Spá­um 7,2% verð­bólgu í janú­ar

Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,31% milli mánaða í janúar og að ársverðbólga hjaðni úr 7,7% í 7,2%. Gjaldskrárhækkanir og útsölur vegast á eins og alltaf í janúarmánuði. Verðbólguhorfur til næstu mánaða hafa ekki breyst mikið. Við gerum ráð fyrir að verðbólga hjaðni áfram og verði 6,8% í febrúar, 6,9% í mars og lækki svo í 5,7% í apríl.
11. janúar 2024

Verðbólga hjaðnaði óvænt í desember og mældist 7,7%, en við höfðum spáð hækkun verðbólgunnar úr 8,0% í 8,1%. Það sem kom okkur mest á óvart var töluvert minni hækkun á flugfargjöldum til útlanda. Reiknuð húsaleiga hækkaði nokkuð minna en við höfðum spáð og verð á matarkörfunni stóð nánast í stað þegar við höfðum spáð hækkun. Þá lækkaði verð á húsgögnum og heimilisbúnaði en við höfðum spáð lítillegri hækkun.

Spáum 0,31% hækkun vísitölunnar í janúar og lækkun verðbólgu úr 7,7% í 7,2%

Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,31% milli mánaða í janúar. Gangi spáin eftir lækkar verðbólga nokkuð, úr 7,7% í 7,2%. Margir liðir hafa mikil áhrif á mánaðarbreytingu vísitölunnar í janúar þar sem gjaldskrárhækkanir og útsölur vegast á. Þeir liðir sem við teljum að muni hafa mest áhrif til hækkunar í janúar eru reiknuð húsaleiga, kaup ökutækja, húsnæði, hiti og rafmagn og matarkarfan. Liðirnir föt og skór og húsgögn og heimilisbúnaður munu svo vega mest til lækkunar, gangi spáin eftir.

Kostnaður við búsetu í eigin húsnæði eykst

Reiknuð húsaleiga hefur mest áhrif til hækkunar samkvæmt spá okkar og hækkar um 1,1% (+0,22% áhrif VNV). Þar af hækkar íbúðaverð um 0,5% og áhrif vaxtahlutans verði því um 0,6 prósentustig til hækkunar. Markaðsverð íbúðarhúsnæðis hækkaði um 0,3% í síðustu mælingu Hagstofunnar og hefur nú hækkað 4 mánuði í röð. Við erum því að gera ráð fyrir að hækkun íbúðaverðs verði aðeins meiri en í síðasta mánuði. Það er erfiðleikum háð að segja til um þróun íbúðaverðs næstu mánuði. Kaupsamningum hefur tekið að fjölga á ný, samanborið við síðasta ár, þrátt fyrir hátt vaxtastig. Við höfum fjallað um það áður að fyrstu kaupendum hefur fjölgað á ný, líklega að hluta til vegna fjölgunar hlutdeildarlána. Einnig höfum við bent á að umræða um íbúðaskort og ónóga uppbyggingu geti ýtt undir eftirspurn. Fólk sækir einnig frekar í verðtryggð lán sem bera lægri afborganir. Óbreytt vaxtastig í vetur og horfur á vaxtalækkunum á seinni hluta ársins kann einnig að ýta undir bjartsýni á markaðnum.

Skattabreytingar og gjaldskrárhækkanir um áramót

Við gerum ráð fyrir að verð á nýjum bílum hækki í janúar og að liðurinn fyrir kaup ökutækja hækki um 3,5% (+0,21% áhrif á VNV). Þar vegur þyngst breyting á styrkjum við kaup á hreinorkubílum. Í stað þess að fella niður virðisaukaskatt af hreinorkubílum, eins og hefur verið gert hingað til, verður veittur beinn styrkur við kaup á slíkum bíl. Veittur er flatur styrkur að upphæð 900 þúsund krónur fyrir hreinorkubíla sem kosta allt að 10 milljón krónur. Styrkurinn er því hlutfallslega hærri fyrir ódýrari bíla.

Eins og alltaf er þó nokkuð um gjaldskrárhækkanir í janúar. Við gerum ráð fyrir að húsnæðisliðurinn án reiknaðrar húsaleigu hækki um 1,4% (+0,14 áhrif á VNV) í janúar, þar sem hækkun á heitu vatni og verð á rafmagni til heimilisnota hafi mest áhrif til hækkunar. Í frétt Hagstofunnar frá október síðastliðnum kom fram að verðbreytingar á sorphreinsun, holræsi og köldu vatni yrðu ekki teknar inn í janúar, eins og áður, heldur í febrúar, þegar fyrsta greiðsla skv. nýjum gjaldskrám fer yfirleitt fram.  

Mjólkurvörur gera matarkörfuna dýrari og flugfargjöld hækka

Verð á mat og drykkjarvöru hækkar um 0,9% (+0,13% áhrif á VNV) í janúar, gangi spá okkar eftir, þar sem hækkun á mjólk og mjólkurafurðum vegur þyngst. Þá hækkun má rekja til ákvörðunar verðlagsnefndar búvara sem tók gildi 8. janúar, sem var einnig fyrsti dagur í verðkönnunarviku Hagstofunnar fyrir janúarmælingu vísitölunnar. Verð á áfengi hækkar einnig yfirleitt í janúar vegna hækkunar á áfengisgjöldum.

Verð á flugfargjöldum til útlanda hækkar alla jafna í desember og lækkar svo aftur í janúar. Í desember hækkuðu flugfargjöld til útlanda þó töluvert minna en oft áður og við gerum þess vegna ekki ráð fyrir að verð lækki í janúar, heldur hækki lítillega, eða um 2,3% (+0,04% áhrif á VNV).

Janúarútsölur hafa áhrif til lækkunar

Við gerum ráð fyrir að janúarútsölur lækki verð á fötum og skóm um 9% (-0,36% áhrif á VNV). Á tímum faraldursins voru bæði júlí- og janúarútsölurnar nokkuð slakar, en bötnuðu töluvert á síðasta ári og voru líkari því sem var fyrir faraldur. Við gerum ráð fyrir að verð á húsgögnum, heimilisbúnaði  o.fl. lækki um 3,5% (-0,22% áhrif á VNV) í janúar. Það er minni lækkun en í janúar í fyrra, en í ljósi þess að liðurinn lækkaði í desember teljum við að áhrif janúarútsala verði ekki eins sterk og í fyrra. Þá má einnig sjá áhrif janúarútsala í liðnum tómstundir og menning.

Spá um janúarmælingu VNV

       
Undirliður Vægi í VNV Breyting (spá) Áhrif (spá)
Matur og drykkjarvara 14,9% 0,9% 0,13%
Áfengi og tóbak 2,4% 2,8% 0,07%
Föt og skór 4,0% -9,0% -0,36%
Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu 9,7% 1,4% 0,14%
- Reiknuð húsaleiga 19,6% 1,1% 0,22%
Húsgögn, heimilisbúnaður o.fl. 6,2% -3,5% -0,22%
Heilsa 3,7% 0,3% 0,01%
Ferðir og flutningar (annað) 3,8% 0,3% 0,01%
- Kaup ökutækja 6,0% 3,5% 0,21%
- Bensín og díselolía 2,9% 0,9% 0,03%
- Flugfargjöld til útlanda 1,7% 2,3% 0,04%
Póstur og sími 1,6% -0,3% -0,01%
Tómstundir og menning 10,0% -0,3% -0,03%
Menntun 1,0% 0,6% 0,01%
Hótel og veitingastaðir 5,3% 0,8% 0,04%
Aðrar vörur og þjónusta 7,3% 0,3% 0,02%
Alls 100,0%   0,31%

