Útflutningur til Bandaríkjanna stendur í stað – loðnan kemur á góðum tíma
Verðmæti vöruútflutnings jókst í fyrra um 3,6% á föstu gengi. Töluverður vöxtur var í verðmætum flestra útflutningsgreina á fyrri hluta árs, en heldur fór að halla undan fæti á seinni hluta ársins. Bilun í álverinu á Grundartanga, gjaldþrot Play og lokun kísilverksmiðjunnar á Bakka hafa dregið úr útflutningsverðmætum síðustu mánuði. Ennþá er óljóst hvenær tekst að gera við bilunina í álverinu en útlit er fyrir að viðgerðin muni taka nokkra mánuði. Ágætis loðnuvertíð kemur því á mjög heppilegum tíma, en við áætlum að hún muni ein og sér auka hagvöxt um 0,4 prósentustig, að öðru óbreyttu.
Hafrannsóknastofnun uppfærði loðnuráðgjöf sína eftir janúarleiðangur og hlutur íslenskra skipa fer úr um 31 þúsund tonnum í um 150 þúsund tonn. Loðnuvertíðin verður því ekki eins stór og árin 2022 og 2023, en það stefnir engu að síður í ágætis vertíð. Samkvæmt okkar mati gæti hún aukið hagvöxt á árinu um 0,4 prósentustig, að öðru óbreyttu. Það stemmir einnig við mat Seðlabankans sem kom fram í nýjustu Peningamálum. Töluverður samdráttur var í úthlutunum á öðrum uppsjávartegundum fyrir yfirstandandi veiðitímabil, um 40% samdráttur í aflaheimildum fyrir kolmunna og útlit er fyrir um 70% samdrátt í aflaheimildum fyrir makríl. Aukinn loðnuafli kemur því á afar heppilegum tíma.
Tollar og óvissa einkenndu síðasta ár
Mikill óvissa í alþjóðaviðskiptum einkenndi síðasta ár og hluti af vöruútflutningi okkar til Bandaríkjanna ber nú innflutningstolla, en auk þess lagði Evrópusambandið toll á kísiljárn frá Íslandi. Þó erfitt sé að benda á skýr merki um áhrif aukinna tolla á íslenskar vörur eru þó ákveðnar vísbendingar sem benda til þess að þeir hafi dregið úr vöruútflutningi til Bandaríkjanna.
Sem fyrr segir jókst heildarvöruútflutingur í fyrra um 3,6% á föstu gengi en vöruútflutningur til Bandaríkjanna stóð nánast í stað. Vöxtur var í útflutningsverðmætum tækja og vara til lækninga og fiskeldisafurða, en verðmæti annars vöruútflutnings dróst saman. Tæki og vörur til lækninga og lyf eru enn sem komið er undanskilin innflutningstollum til Bandaríkjanna, en aðrar vörur bera 10% innflutningstoll. Samkvæmt tölum Hagstofunnar er lítið flutt til Bandaríkjanna af lyfjum frá Íslandi. Það skýrist af því að þau eru fyrst flutt til annarra landa í Evrópu áður en þau eru flutt til Bandaríkjanna.
Heildar útflutningsverðmæti þessara vöruflokka jukust þó töluvert meira í fyrra en verðmæti vara sem fluttar voru til Bandaríkjanna. Vöxtur í útflutningi fór því annað en til Bandaríkjanna í fyrra sem gæti bent til þess að vörur séu síður fluttar þangað en áður vegna aukinna tolla. Á móti má benda á að árið 2024 var gríðarlegur vöxtur í vöruútflutningi til Bandaríkjanna, einkum vegna aukins útflutnings á tækjum og vörum til lækninga. Í raun varð áfram vöxtur á útflutningsverðmætum í þeim flokki í fyrra, enda eru þau, eins og við höfum áður farið yfir, að langstærstum hluta undanþegin tollum, enn sem komið er.
Áhrif aukinna tolla munu að öllum líkindum koma betur fram á næstu árum þegar markaðir aðlaga sig betur að breyttu umhverfi. Auk þess er hætta á því að óvissan sem fylgir miklum breytingum í alþjóðaviðskiptum muni einnig koma fram í minni fjárfestingu en ella á næstu árum.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
