflutningi sjávarafurða í ár og á næsta ári. Ef lokaráðgjöf fyrir loðnu verður nær upphafsráðgjöfinni gæti samdráttur þó snúist í vöxt og hagvaxtarhorfur batnað.
Mánaðamót 2
2. nóv. 2026
Mánaðamót 2. nóvember 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
Vikubyrjun
2. nóv. 2026
Vikubyrjun 2. nóvember 2026
Verðbólga hélst óbreytt í 5,9% í október, í samræmi við væntingar. Mikil hækkun á eldsneyti er áfram helsti drifkraftur verðbólgunnar. Gistinóttum erlendra ferðamanna fjölgaði á milli ára í september.