Spáum 8,9% verðbólgu í júní
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,39% milli mánaða í maí og við það fór ársverðbólgan úr 9,9% í 9,5%. Vísitalan hækkaði minna í maí en við bjuggumst við en við höfðum spáð 0,54% hækkun milli mánaða og 9,6% ársverðbólgu. Það sem helst kom á óvart í maí var að reiknuð húsaleiga hækkaði minna en við gerðum ráð fyrir, en bæði hækkaði markaðsverð íbúðarhúsnæðis minna og framlag vaxtabreytinga var minna en við höfðum spáð.
Spáum 0,87% hækkun milli mánaða
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,87% milli mánaða í júní. Matarkarfan, reiknuð húsaleiga og flugfargjöld til útlanda munu samkvæmt okkar spá hafa mest áhrif til hækkunar. Þessir þrír liðir útskýra um 75% af hækkuninni milli mánaða. Við gerum óverulega breytingu frá síðustu spá sem við gáfum út í lok maí. Gangi spáin eftir lækkar ársverðbólgan úr 9,5% í 8,9%.
Vísitalan hækkaði um 1,41% milli mánaða í júní í fyrra. Lækkunin sem við spáum á ársverðbólgunni í júní skýrist ekki síst af því að vísitalan hækkaði mikið í júní í fyrra og sú tala dettur út úr ársverðbólgunni þegar júnítalan verður birt. Liðirnir reiknuð húsaleiga og bensín hækkuðu mun meira í júní í fyrra en við teljum að þeir geri í ár. Aftur á móti spáum við því að flugfargjöld til útlanda hækki meira nú en í júní í fyrra, enda vanmat Hagstofan flugfargjöld í júnítölunni í fyrra. Án þess vanmats hefðu flugfargjöld til útlanda hagað sér svipað í júní í fyrra og við spáum að þau geri í júní í ár. Villan í tölunni í fyrra hafði þónokkur áhrif á ársverðbólgutöluna og við teljum að án hennar myndi spá okkar fyrir júní á þessu ári hljóða upp á 8,6% í stað 8,9%.
Verð á mat- og drykkjarvörum hækkar
Samkvæmt verðathugun okkar á matvöru í júní hefur verð á flestum liðum matarkörfunnar hækkað lítillega milli mánaða. Við spáum 0,8% hækkun á matarkörfunni og að áhrif á heildarvísitöluna verði 0,12 prósentustig til hækkunar. Gangi spáin eftir verður hækkunin sú sama og í síðasta mánuði.
Bensín lækkar og flugfargjöld hækka í júní
Verðkönnun okkar bendir til þess að verð á bensíni og díselolíu lækki um 0,12% milli mánaða í júní. Ef spáin gengur eftir verður júní fimmti mánuðurinn í röð þar sem bensínverð lækkar milli mánaða og verður bensínverð 4,8% lægra í júní en það var í janúar. Heimsmarkaðsverð á olíu hefur lækkað nokkuð. Brent er núna í um 74 USD/fatið, en var 82,5 USD/fatið um áramót auk þess sem krónan hefur styrkst á móti Bandaríkjadal síðan um áramótin.
Það sem af er ári hafa flugmiðar til útlanda verið rúmlega 20% dýrari en á sama tíma í fyrra, enda eftirspurn eftir flugi nokkuð meiri, sem sést m.a. á góðri sætanýtingu flugfélaganna. Við gerum ráð fyrir því að sú þróun haldi áfram og að flugfargjöld til útlanda verði hærri í sumar en í fyrra. Þau lækkuðu um 7% milli mánaða í maí, enda lækka þau gjarnan milli apríl og maí áður en þau hækka aftur í júní. Við gerum ráð fyrir að flugfargjöld hækki um 15,6% milli mánaða í júní. Við gerum svo ráð fyrir því að þau hækki aftur í júlí þegar eftirspurnin er sem mest en lækki í ágúst og september þegar eftirspurnin fer að dragast saman.
Spáum því að reiknuð húsaleiga hækki
Í síðasta mánuði hækkaði kostnaður vegna búsetu í eigin húsnæði um 1,3%, þar sem hlutur íbúðaverðs var 0,6 prósentustig og hlutur vaxtahækkana 0,7 prósentustig. Síðustu þrjá mánuði hefur íbúðaverð hækkað, en þrjá mánuði þar á undan lækkaði íbúðaverð á milli mánaða. Árstakturinn hefur þó lækkað jafnt og þétt frá því í júlí og ágúst í fyrra, þegar árshækkun íbúðaverðs var 24,2%. Árshækkun íbúðaverðs í síðasta mánuði var 10,2%. Áhrif kostnaðar vegna búsetu í eigin húsnæði var 14,5% í síðasta mánuði og hefur ekki dregist saman jafn hratt og lækkun íbúðaverðs vegna þess að vextir hafa hækkað á sama tíma. Það er þó líklegt að hækkandi húsnæðisverðs hefði haft töluvert meiri áhrif ef vextir hefðu ekki hækkað. Við spáum því að reiknuð húsaleiga hækki um 1,1% á milli mánuða í júní og að áhrif íbúðaverðs verði 0,4% og áhrif vaxtahækkana 0,7%. Áhrifin á heildarvísitöluna verða þá 0,21 prósentustig til hækkunar.
Spá um júnímælingu VNV
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting (spá) | Áhrif (spá) |
| Matur og drykkjarvara | 14,9% | 0,8% | 0,12% |
| Áfengi og tóbak | 2,4% | 0,4% | 0,01% |
| Föt og skór | 3,9% | 0,4% | 0,01% |
| Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu | 9,6% | 0,4% | 0,04% |
| - Reiknuð húsaleiga | 19,0% | 1,1% | 0,21% |
| Húsgögn, heimilisbúnaður o.fl. | 6,5% | 0,6% | 0,04% |
| Heilsa | 3,7% | 0,3% | 0,01% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 3,8% | 0,7% | 0,02% |
| - Kaup ökutækja | 6,2% | 0,3% | 0,02% |
| - Bensín og díselolía | 2,9% | -0,1% | 0,00% |
| - Flugfargjöld til útlanda | 2,0% | 15,6% | 0,31% |
| Póstur og sími | 1,7% | -0,6% | -0,01% |
| Tómstundir og menning | 9,8% | 0,0% | 0,00% |
| Menntun | 1,0% | 1,1% | 0,01% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,2% | 1,1% | 0,06% |
| Aðrar vörur og þjónusta | 7,2% | 0,4% | 0,03% |
| Alls | 100,0% | 0,87% |
Teljum að verðbólga haldist rétt yfir 8% næstu mánuði
Spá okkar til næstu mánaða gerir ráð fyrir að vísitalan hækki um 0,36% milli mánaða í júlí, 0,40% í ágúst og 0,12% í september. Gangi spáin eftir mun verðbólga hjaðna niður í 8,0% í júlí, aukast lítillega aftur í 8,1% í ágúst og í 8,2% í september. Í júní og júlí í fyrra hækkaði vísitalan töluvert mikið á milli mánaða og þess vegna spáum við því að ársverbólgan lækki í júní og júlí þrátt fyrir að vísitalan hækki. Vísitalan hækkaði mun minna á milli mánaða í ágúst og september í fyrra og því spáum við því að ársverðbólgan aukist lítillega í ágúst og september í ár, þótt verðbólguþrýstingurinn verði ekki meiri en í júní og júlí. Þessi nýjasta spá er mjög svipuð þeirri síðustu, sem við gáfum út í maí.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara. Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti. Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
