Morg­un­fund­ur um hagspá Lands­bank­ans 2018-2021

Landsbankinn hélt morgunfund miðvikudaginn 31. október 2018 í tilefni af útgáfu nýrrar hagspár Hagfræðideildar Landsbankans fyrir árin 2018-2021. Yfirskrift fundarins var: Úr hröðum vexti í hægari takt.
Frá morgunfundi um hagspá Landsbankans
31. október 2018 - Landsbankinn

Samfélagið þyrfti að vinna upp ákveðna verkskuld í húsnæðismálum og innviðum um leið og bregðast þyrfti við auknu streymi fólks til landsins. Hreyfingar hefðu orðið á eignarhaldi í sjávarútvegi og lífeyrissjóðir hefðu undanfarið leitað út fyrir landið með nýjar fjárfestingar eða beint fjármagni sínu í lán til einstaklinga. Þá hefði uppbygging undanfarinna ára leitt til umtalsverðrar útlánaaukningar í bankakerfinu. Á sama tíma hefðu verðbréfamarkaðir veikst vegna smæðar. Þar væru fáir virkir þáttakendur og takmarkanir á fjárfestingu erlendra aðila á Íslandi. „Í raun má segja að við höfum gengið í gegnum mikið uppbyggingarskeið á nánast öllum sviðum og það er áskorun að tryggja að kjör og kaupmáttur haldi áfram að batna og skili sér í langvarandi velferð,“ sagði Lilja.

Samkvæmt spá Hagfræðideildar verður hagvöxtur 3,9% á þessu ári, 2,4% á næsta ári, og rúmlega 2% árin 2020 og 2021. Verðbólguhorfur eru talsvert lakari en síðustu ár og er gert ráð fyrir að verðbólgan verði komin í um 3,5% í lok þessa árs en verði að meðaltali um 3,3% á tímabilinu 2019-2021.

Daníel fjallaði ítarlega um þróun einkaneyslu en mikill stígandi var í henni fram á mitt ár 2017. Þrátt fyrir nokkuð kröftugan vöxt í einkaneyslunni á fyrri hluta ársins bentu flestar skammtímavísbendingar til þess að snögghemlun væri framundan í einkaneyslu á seinni hluta ársins. Upplýsingar um greiðslukortaveltu á 3. ársfjórðungi bentu til þess að mjög snögglega hafi hægt á vexti veltunnar og hún hafi aðeins aukist um tæp 3% milli ára. Haldi sú þróun áfram væri það sterk vísbending u.m að verulega hægi á vexti einkaneyslu á seinni helmingi ársins. Spá Hagfræðideildar gerir ráð fyrir að einkaneysla aukist um 4,3% á árinu 2018 og rúmlega 3% á ári að jafnaði næstu þrjú ár á eftir.

Daníel benti einnig á að þrátt fyrir að gert sé ráð fyrir hægari hagvexti næstu ár en síðustu ár væru horfurnar engu að síður góðar og stæðust vel samanburð þegar horft er til hagvaxtarvæntinga í helstu viðskiptalöndum okkar. Þá væri mikil óvissa í spánni nú, ekki síst er varðar verðbólguhorfurnar. Möguleg áföll í ferðaþjónustu gætu haft mikil áhrif á þróun efnahagsmála til lengri og skemmri tíma. Veruleg óvissa væri einnig um niðurstöðu komandi kjaraviðræðna aðila vinnumarkaðarins. „Verði samið um hækkun launa langt umfram framleiðnivöxt í þjóðarbúinu mun verðbólga aukast talsvert meira en gert er ráð fyrir í spá okkar. Ytri áhættuþættir svo sem þróun hrávöruverðs, verðbólgu og hagvaxtar í helstu viðskiptalöndunum eru sem fyrr stórir óvissuþættir í bæði verðbólgu- og þjóðhagsspánni,“ sagði Daníel.

