Það er óhætt að segja að gengi krónunnar hafi verið frekar stöðugt í fyrra. Í upphafi árs kostaði evra 150,5 kr. Gengið breyttist lítið á fyrstu sjö mánuðum ársins og evran sveiflaðist í kringum 150 kr. Í ágúst veiktist krónan svo og evran fór hæst í 153,3 kr. Veikingin gekk til baka, og gott betur, og í lok árs stóð evran í 143,9 kr.
Krónan styrktist umfram væntingar í lok árs
Undir lok árs styrktist krónan meira en við höfðum búist við. Í hagspá sem við gáfum út í apríl gerðum við ráð fyrir að evran myndi kosta 148 kr. í lok árs og í október gerðum við ráð fyrir að evran myndi enda árið í 149 kr. Raunin varð sem fyrr segir tæplega 144 kr. Bandaríkjadalur styrktist á móti evru með þeim afleiðingum að krónan styrktist ekki á móti Bandaríkjadal. Hér á landi er virk verðmyndun á evru en gengi annarra gjaldmiðla er reiknað út frá verði á evru og verði þess gjaldmiðils í evrum.
Alls lækkaði gengisvísitalan, þ.e. krónan styrktist, um 3,8% í fyrra. Munar þar mestu um að verð á evru lækkaði um 4,4%, en evran og danska krónan (sem er beintengd evrunni) er helmingur gengisvísitölunnar. Bandaríkjadalur styrktist og verð á honum hækkaði um 1,5%. Af öðrum gjaldmiðlum má nefna að verð á norsku krónunni lækkaði og það sama má segja um sænsku krónuna, Kanadadollar og svissneska frankann en verð á sterlingspundi stóð nokkurn veginn í stað.
Velta á millibankamarkaði með gjaldeyri dróst saman á milli ára
Á millibankamarkaði með gjaldeyri eru stóru viðskiptabankarnir þrír (Arion banki, Íslandsbanki og Landsbankinn) og Seðlabanki Íslands. Á markaðnum fara fram viðskipti með evrur gegn greiðslu í íslenskum krónum. Alls var veltan á millibankamarkaði með gjaldeyri 216 ma.kr. (1.454 m.evra) í fyrra. Veltan dróst saman um 10% á milli ára og hefur ekki verið lægri síðan 2019. Þess ber þó að geta að velta á millibankamarkaði segir ekki alla söguna varðandi umfang viðskipta með gjaldeyri hér á landi. Almennt reyna viðskiptabankarnir að para saman kaup og sölu á gjaldeyri hjá viðskiptavinum sínum og fara aðeins út á markað ef misræmi myndast í viðskiptunum. Þannig fer stór hluti gjaldeyrisviðskipta aðeins fram innanhúss og ratar ekki út á millibankamarkað.
Seðlabanki grípur inn á gjaldeyrismarkaði þegar hann sér ástæðu til. Seðlabankinn var mjög virkur á síðari hluta uppgangsára ferðaþjónustunnar, árin 2012-2017. Þá keypti hann gjaldeyri í stórum stíl sem gerði honum kleift að byggja upp óskuldsettan gjaldeyrisvarasjóð. Á meðan heimsfaraldurinn reið yfir seldi Seðlabankinn hluta af þessum gjaldeyri til að milda áhrif lokunar landsins. Síðustu tvö ár hefur veltan nær eingöngu skýrst af viðskiptum á milli viðskiptabankanna. Seðlabankinn greip aðeins eitt sinn inn á markaðinn í fyrra, en í febrúar keypti hann erlendan gjaldeyri fyrir 9,2 ma.kr. til að mæta innflæði vegna kaupa erlends aðila á ríkisskuldabréfum í útboði.
Krónan sveiflaðist með minnsta móti í fyrra
Eins og kom fram hér að ofan var krónan tiltölulega stöðug í fyrra. Meðalflökt var 3,9% og hefur ekki verið minna síðan árið 2016.
Almennt sveiflast krónan minna á móti evru en öðrum gjaldmiðlum. Skýrist það bæði af að evran er stærsta myntin í utanríkisviðskiptum og einnig sá gjaldmiðill sem verslað er með á millibankamarkaði. Það var einnig raunin í fyrra, þ.e. flökt á verði evru (og dönsku krónunnar) var nokkuð minna en flökt í myntum annarra helstu viðskiptalanda okkar.
Loðna og ferðamenn gætu styrkt krónuna frekar í ár
Það verður forvitnilegt að fylgjast með þróun á gjaldeyrismarkaði í ár. Krónan endaði árið sterkari en spár gerðu ráð fyrir. Vísbendingar eru um að það hafi ræst úr stöðu utanríkisviðskipta og nýjustu gögn Ferðamálastofu sýna að fleiri ferðamenn komu til landsins í fyrra en spár gerðu ráð fyrir, eða 2,26 milljónir. Við spáðum því að fjöldinn yrði 2,2 milljónir. Loðnubrestur setti þó svip sinn á fyrri hluta ársins og ekki hefur verið gefinn út loðnukvóti fyrir árið í ár. Eflaust skýrist á næstu dögum hvort af loðnuveiðum verður, með tilheyrandi áhrifum á utanríkisviðskipti og gengi krónunnar. Þar að auki gæti innflæði í fjárfestingar hér á landi á árinu haft áhrif til styrkingar krónunnar.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
