Spá­um 0,75 pró­sentu­stiga hækk­un stýri­vaxta í ág­úst

Við spáum því að peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hækki vexti bankans um 0,75 prósentustig í næstu viku. Gangi spá okkar eftir fara meginvextir bankans, sjö daga bundin innlán, úr 4,75% upp í 5,5%.
Seðlabanki
18. ágúst 2022 - Hagfræðideild

Seðlabankinn hóf vaxtahækkunarferli sitt í maí á síðasta ári og tók óvenjustór skref nú í maí og júní síðastliðnum þegar peningastefnunefnd hækkaði stýrivextina um 1 prósentustig í hvort skiptið. Stýrivextir er nú 4,75%, 4 prósentustigum frá sögulegu lágmarki þeirra í maí á síðasta ári. Ljóst er að vaxtahækkunarferlinu er ekki lokið og mun Seðlabankinn enn þurfa að herða nafnaðhaldið með hækkunum vaxta til þess að draga úr eftirspurn og með því móti draga úr verðbólgu. Að öllum líkindum mun Seðlabankinn halda áfram að hækka vexti fram til áramóta. Fyrir utan ágústfundinn eru vaxtaákvarðanir ráðgerðar í október og nóvember.

Verðbólguspáin líklega hækkuð

Að þessu sinni hefur nefndin uppfærða verðbólgu- og þjóðhagsspá til að styðjast við en slíkt eykur jafnan óvissuna um ákvörðun nefndarinnar hverju sinni. Verðbólguspá Seðlabankans frá því í maí gerði ráð fyrir að verðbólga yrði 7,5% á öðrum fjórðungi. Raunin varð 7,9%. Spáin þá gerði ráð fyrir að verðbólga yrði 8,1% á þriðja fjórðungi og 8% á fjórða ársfjórðungi. Við teljum að nefndin muni styðja sig við nýja spá sem sýni meiri verðbólgu en spáin frá því í maí. Við spáum því að verðbólga verði 9,8% á þriðja fjórðungi og 8,9% á fjórða fjórðungi. Hækki Seðlabankinn spá sína ætti það að leiða til hærri vaxtahækkunar en ella.

Spá um hagvöxt líklega hækkuð einnig

Líklegt er að spá Seðlabankans um hagvöxt á þessu ári verði einnig hækkuð. Meiri hagvöxtur ætti síðan aftur að kalla á meiri framleiðsluspennu að öðru óbreyttu og þar með á hertara aðhald. Vöxtur ferðaþjónustunnar hefur verið mikill nú í sumar og var fjöldi ferðamanna nú í júlí þegar orðinn meiri en í sama mánuði 2019, síðasta árið fyrir faraldur. Miðað við flugframboð næstu mánuði má ætla að fjöldi ferðamanna verði svipaður og í sömu mánuðum 2019. Gangi það eftir mun fjöldi erlendra ferðamanna sem heimsækja Ísland verða í kringum 1,7 milljónir í ár. Seðlabankinn gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna í síðustu spá sinni og má gera ráð fyrir að sú spá verði hækkuð að þessu sinni.

Er að hægja á fasteignamarkaðnum?

Fasteignaverð hefur verið megindrifkraftur verðbólgu hér á landi að undanförnu. Nú eru komnar fram sterkar vísbendingar um að farið sé að hægja verulega á miklum verðhækkunum á þeim markaði. Þjóðskrá birti í fyrradag vísitölu íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu sem sýndi 1,1% hækkun í júlímánuði miðað við mánuðinn á undan. Þetta er minnsta hækkunin síðan í nóvember á síðasta ári. Það að hægi á verðhækkunum á fasteignamarkaði mun styðja við hjöðnun verðbólgunnar. Það er hins vegar ólíklegt að fasteignaverð muni almennt lækka eða hækka minna en sem nemur verðbólgumarkmiðinu. Fasteignamarkaðurinn mun því áfram hafa þau áhrif að halda verðbólgu yfir verðbólgumarkmiðinu. Verði aftur á móti lækkanir á fasteignamarkaði eða mun minni hækkanir en verðbólgumarkmiðið mun það styðja betur við hjöðnun verðbólgunnar og minnka vanda peningastefnunefndar.  

Íslenski Seðlabankinn í annarri stöðu en flestir aðrir seðlabankar

Heimshagkerfið gengur í gegnum mjög óvenjulega tíma um þessar mundir. Verðbólga er í áratugahámarki í flestum viðskiptalöndum Íslands og mikil óvissa um hvenær og hversu mikið þurfi til, í formi vaxtahækkana, til að ná henni aftur niður í markmið. Á sama tíma er eftirspurn fremur lítil og hagvaxtarhorfur ekki góðar. Nokkrar líkur eru því taldar á kreppuverðbólgu (e. stagflation) sem einkennist af óðaverðbólgu á sama tíma og hagkerfi dragast saman. Seðlabankar viðskiptalandanna eru flestir í þeirri stöðu að þurfa að hækka vextina nægilega mikið til þess að hemja verðbólgu án þess að keyra hagkerfin áfram niður á við. Allt önnur staða blasir við hér á landi þar sem hjól efnahagslífsins eru farin að snúast hratt eftir faraldur. Framleiðsluspenna hefur myndast í hagkerfinu og skortur á starfsfólki hefur ekki verið jafn mikill síðan 2007. Líklegt er að áframhaldandi uppgangur ferðaþjónustunnar muni skapa enn meiri skort á vinnuafli a.m.k. til skemmri tíma litið. Hagvaxtahorfur fyrir næsta ár eru einnig góðar.

0,75 prósentustiga hækkun líklegust

Við teljum líklegast að nefndin muni ræða vaxtahækkun á bilinu 0,5-1,0 prósentustig og er nær öruggt að vaxtahækkunin verði á því bili. 1 prósentustiga hækkun er ólíkleg en þó alls ekki útilokuð. 0,5 prósentustiga hækkun væri í ósamræmi við verðbólguþróun á síðustu mánuðum, síðustu verðbólguspár Seðlabankans og yfirlýsingar peningastefnunefndar frá því í vor. Líklegast er því að 0,75 prósentustiga hækkun verði ofan á.

Vaxtaákvarðanir PSN

Dags. Lagt til Atkvæði með Atkvæði móti Kosið annað Niðurst. Meginv.
3.2.2021 óbr. Allir     óbr. 0,75
24.3.2021 óbr. Allir     óbr. 0,75
19.5.2021 +0,25 Allir   GJ (+0,50) +0,25 1,00
25.8.2021 +0,25 Allir   GJ,GZ (+0,50) +0,25 1,25
6.10.2021 +0,25 ÁJ, RS, KÓ GJ,GZ (+0,50)   +0,25 1,50
17.11.2021 +0,50 Allir     +0,50 2,00
9.2.2022 +0,75 Allir     +0,75 2,75
4.5.2022 +1,00 Allir     +1,00 3,75
22.6.2022 +1,00 Allir   GZ (+1,25) +1,00 4,75
24.8.2022            
5.10.2022            
23.11.2022            
Heimild: Seðlabanki Íslands
Fyrirvari
Innihald og form skjals þessa er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsmanna Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara. Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti. Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
Fataverslun
28. sept. 2022

Verðbólga heldur áfram að hjaðna

Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,09% milli mánaða í september. Ársverðbólgan dróst saman úr 9,7% í 9,3% og alls hefur hún minnkað um 0,6% prósentustig síðan hún náði hámarki í 9,9% í júlí. Við eigum von á hægfara hjöðnun næstu mánuði og að verðbólga mælist 8,3% í desember.
Lyftari í vöruhúsi
26. sept. 2022

Kaupmáttur hefur rýrnað um 4,2% á árinu

Kaupmáttur hefur rýrnað um 4,2% frá því í janúar og þótt launavísitalan hafi hækkað örlítið í ágúst hægist enn á árshækkuninni. Laun hafa hækkað hlutfallslega langmest í greinum tengdum ferðaþjónustunni á síðustu 12 mánuðum, en einnig í byggingar- og veitustarfsemi, og mest meðal verkafólks.
Fjölbýlishús
26. sept. 2022

Vikubyrjun 26. september 2022

Íbúðum til sölu á höfuðborgarsvæðinu hefur fjölgað verulega frá því í vor, úr tæplega 500 í rúmlega 1.000. Fjölgunin skýrist fremur af eldri íbúðum sem eru settar í sölu en nýjum íbúðum sem koma inn á markaðinn.
Fasteignir
21. sept. 2022

Íbúðaverð lækkar milli mánaða í fyrsta sinn síðan 2019

Vísitala íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu lækkaði um 0,4% milli mánaða í ágúst. Þetta er í fyrsta sinn síðan í nóvember 2019 sem vísitalan lækkar og skýr merki um að markaðurinn sé farinn að kólna.
Fólk við Geysi
20. sept. 2022

Atvinnuleysi minnkar enn og aðflutt vinnuafl sífellt mikilvægara

Atvinnuleysi dróst saman um 0,1 prósentustig milli mánaða í ágúst og var 3,1%. Atvinnuleysi minnkaði mest í ferðatengdum greinum milli mánaða, enda fjölgaði erlendum ferðamönnum eftir því sem leið á sumarið. Sífellt fleiri stjórnendur fyrirtækja á Íslandi telja vanta vinnuafl og eftir því sem störfum fjölgar verður erlent vinnuafl mikilvægara á íslenskum vinnumarkaði.
Flutningaskip
19. sept. 2022

Vikubyrjun 19. september 2022

Á fyrstu sex mánuðum ársins var 84 milljarða króna halli af viðskiptum við útlönd. Þrátt fyrir þennan mikla halla hefur krónan styrkst innan árs. Skýrist þetta meðal annars af því að öllum viðskiptum fylgir ekki endilega gjaldeyrisflæði.
Bananar í verslun
15. sept. 2022

Verðbólga mun mjakast niður á við í september

Við spáum því að almennt verðlag hækki um 0,34% milli ágúst og september. Gangi spáin eftir verður ársverðbólgan 9,6% og yrði það þá frekari staðfesting þess að verðbólga hafi þegar náð hámarki hér á landi. Verðbólga fór hæst í 9,9% í júlí og mældist svo aðeins minni eða 9,7% í ágúst. Gangi spáin eftir verður septembermánuður annar mánuðurinn í röð þar sem verðbólgan lækkar milli mánaða. Við eigum von hægri hjöðnun verðbólgunnar á næstunni og að hún verði komin niður í 8,8% í desember.
Olíuvinnsla
12. sept. 2022

Olíuverð einn helsti drifkraftur verðbólgu á síðustu 50 árum

Hrávöruverð hefur almennt farið lækkandi á síðustu mánuðum. Það mun styðja við hjöðnun verðbólgunnar í heiminum en hún hefur ekki mælst meiri á Vesturlöndum í nokkra áratugi.
12. sept. 2022

Vikubyrjun 12. september 2022

Flest ríki eru núna að berjast við mikla verðbólgu. Þó vandamálið sé svipað að stærðargráðu víðsvegar í heiminum geta ástæðurnar fyrir hárri verðbólgu verið af ýmsum toga.
5. sept. 2022

Vikubyrjun 5. september 2022

Ársverðbólga hjaðnaði í fyrsta sinn í ágúst síðan á vormánuðum 2021.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur