Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,08% á milli mánaða nú í september og að ársverðbólga lækki úr 6,0% í 5,7%. Húsnæðisliðurinn og útsölulok á fötum og skóm hafa mest áhrif til hækkunar. Til lækkunar að þessu sinni er það matarkarfan, flugfargjöld til útlanda og bensín. Auk þess munu gjaldfrjálsar skólamáltíðir valda því að liðurinn hótel og veitingastaðir lækki nokkuð.
Matarkarfan lækkar annan mánuðinn í röð
Liðurinn matur og drykkjarvara lækkaði um 0,5% á milli mánaða í ágúst, í fyrsta sinn í þrjú ár. Má ætla að þar hafi áhrif nýrrar lágvöruverslunar gert vart við sig. Einnig spilar hugsanlega inn í mikil hækkun á matarkörfunni mánuðinn á undan, í júlí. Verðmælingar okkar benda til þess að matarkarfan hafi svo haldið áfram að lækka nú í september, en við gerum ráð fyrir að lækkunin verði aðeins hóflegri en í ágúst, eða 0,2% á milli mánaða (-0,03% áhrif).
Útsölulok á fötum, skóm, húsgögnum og heimilisbúnaði
Að jafnaði ganga júlíútsölur á fötum og skóm til baka í ágúst og september. Við gerum ráð fyrir að verðlækkunin sem varð í júlí í ár, sem á enn eftir að ganga til baka, skili sér í verðhækkun í september og að föt og skór hækki því um 5,2% (0,19% áhrif). Að sama skapi gerum við ráð fyrir því að sumarútsölur á húsgögnum, heimilisbúnaði o.fl. gangi að fullu til baka í september og hækki sá liður um 1,0% (0,05% áhrif). Alls eru áhrif útsöluloka 0,24% til hækkunar á VNV í september samkvæmt okkar spá.
Húsnæðisliðurinn til hækkunar
Við spáum því að reiknuð húsaleiga, sem endurspeglar húsnæðiskostnað húsnæðiseigenda, hækki um 0,6% á milli mánaða (0,12% áhrif) og að „annað vegna húsnæðis“ hækki einnig um 0,6% (0,06% áhrif). Hækkun á „öðru vegna húsnæðis“ skýrist af hækkunum á greiddri húsleigu og hækkunum á hita og rafmagni. Alls eru áhrif húsnæðisliðarins 0,18% til hækkunar á VNV í september.
Flugfargjöld til útlanda og bensínverð lækka
Almennt er nokkuð skýr árstíðarsveiflu á flugfargjöldum til útlanda. Þau eru hæst í júlí, lækka með haustinu og hækka svo aftur fyrir jól og páska. Við spáum því að flugfargjöld lækki um tæp 10,5% á milli mánaða (-0,24% áhrif) nú í september. Gangi spáin eftir verður um 3% dýrara að fljúga til útlanda í september í ár en í fyrra. Samkvæmt verðkönnun okkar hefur verð á bensíni og díselolíu lækkað um 1,8% á milli mánaða (-0,06% áhrif). Við gerum síðan ráð fyrir smávægilegum hækkunum á verði nýrra bíla, þrátt fyrir minni eftirspurn, vegna þess að gengið hefur veikst. Alls hefur liðurinn ferðir og flutningar því 0,27% áhrif til lækkunar á vísitölunni í september.
Gjaldfrjálsar skólamáltíðir lækka verðbólgumælinguna
Í september koma fram breytingar á gjöldum vegna grunnskóla, þar á meðal gjaldfrjálsar skólamáltíðir. Við gerum ráð fyrir því að þetta hafi um 0,14% áhrif til lækkunar á vísitölu neysluverðs. Skólamáltíðir eru flokkaðar með mötuneytum sem falla undir liðinn hótel og veitingastaðir og gerum við ráð fyrir því að sá liður lækki um 2,4% á milli mánaða (-0,13% áhrif). Svipuð breyting varð í síðasta mánuði þegar niðurfelling skólagjalda í tveimur háskólum höfðu 0,14% áhrif til lækkunar á VNV. Gangi spá okkar um áhrif gjaldfrjálsra skólamáltíða eftir mun mæling Hagstofunnar á vísitölu neysluverðs í september vera um 0,28% lægri en ella vegna tilfærslna á því hvort heimilin eða ríki greiða fyrir þjónustu. Hér er um að ræða hjöðnun á verðbólgu vegna tæknilegra atriða, þ.e. á því hver greiðir fyrir þjónustu, fremur en að um minni verðbólguþrýsting sé að ræða.
Spá um septembermælingu VNV
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting (spá) | Áhrif (spá) |
| Matur og drykkjarvara | 14,8% | -0,2% | -0,03% |
| Áfengi og tóbak | 2,4% | 0,1% | 0,00% |
| Föt og skór | 3,8% | 5,2% | 0,19% |
| Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu | 9,7% | 0,6% | 0,06% |
| Reiknuð húsaleiga | 19,7% | 0,6% | 0,12% |
| Húsgögn, heimilisbúnaður o.fl. | 5,6% | 1,0% | 0,05% |
| Heilsa | 4,0% | 0,2% | 0,01% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 3,8% | 0,2% | 0,01% |
| - Kaup ökutækja | 6,7% | 0,2% | 0,01% |
| - Bensín og díselolía | 3,2% | -1,8% | -0,06% |
| - Flugfargjöld til útlanda | 2,0% | -10,5% | -0,24% |
| Póstur og sími | 1,6% | 0,0% | 0,00% |
| Tómstundir og menning | 9,9% | 0,6% | 0,06% |
| Menntun | 0,9% | 0,9% | 0,01% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,3% | -2,4% | 0,13% |
| Aðrar vörur og þjónusta | 6,6% | 0,3% | 0,02% |
| Alls | 100,0% | 0,08% |
Spáum undir 5% verðbólgu fyrir áramót
Samkvæmt skammtímaspá okkar mun vísitala neysluverðs hækka um 0,23% í október, standa óbreytt í nóvember og hækka um 0,32% í desember. Gangi spáin eftir verður verðbólga 5,3% í október og 4,9% í nóvember og desember. Spáin er aðeins lægri en síðasta spá sem við birtum í kjölfar þess að Hagstofan birti ágústmælingu vísitölu neysluverðs. Munurinn skýrist aðallega af því að verðmælingar okkar á bensíni og á mat og drykkjarvörum voru nokkuð lægri en við áttum von á. Á móti erum við að gera ráð fyrir aðeins veikari gengi.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
