Verðbólguspá fyrir ágúst: óvissa og mikið í húfi
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,10% á milli mánaða í ágúst og að ársverðbólga verði 5,5%. Hagstofan birtir ágústmælingu vísitölunnar fimmtudaginn 27. ágúst. Meiri óvissa en venjulega ríkir um ágústspána, einkum vegna tímabundinna verðáhrifa sólmyrkvans, sem erfitt er að meta nákvæmlega. Hækkun skráningargjalda við opinbera háskóla mun einnig hafa áhrif til hækkunar í mánuðinum.
Óvissa í ágústmælingunni og mikið í húfi
Töluverð óvissa er um ágústmælinguna og til marks um það birti Hagstofan svör við fyrirspurnum um möguleg áhrif sólmyrkvans og hækkunar skráningargjalda á vísitöluna, auk skýringa á þeim aðferðum sem Hagstofan notar við mælinguna. Þá nefnir Hagstofan að hækkun á komugjöldum á heilsugæslu taki gildi í september, en ekki í ágúst líkt og frétt á vef stjórnarráðsins gaf áður til kynna. Verðbólgumælingin í ágúst ræður úrslitum um hvort forsendur kjarasamninga bresti, sem við teljum þó litla óvissu um.
Áhrif sólmyrkvans á VNV í ágúst
Flugfargjöld til útlanda hækka alla jafna töluvert í júní og júlí en lækka í ágúst. Við gerum ráð fyrir að þau lækki minna í ágúst en ella, vegna aukinnar eftirspurnar í tengslum við sólmyrkvann, eða um 8,8%. Til samanburðar lækkuðu flugfargjöld um 12% í ágúst í fyrra. Takturinn í verði á gistingu er svipaður að því leiti að verð á gistingu hækkar töluvert í júní og júlí. Við gerum ráð fyrir því að verð á gistiþjónustu hækki um 5% nú í ágúst, en til samanburðar hækkaði hún um 1,2% í ágúst í fyrra. Við gerum einnig ráð fyrir áhrifum á verð bílaleigubíla, en erfiðara er að taka tillit til þess í spám þar sem Hagstofan birtir ekki undirvísitölu fyrir bílaleigur. Vert er að hafa í huga að þær verðhækkanir sem má rekja beint til sólmyrkvans munu að líkindum ganga til baka strax í næsta mánuði með samsvarandi verðlækkunum.
Eldsneytisverð næstum óbreytt á milli mánaða
Samkvæmt verðathugun okkar hefur verð á eldsneyti hækkað um 0,6% frá því í síðustu verðsöfnunarviku. Í síðustu spá gerðum við ráð fyrir að eldsneyti myndi lækka um 5% í ágúst, en síðan þá hefur heimsmarkaðsverð á olíu hækkað aftur í kjölfar þess að friðarviðræður í átökunum við Persaflóa sigldu í strand. Í næsta mánuði fellur síðan úr gildi afsláttur af virðisaukaskatti á eldsneyti og við gerum því ráð fyrir að eldsneytisverð hækki um 11% þá.
Sumarútsölur ganga til baka að hluta
Sumarútsölurnar voru nokkurn veginn eins og við höfðum gert ráð fyrir í júlí og takturinn hefur verið nokkuð svipaður og í fyrra. Verð á fötum og skóm lækkaði um 4,7% í júlí og nú í ágúst gerum við ráð fyrir því að útsölurnar gangi til baka að hluta, eða um 1% og hækki svo meira í september, eða um 4%.
Matur hækkar minna en húsnæðið tregbreytanlegt
Árshækkun matarkörfunnar hefur lækkað jafnt og þétt það sem af er ári. Í júlí mældist árshækkunin 3,8%, en var til samanburðar 5,9% í janúar. Verðhækkanir á milli mánaða síðustu mánuði hafa verið nokkuð hóflegar og samkæmt verðlagseftirliti ASÍ hefur verð á matarkörfunni hækkað um tæplega 0,1% frá síðasta mánuði. Við gerum ráð fyrir þeirri hækkun nú í ágúst.
Árshækkun á greiddri og reiknaðri húsaleigu, undirvísitölum Hagstofunnar, er enn nokkuð meiri en á skammtímaleiguvísitölum HMS. Við gerum þó ráð fyrir að rólegri húsnæðismarkaður og minni hækkanir á nýjum leigusamingum komi til með að endurspeglast í mælingum Hagstofunnar, en að það verði með nokkra mánaða töf. Til allra næstu mánaða gerum við áfram ráð fyrir um 0,5% hækkun að meðaltali á milli mánaða.
Spá um þróun VNV í ágúst 2026
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting (spá) | Áhrif (spá) |
| Matur og drykkjarvara | 15,2% | 0,1% | 0,02% |
| Áfengi og tóbak | 2,5% | 0,0% | 0,00% |
| Föt og skór | 3,3% | 1,0% | 0,03% |
| Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu | 9,4% | 0,4% | 0,04% |
| Reiknuð húsaleiga | 20,8% | 0,5% | 0,10% |
| Húsgögn og heimilisbúnaður | 4,0% | 1,5% | 0,06% |
| Heilsa | 3,9% | 0,3% | 0,01% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 5,8% | 0,2% | 0,01% |
| Kaup ökutækja | 4,6% | 0,4% | 0,02% |
| Bensín og díselolía | 2,6% | 0,6% | 0,02% |
| Flugfargjöld til útlanda | 3,2% | -8,8% | -0,31% |
| Upplýsingar og fjarskipti | 4,3% | -0,5% | -0,02% |
| Afþreying, íþróttir og menning | 9,0% | 0,2% | 0,02% |
| Menntun | 1,1% | 4,5% | 0,05% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,7% | 0,9% | 0,05% |
| Fjármálaþjónusta | 1,2% | 0,1% | 0,00% |
| Umhirða og félagsþjónusta | 3,4% | 0,3% | 0,01% |
| Alls | 100,0% | 0,10% |
Verðbólguspá til næstu mánaða hækkar
Spá okkar fyrir næstu mánuði er að vísitalan hækki um 0,10% í ágúst, 0,20% í september, 0,12% í október og lækki um 0,46% í nóvember. Gangi spáin eftir mun verðbólga mælast 5,5% í ágúst, 5,6% í september, 5,2% í október og 5,3% í nóvember. Spáin er hærri en síðasta spá okkar, sem birt var eftir júlímælingu Hagstofunnar. Munurinn skýrist af hærra eldsneytisverði í ágúst en við gerðum ráð fyrir þá.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
