Óljósar horfur í ferðaþjónustu vegna sviptinga í alþjóðasamskiptum
Heimsóknir erlendra ferðamanna hingað til lands hafa verið þó nokkuð færri á fyrstu mánuðum ársins en á sama tíma í fyrra, samkvæmt talningu Ferðamálastofu. Í mars síðastliðnum voru ferðamenn 13,8% færri en í mars í fyrra. Hluta af fækkuninni má rekja til þess að í fyrra voru páskar í mars, en nú í apríl. Samkvæmt farþegatölum komu helmingi færri Bretar til landsins nú í mars en í fyrra, en vert er að nefna að bent hefur verið á að talningin stangist á við önnur gögn. Þrátt fyrir að ferðamönnum hafi fækkað jókst kortavelta innanlands í janúar og febrúar. Í mars dróst hún þó saman um 5,3% á föstu verðlagi. Hún minnkaði minna en sem nemur fækkun ferðamanna, sem bendir áfram til þess að ferðamenn sem hingað koma eyði meiru en fyrir ári.
Spáum lítils háttar samdrætti á árinu
Í nýrri hagspá gerum við ráð fyrir lítillegum samdrætti í ferðaþjónustu á árinu. Komi til þess að tollar í Bandaríkjunum veiki kaupmátt Bandaríkjamanna má gera ráð fyrir að þeir verði síður á faraldsfæti. Bandaríkjamenn eru langfjölmennasti ferðamannahópurinn sem heimsækir Ísland og voru um 30% ferðamanna hérlendis á síðasta ári. Af einhverjum ástæðum er nú útlit fyrir að áhugi Breta á ferðalögum til landsins hafi minnkað svo um munar, en þeir eru næst fjölmennastir ferðamanna hér á landi.
Það vegur þó á móti að áhrif eldgosanna á Reykjanesskaga á ferðaþjónustuna hafa farið dvínandi. Á fyrri hluta síðasta árs voru taldar blikur á lofti vegna neikvæðra frétta í tengslum við eldsumbrot. Ferðamönnum fækkaði ekki, en þeir virtust gista skemur og því eyða minni pening. Á fyrstu mánuðum þessa árs hefur kortavelta aukist lítillega á föstu verðlagi, þrátt fyrir fækkun ferðamanna. Við gerum ráð fyrir að ferðamenn gisti lengur hér á landi í ár, og eyði því meira, sem mun vega á móti fækkuninni.
Blikur á lofti í ferðaþjónustu í Bandaríkjunum
Á síðustu dögum hafa erlendir fjölmiðlar fjallað um bráðabirgðatölur sem bera þess merki að ferðalög Evrópubúa til Bandaríkjanna hafi verið mun færri í mars á þessu ári en í mars í fyrra. Bretar hafa verið fjölmennastir evrópskra ferðamanna til Bandaríkjanna en nú í mars fækkaði þeim til dæmis um 14%. Svipaða sögu er að segja um ferðamenn frá Þýskalandi, Frakklandi, Ítalíu og Spáni. Fækkunin hefur verið rakin til aðgerða og yfirlýsinga Bandaríkjaforseta en vert er að nefna að líklega spilar tímasetning páskanna hér veigamikið hlutverk. Ferðalögum til Bandaríkjanna fjölgaði til dæmis töluvert í mars í fyrra, þegar páskarnir lentu í þeim mánuði, og því ekki óeðlilegt að gera ráð fyrir fækkun í mars á þessu ári og fjölgun á móti í apríl.
Þó efumst við ekki um að neikvæðar fréttir um landamæraeftirlit í Bandaríkjunum og óvinsældir Trumps í Evrópu hafi neikvæð áhrif á vilja fólks til að ferðast til Bandaríkjanna, og skýri jafnvel hluta af samdrættinum strax í mars. Þá gerir spá Tourism Economics, sem sérhæfir sig í greiningu á ferðaþjónustu, nú ráð fyrir samdrætti í ferðalögum til Bandaríkjanna á árinu og að heimsóknum erlendra ferðamanna þangað til lands fækki um 9,4% á milli ára, þar sem færri ferðalög frá Kanada vega þyngst. Horfurnar hafa gjörbreyst á örskömmum tíma en í upphafi árs gerði spá Tourism Economics ráð fyrir að ferðalögum til Bandaríkjanna myndi fjölga um tæp 9% á árinu.
Ómögulegt að segja til um heildaráhrif hér á landi
Ferðamenn frá Evrópu hafa gjarnan stoppað á Íslandi á leið sinni til Bandaríkjanna. Minnkandi ferðavilji þeirra til Bandaríkjanna gæti þannig bitnað á ferðaþjónustu hér á landi. Þó er einnig hugsanlegt að evrópskir ferðamenn sem áður hefðu heimsótt Bandaríkin leiti nú á ný mið og að einhverjir þeirra ferðist jafnvel hingað í staðinn. Þá gæti þó tekið tíma að aðlaga framboðið eftir breyttri eftirspurn, ekki síst flugframboð.
Í ljósi alls þessa er mikil óvissa um horfur í ferðaþjónustu hér á landi næstu árin. Sem fyrr segir gerum við ráð fyrir samdrætti í greininni í ár, en að umsvifin aukist svo aftur árin tvö á eftir, eins og nánar er fjallað um í nýrri hagspá.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