Við spáum því að verðbólga lækki áfram næstu mánuði

Við gerum ráð fyrir að vísitala neysluverðs hækki um 0,31% í janúar, 1,01% í febrúar, 0,74% í mars og 0,18% í apríl. Gangi spá okkar eftir verður verðbólga 7,2% í janúar, 6,8% í febrúar, 6,9% í mars og lækkar svo í 5,7% í apríl. Mánaðarbreytingar á vísitölu neysluverðs voru miklar í janúar og febrúar í fyrra og þar sem við spáum nú minni hækkunum en þá, lækkar árstakturinn nokkuð þá mánuði. Fyrstu dagar páskanna í ár verða í mars og við gerum ráð fyrir að páskahækkun á flugfargjöldum mælist í mars og lækki á móti í apríl. Einnig var aprílmæling vísitölunnar á síðasta ári mjög há og þegar sú mæling dettur út gerum við ráð fyrir að verðbólgan hjaðni töluvert, í 5,7%.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
Seðlabanki Íslands
10. júní 2024
Vikubyrjun 10. júní 2024
Evrópski seðlabankinn lækkaði vexti í síðustu viku. Vinnumarkaðstölur frá Bandaríkjunum voru sterkari en almennt var búist við sem eykur líkurnar á að vaxtalækkunarferli seðlabankans þar í landi seinki.
6. júní 2024
Mánaðaryfirlit yfir sértryggð skuldabréf - maí 2024
Meðfylgjandi er mánaðarlegt yfirlit sértryggðra skuldabréfa.
Flutningaskip
5. júní 2024
Aukinn halli á viðskiptum við útlönd
Alls var 41 ma. kr. halli á viðskiptum við útlönd á fyrsta ársfjórðungi. Hallinn jókst nokkuð milli ára. Þrátt fyrir þetta batnaði erlend staða þjóðarbúsins á fjórðungnum.
4. júní 2024
Fréttabréf Hagfræðideildar 4. júní 2024
Mánaðarlegt fréttabréf frá Hagfræðideild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
3. júní 2024
Vikubyrjun 3. júní 2024
Landsframleiðsla dróst saman um 4% á fyrsta ársfjórðungi og verðbólga mældist 6,2% í maí, aðeins umfram spár.
Fiskiskip á Ísafirði
31. maí 2024
Samdráttur á fyrsta ársfjórðungi
Hagkerfið dróst saman um 4% á milli ára á fyrsta ársfjórðungi samkvæmt nýbirtum þjóðhagsreikningum Hagstofunnar. Þetta er í fyrsta sinn síðan árið 2021 sem landsframleiðsla dregst saman á milli ára. Samdrátturinn skýrist helst af minni birgðasöfnun vegna loðnubrests. Einkaneysla og fjárfesting jukust aftur á móti á fjórðungnum sem er til marks um eftirspurnarþrýsting.
Íbúðahús
30. maí 2024
Verðbólga jókst þvert á spár
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,58% á milli mánaða í maí og við það hækkaði ársverðbólga úr 6,0% í 6,2%. Hækkanir voru á nokkuð breiðum grunni og meiri en við bjuggumst við. 
Þjóðvegur
29. maí 2024
Margra ára hallarekstur og óskýrar mótvægisaðgerðir
Stjórnvöld sjá fram á að rétta smám saman úr ríkisrekstrinum á næstu árum en gera ekki ráð fyrir afgangi fyrr en árið 2028, eftir níu ára samfelldan hallarekstur. Hallarekstur var viðbúinn í faraldrinum en almennt er óæskilegt að ríkissjóður sé rekinn með halla í uppsveiflu og á tímum mikillar þenslu og verðbólgu. Við teljum að áfram verði reynt að halda aftur af opinberri fjárfestingu og að samneysla aukist aðeins minna á næstu árum en undanfarin ár.
Mynt 100 kr.
27. maí 2024
Krónan stöðug en Ísland verður dýrara
Krónan hefur verið óvenju stöðug frá því í nóvember í fyrra. Við teljum að krónan styrkist lítillega á þessu ári og að raungengið hækki þar sem verðbólga verði meiri hér en í helstu viðskiptalöndum okkar.
Fasteignir
27. maí 2024
Vikubyrjun 27. maí 2024
Velta á íbúðamarkaði hefur aukist á síðustu mánuðum og kaupsamningum fjölgað. Undirritaðir kaupsamningar á höfuðborgarsvæðinu í apríl í ár voru meira en tvöfalt fleiri en í apríl í fyrra.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur