Spáum 7,2% verðbólgu í janúar
Verðbólga hjaðnaði óvænt í desember og mældist 7,7%, en við höfðum spáð hækkun verðbólgunnar úr 8,0% í 8,1%. Það sem kom okkur mest á óvart var töluvert minni hækkun á flugfargjöldum til útlanda. Reiknuð húsaleiga hækkaði nokkuð minna en við höfðum spáð og verð á matarkörfunni stóð nánast í stað þegar við höfðum spáð hækkun. Þá lækkaði verð á húsgögnum og heimilisbúnaði en við höfðum spáð lítillegri hækkun.
Spáum 0,31% hækkun vísitölunnar í janúar og lækkun verðbólgu úr 7,7% í 7,2%
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,31% milli mánaða í janúar. Gangi spáin eftir lækkar verðbólga nokkuð, úr 7,7% í 7,2%. Margir liðir hafa mikil áhrif á mánaðarbreytingu vísitölunnar í janúar þar sem gjaldskrárhækkanir og útsölur vegast á. Þeir liðir sem við teljum að muni hafa mest áhrif til hækkunar í janúar eru reiknuð húsaleiga, kaup ökutækja, húsnæði, hiti og rafmagn og matarkarfan. Liðirnir föt og skór og húsgögn og heimilisbúnaður munu svo vega mest til lækkunar, gangi spáin eftir.
Kostnaður við búsetu í eigin húsnæði eykst
Reiknuð húsaleiga hefur mest áhrif til hækkunar samkvæmt spá okkar og hækkar um 1,1% (+0,22% áhrif VNV). Þar af hækkar íbúðaverð um 0,5% og áhrif vaxtahlutans verði því um 0,6 prósentustig til hækkunar. Markaðsverð íbúðarhúsnæðis hækkaði um 0,3% í síðustu mælingu Hagstofunnar og hefur nú hækkað 4 mánuði í röð. Við erum því að gera ráð fyrir að hækkun íbúðaverðs verði aðeins meiri en í síðasta mánuði. Það er erfiðleikum háð að segja til um þróun íbúðaverðs næstu mánuði. Kaupsamningum hefur tekið að fjölga á ný, samanborið við síðasta ár, þrátt fyrir hátt vaxtastig. Við höfum fjallað um það áður að fyrstu kaupendum hefur fjölgað á ný, líklega að hluta til vegna fjölgunar hlutdeildarlána. Einnig höfum við bent á að umræða um íbúðaskort og ónóga uppbyggingu geti ýtt undir eftirspurn. Fólk sækir einnig frekar í verðtryggð lán sem bera lægri afborganir. Óbreytt vaxtastig í vetur og horfur á vaxtalækkunum á seinni hluta ársins kann einnig að ýta undir bjartsýni á markaðnum.
Skattabreytingar og gjaldskrárhækkanir um áramót
Við gerum ráð fyrir að verð á nýjum bílum hækki í janúar og að liðurinn fyrir kaup ökutækja hækki um 3,5% (+0,21% áhrif á VNV). Þar vegur þyngst breyting á styrkjum við kaup á hreinorkubílum. Í stað þess að fella niður virðisaukaskatt af hreinorkubílum, eins og hefur verið gert hingað til, verður veittur beinn styrkur við kaup á slíkum bíl. Veittur er flatur styrkur að upphæð 900 þúsund krónur fyrir hreinorkubíla sem kosta allt að 10 milljón krónur. Styrkurinn er því hlutfallslega hærri fyrir ódýrari bíla.
Eins og alltaf er þó nokkuð um gjaldskrárhækkanir í janúar. Við gerum ráð fyrir að húsnæðisliðurinn án reiknaðrar húsaleigu hækki um 1,4% (+0,14 áhrif á VNV) í janúar, þar sem hækkun á heitu vatni og verð á rafmagni til heimilisnota hafi mest áhrif til hækkunar. Í frétt Hagstofunnar frá október síðastliðnum kom fram að verðbreytingar á sorphreinsun, holræsi og köldu vatni yrðu ekki teknar inn í janúar, eins og áður, heldur í febrúar, þegar fyrsta greiðsla skv. nýjum gjaldskrám fer yfirleitt fram.
Mjólkurvörur gera matarkörfuna dýrari og flugfargjöld hækka
Verð á mat og drykkjarvöru hækkar um 0,9% (+0,13% áhrif á VNV) í janúar, gangi spá okkar eftir, þar sem hækkun á mjólk og mjólkurafurðum vegur þyngst. Þá hækkun má rekja til ákvörðunar verðlagsnefndar búvara sem tók gildi 8. janúar, sem var einnig fyrsti dagur í verðkönnunarviku Hagstofunnar fyrir janúarmælingu vísitölunnar. Verð á áfengi hækkar einnig yfirleitt í janúar vegna hækkunar á áfengisgjöldum.
Verð á flugfargjöldum til útlanda hækkar alla jafna í desember og lækkar svo aftur í janúar. Í desember hækkuðu flugfargjöld til útlanda þó töluvert minna en oft áður og við gerum þess vegna ekki ráð fyrir að verð lækki í janúar, heldur hækki lítillega, eða um 2,3% (+0,04% áhrif á VNV).
Janúarútsölur hafa áhrif til lækkunar
Við gerum ráð fyrir að janúarútsölur lækki verð á fötum og skóm um 9% (-0,36% áhrif á VNV). Á tímum faraldursins voru bæði júlí- og janúarútsölurnar nokkuð slakar, en bötnuðu töluvert á síðasta ári og voru líkari því sem var fyrir faraldur. Við gerum ráð fyrir að verð á húsgögnum, heimilisbúnaði o.fl. lækki um 3,5% (-0,22% áhrif á VNV) í janúar. Það er minni lækkun en í janúar í fyrra, en í ljósi þess að liðurinn lækkaði í desember teljum við að áhrif janúarútsala verði ekki eins sterk og í fyrra. Þá má einnig sjá áhrif janúarútsala í liðnum tómstundir og menning.
Spá um janúarmælingu VNV
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting (spá) | Áhrif (spá) |
| Matur og drykkjarvara | 14,9% | 0,9% | 0,13% |
| Áfengi og tóbak | 2,4% | 2,8% | 0,07% |
| Föt og skór | 4,0% | -9,0% | -0,36% |
| Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu | 9,7% | 1,4% | 0,14% |
| - Reiknuð húsaleiga | 19,6% | 1,1% | 0,22% |
| Húsgögn, heimilisbúnaður o.fl. | 6,2% | -3,5% | -0,22% |
| Heilsa | 3,7% | 0,3% | 0,01% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 3,8% | 0,3% | 0,01% |
| - Kaup ökutækja | 6,0% | 3,5% | 0,21% |
| - Bensín og díselolía | 2,9% | 0,9% | 0,03% |
| - Flugfargjöld til útlanda | 1,7% | 2,3% | 0,04% |
| Póstur og sími | 1,6% | -0,3% | -0,01% |
| Tómstundir og menning | 10,0% | -0,3% | -0,03% |
| Menntun | 1,0% | 0,6% | 0,01% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,3% | 0,8% | 0,04% |
| Aðrar vörur og þjónusta | 7,3% | 0,3% | 0,02% |
| Alls | 100,0% | 0,31% |
Við spáum því að verðbólga lækki áfram næstu mánuði
Við gerum ráð fyrir að vísitala neysluverðs hækki um 0,31% í janúar, 1,01% í febrúar, 0,74% í mars og 0,18% í apríl. Gangi spá okkar eftir verður verðbólga 7,2% í janúar, 6,8% í febrúar, 6,9% í mars og lækkar svo í 5,7% í apríl. Mánaðarbreytingar á vísitölu neysluverðs voru miklar í janúar og febrúar í fyrra og þar sem við spáum nú minni hækkunum en þá, lækkar árstakturinn nokkuð þá mánuði. Fyrstu dagar páskanna í ár verða í mars og við gerum ráð fyrir að páskahækkun á flugfargjöldum mælist í mars og lækki á móti í apríl. Einnig var aprílmæling vísitölunnar á síðasta ári mjög há og þegar sú mæling dettur út gerum við ráð fyrir að verðbólgan hjaðni töluvert, í 5,7%.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara. Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti. Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
