Spáum því að hámarki verðbólgu sé þegar náð
Vísitala neysluverð hækkaði um 1,2% milli mánaða í júlí, sem var nokkuð meira en við áttum von á. Munurinn skýrist af því að flugfargjöld hækkuðu mun meira en gert var ráð fyrir, m.a. vegna villu í mælingum Hagstofunnar mánuðinn á undan. Alls var verðbólgan í júlí 9,9% og hefur hækkað nokkuð jafnt síðan byrjun árs 2020.
Alls eigum við von á að vísitalan hækki um 0,4% milli mánaða í ágúst. Föt og skór og húsgögn og heimilisbúnaður munu hafa mest áhrif til hækkunar vegna útsöluloka. Einnig mun kostnaður við að búa í eigin húsnæði hækka nokkuð. Við gerum síðan ráð fyrir því að dæluverð eldsneytis og flugfargjöld til útlanda muni lækka nokkuð milli mánaða.
Spá um ágústmælingu VNV
Spá |
|||
|---|---|---|---|
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting | Áhrif |
| Matur og drykkjarvara | 14,9% | 0,4% | 0,06% |
| Áfengi og tóbak | 2,4% | 0,0% | 0,00% |
| Föt og skór | 3,2% | 5,0% | 0,16% |
| Húsnæði án reiknaðra húsaleigu | 10,2% | 0,4% | 0,04% |
| - Reiknuð húsaleiga | 19,8% | 1,0% | 0,20% |
| Húsgögn og heimilisbúnaður | 6,2% | 1,5% | 0,10% |
| Heilsa | 3,7% | 0,5% | 0,02% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 4,1% | 0,1% | 0,00% |
| - Kaup ökutækja | 5,9% | 0,6% | 0,04% |
| - Bensín og díselolía | 4,1% | -4,0% | -0,16% |
| - Flugfargjöld til útlanda | 2,3% | -7,1% | -0,16% |
| Póstur og sími | 1,6% | 0,9% | 0,01% |
| Tómstundir og menning | 9,2% | 0,1% | 0,01% |
| Menntun | 0,7% | 0,7% | 0,00% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,0% | 0,9% | 0,04% |
| Aðrar vörur og þjónusta | 6,9% | 1,1% | 0,07% |
| Alls | 100,0% | 0,43% | |
Merki um kólnun á fasteignamarkaði
Miklar hækkanir á húsnæðisverði hafa verið megindrifkraftur verðbólgunnar undanfarið. Nú sjást hins vegar fyrstu merki kólnunar, en vísitala íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 1,1% milli mánaða í júlí. Það er mun minni hækkun en hefur sést á síðustu mánuðum og bendir til þess að farið sé að hægja á eftir tímabil mikilla hækkana. Við teljum að markaðsverð húsnæðis sem Hagstofan reiknar og notar við útreikning á kostnaði við að búa í eigin húsnæði muna þróast með svipuðum hætti. Við teljum síðan að framlag vaxtabreytinga verði lítillega til lækkunar, en Hagstofan miðar við vexti á verðtryggðum íbúðalánum við útreikning á vaxtaliðnum. Til samans gerum við ráð fyrir að reiknuð húsleiga hækki um 1,0 prósentustig.
Aðrir liðir að komast í samt lagt eftir heimsfaraldurinn
Á meðan heimsfaraldurinn reið yfir hélt Hagstofan flugfargjöldum til útlanda óbreyttum, enda lá millilandaflug niðri. Fyrstu fimm mánuði ársins fylgdi verð á flugfargjöldum til útlanda nokkuð vel eftir verðinu í sama mánuði 2019. Flugfargjöld hækkuðu svo langt umfram hefðbundna árstíðarsveiflu í sumar og var mælingin í júlí tæplega 30% hærri en í júlí 2019. Að einhverju leyti má rekja þetta til hækkunar á heimsmarkaðsverði eldsneytis en flugfargjöld í millilandaflugi í öðrum löndum hefur einnig hækkað skarpt. Við eigum von á að flugfargjöld verði áfram um 30% dýrari en í samsvarandi mánuði árið 2019, enda mikil uppsöfnuð eftirspurn eftir utanlandsferðum.
Fyrir heimsfaraldurinn lækkuðu föt og skór vanalega um 10% milli mánaða í júlí vegna sumarútsalna, en á meðan heimsfaraldrinum stóð voru sumarútsölurnar nokkuð slakar vegna aukinnar verslunar Íslendinga innanlands á meðan utanlandsferðir voru ekki í boði. Sumarútsölurnar virðast vera að nálgast aftur það sem var fyrir heimsfaraldurinn. Nokkuð misjafnt hefur verið í gegnum tíðina hvort sumarútsölurnar teygja sig inn í ágúst, en í ár virðast flestar útsölurnar búnar í verðkönnunarvikunni og mun verðlækkunin í júlí ganga að mest til baka núna í ágúst.
Að lokum bendir verðkönnun okkar til þess að bensínverð hafi lækkað um 4% milli mánaða.
Verðbólguhorfur hafa batnað lítillega
Spá okkar um 9,9% verðbólgu í ágúst er 0,4 prósentustigum lægri en spáin sem við birtum rétt eftir að Hagstofan birti júlímælingar vísitölu neysluverðs. Skýrist munurinn annars vegar af því að við erum núna að gera ráð fyrir hóflegri hækkun á íbúðaverði og hins vegar af því að verðkönnun okkar sýnir að dæluverð hefur lækkað meira en við áttum von á.
Skammtíma verðbólguspár Hagfræðideildar
| Dags. | Jún '22 | Júl '22 | Ágú '22 | Sep '22 | Okt '22 | Nóv '22 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 13. júl. Verðkönnunarvika | 8,8% | 9,2% | 9,5% | 9,0% | 8,6% | |
| 19. júl. Birting vísitölu íbúðaverðs | 8,8% | 9,3% | 9,3% | 9,3% | 8,8% | |
| 22. júl. Birting vísitölu neysluverðs | 8,8% | 9,9% | 10,3% | 9,9% | 9,4% | |
| 18. ágúst Verðkönnunarvika | 8,8% | 9,9% | 9,9% | 9,5% | 9,2% | 8,8% |
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsmanna Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara. Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti. Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