Gústaf benti á að vegna þeirrar sterku fylgni sem er á milli sætaframboðs og fjölgunar ferðamanna væri hægt að skyggnast inn í nánustu framtíð og sjá hver líkleg fjölgun ferðamanna yrði á því tímabili. „Heilt yfir lítur út fyrir áframhaldandi fjölgun ferðamanna á næstu mánuðum. Sætaframboð frá landinu mun vaxa um að meðaltali 18% á 12 mánaða grundvelli frá og með nóvember og fram í mars á næsta ár. Þessi aukning mun ráðast að miklu leyti af töluvert miklum vexti í sætaframboði Icelandair en félagið gerir ráð fyrir að auka sætaframboð sitt á þessu tímabili um að meðaltali 31% til mars á næsta ári. WOW air gerir einnig ráð fyrir nokkrum vexti eða að meðaltali 16%.“

Gústaf sagði töluvert mikla óvissu vera um fjölgun ferðamanna á næstu árum – bæði upp á við og niður á við. Meginóvissuþáttinn væri sætaframboð flugfélaganna sem væri mjög ráðandi þáttur í fjölguninni til skemmri tíma litið. „Það eru blikur á lofti í alþjóðlegum efnahagsmálum og má þar nefna sem dæmi það viðskiptastríð sem hafið er á milli Kína og Bandaríkjanna. Komi til alvarlegt bakslag í efnahagslífi heimsins mun það draga úr vexti ferðaþjónustu í heiminum eins og dæmin sanna. Verulegur efnahagslegur samdráttur er líklegur til að hafa bæði alvarlegri og langvinnari afleiðingar en alþjóðakreppan 2008-2009 hafði. Ástæðan er sú að vegna tiltölulega lágs vaxtastigs beggja vegna Atlantsála er svigrúm seðlabanka til að örva hagvöxt töluvert minna en í síðustu kreppu,“ sagði hann.

Í spá Hagfræðideildar er gert ráð fyrir áframhaldandi fjölgun ferðamanna. Þeim fjölgi um 6% á þessu ári og um 2% á ári til ársins 2021. „Gangi spá okkar eftir gerum við ráð fyrir að gjaldeyristekjur af ferðaþjónustu verði tæpir 590 milljarðar króna árið 2021 borið saman við 501 milljarð króna á síðasta ári en hvort tveggja er á föstu verðlagi og föstu gengi. Vöxturinn á milli þessara ára verður 17% borið saman við spá okkar um vöxt í stóriðju upp á 5% og 9% í sjávaraútvegi. Vægi ferðaþjónustunnar í útflutningi mun því vaxa áfram. Samkvæmt spánni verður útflutningur landsins ríflega 1.300 milljarðar króna árið 2021 sem er um 120 milljörðum króna meira en í fyrra. Við gerum ráð fyrir að um 72% af þeirri aukningu komi til vegna vaxtar í ferðaþjónustu,“ sagði hann.

Danielle benti á ríki sem reiddu sig í miklum mæli á óhindruð milliríkjaviðskipti væru viðkvæmari en önnur ríki fyrir aukinni verndarstefnu. Þetta ætti sérstaklega við um Norðurlöndin og ekki síst Ísland en hækkun tolla í Bandaríkjunum og möguleg niðursveifla í ríkjum Evrópusambandsins gæti haft hér töluverð áhrif. Þá benti hún á að verð á áli, sem væri mikilvæg útflutningsvara Íslendinga, væri í lækkunarferli og búast mætti við lækkun álverðs á árunum 2019 og 2020.

Danielle ber ábyrgð á umfjöllun EIU um Bretland og Ísland og er forstöðumaður ríkjaskýrslugerðar EIU. Hún fjallaði ítarlega um stöðu samningaviðræðna um brotthvarf Bretlands úr ESB (Brexit). Til skamms tíma mun útganga Bretlands úr ESB og niðursveifla í Bretlandi aðeins draga lítillega úr eftirspurn eftir útflutningsvörum Íslands. Í kjölfar Brexit gerði hún ráð fyrir að Bretland og Ísland myndu reyna að semja um að sem minnstir tollar yrðu lagðir á vöruviðskipti milli landanna tveggja, sérstaklega hvað sjávarafurðir varðar.

Hvað efnahagshorfur á Íslandi varðaði sagði Danielle að EIU byggist við hóflegum hagvexti á næstu árum og að jagvöxtur hér á landi yrði meiri en á hinum Norðurlöndunum.

Um þetta var m.a. rætt í fjörlegum pallborðsumræðum. Þetta var í fyrsta skipti sem Drífa Snædal, nýkjörinn forseti ASÍ, tók þátt í pallborðsumræðu með Bjarna Benediktssyni og Halldóri Benjamín Þorbergssyni.

Þú gætir einnig haft áhuga á
Epli
11. apríl 2024
Spáum lækkun verðbólgu úr 6,8% í 6,1%
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,61% á milli mánaða í apríl og að ársverðbólgalækki töluvert, eða úr 6,8% í 6,1%. Mest áhrif til hækkunar í spá okkar hafa reiknuð húsaleiga, flugfargjöld til útlanda og matarkarfan. Apríl í fyrra var stór hækkunarmánuður og þar sem við gerum ráð fyrir töluvert minni mánaðarhækkun nú lækkar ársverðbólga töluvert. Á móti gerum við ekki ráð fyrir því að verðbólga lækki mikið næstu mánuði þar á eftir og búumst við því að hún verði 5,9% í júlí.
Gönguleið
8. apríl 2024
Vikubyrjun 8. apríl 2024
Um 14% fleiri ferðamenn fóru um Keflavíkurflugvöll í febrúar síðastliðnum en í febrúar í fyrra. Ferðamenn gistu þó skemur en áður, því skráðum gistinóttum fækkaði um 2,7% á milli ára í febrúar.
3. apríl 2024
Fréttabréf Hagfræðideildar 3. apríl 2024
Mánaðarlegt fréttabréf frá Hagfræðideild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
2. apríl 2024
Vikubyrjun 2. apríl 2024
Um 30% fyrirtækja vilja fjölga starfsfólki á næstu sex mánuðum, samkvæmt nýjustu könnun Gallup meðal 400 stærstu fyrirtækja landsins sem var framkvæmd í mars. Hlutfallið eykst úr 23% frá síðustu könnun sem var gerð í desember.  
Íbúðir
26. mars 2024
Hækkandi íbúðaverð kyndir undir verðbólgu
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,8% milli mánaða í mars og við það jókst ársverðbólga úr 6,6% í 6,8%. Langmest áhrif til hækkunar í mælingunni má rekja til hækkunar á íbúðaverði, og þá sérstaklega utan höfuðborgarsvæðisins. Verð á nýjum bílum hafði mest áhrif til lækkunar í mars.
Seðlabanki
25. mars 2024
Vikubyrjun 25. mars 2024
Peningastefnunefnd Seðlabankans tilkynnti á miðvikudag að stýrivöxtum yrði haldið óbreyttum í 9,25%. Ákvörðunin var í samræmi við spá okkar, en tónninn í yfirlýsingunni var harðari en við bjuggumst við.
Ferðamenn
18. mars 2024
Vikubyrjun 18. mars 2024
Gögn síðasta árs benda til þess að þeir ferðamenn sem hingað komu hafi að meðaltali dvalið skemur en árið á undan en aftur á móti eytt meiru á dag.
Vélsmiðja Guðmundar
15. mars 2024
Að flytja út „annað“ er heldur betur að skila sér
Útflutningur hefur alltaf verið mjög mikilvægur fyrir Íslendinga og íslenskan efnahag. Lengst af var fiskurinn okkar aðal útflutningsvara, svo bættist álið við og nú síðasta áratuginn eða svo hefur ferðaþjónusta rutt sér til rúms og er orðin stærsta einstaka útflutningsvara Íslendinga. Á síðustu árum hefur annar útflutningur, þ.e. útflutningur sem ekki heyrir undir neinn þessara flokka, vaxið hratt og raunar hraðar en ferðaþjónustan, þó faraldurinn torveldi samanburðinn aðeins.
Fjölbýlishús
14. mars 2024
Spáum 6,6% verðbólgu í mars
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,57% milli mánaða í mars og að ársverðbólga verði óbreytt í 6,6%. Mest áhrif til hækkunar í spá okkar hafa reiknuð húsaleiga, flugfargjöld til útlanda, föt og skór og matarkarfan. Við eigum enn von á að verðbólgan hjaðni rólega næstu mánuði og verði komin niður í 5,4% í júní.
14. mars 2024
Óbreytt vaxtastig en bjartur tónn
Þrátt fyrir hjaðnandi verðbólgu og sátt um langtímakjarasamning á stórum hluta vinnumarkaðar teljum við að peningastefnunefnd haldi meginvöxtum bankans óbreyttum í 9,25% í næstu viku, fjórða skiptið í röð. Verðlag hækkaði umfram væntingar í febrúar og verðbólguvæntingar hafa lítið breyst frá síðasta fundi nefndarinnar. Auk þess ríkir enn óvissa um framvindu kjarasamninga annarra hópa. Við teljum þó að tónninn í yfirlýsingunni verði bjartari en verið hefur og að vaxtalækkun kunni að vera handan við hornið.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur