Íslendingar á faraldsfæti og kortavelta erlendis aldrei meiri
Greiðslukortavelta landsmanna var 9,4% meiri núna í apríl en í apríl í fyrra, að teknu tilliti til verðlags og gengis. Kortaveltan hefur verið meiri í hverjum mánuði en í sama mánuði árið áður allt frá því í nóvember 2023. Nú í apríl jókst kortavelta innanlands um 3,5% að raunvirði á milli ára og erlendis jókst hún um 32,8% á föstu gengi. Kortavelta Íslendinga erlendis hefur aldrei verið meiri í einum mánuði.
Eins og stóraukin kortavelta Íslendinga erlendis bendir til hafa utanlandsferðir Íslendinga aldrei verið jafnmargar í einum mánuði og nú í apríl síðastliðnum. Samkvæmt nýjustu tölum Ferðamálastofu voru utanlandsferðir Íslendinga 80% fleiri nú í apríl en í sama mánuði í fyrra.
Fyrirtækið Maskína tók við talningunni af Ferðamálastofu nú í apríl. Aukningin er reyndar svo rosaleg að við tökum apríltalningunni með fyrirvara og teljum hugsanlegt að ferðir Íslendinga hafi verið oftaldar. Það hefði þá í för með sér að erlendir ferðamenn hefðu verið vantaldir, þar sem heildarfjöldinn er þekkt stærð. Í þessu samhengi ber svo einnig að hafa í huga að kortavelta Íslendinga erlendis kemur bæði frá kortum sem eru notuð á ferðalögum erlendis en einnig í erlendri netverslun.
Horfur á aukinni einkaneyslu næstu misseri
Aukin einkaneysla er á meðal þeirra þátta sem við teljum að drífi áfram hagvöxt á næstu árum, eins og fram kemur í hagspánni sem við gáfum út í apríl. Einkaneysla er stærsti einstaki undirliður vergrar landsframleiðslu og breytingar á henni vega því þungt í þjóðhagsreikningum.
Á síðasta ári jókst einkaneysla aðeins um 0,6%. Við teljum að hún muni aukast hraðar á komandi árum, um 1,7% á þessu ári, 2% á næsta ári og 2,5% árið 2027. Frá aldamótum hefur einkaneysla aukist að meðaltali um 2,5% á ári. Neysla landsmanna hefur aukist smám saman síðustu misseri, þrátt fyrir þrálátt hávaxtastig og við teljum ýmislegt benda til þess að hún geti haldið áfram að aukast smám saman á næstunni.
Laun hækka hægar, en hækka þó
Hægt hefur á launahækkunum. Launavísitalan hækkaði um 6,6% í fyrra en á bilinu 8,3-9,8% árin 2021-2023. Við teljum að launahækkanir verði um 6,0% í ár, 5,5% á næsta ári og 5,6% árið 2027, sem er rétt undir meðalhækkun á ári frá aldamótum. Launahækkanir hafa nær öll síðustu ár verið þó nokkuð meiri en hækkun verðlags og því hefur kaupmáttur launa aukist. Við teljum að hann geri það áfram, í kringum 2% á ári, sem einnig kyndir undir einkaneyslu.
Rétt eins og raunlaun hefur kaupmáttur ráðstöfunartekna aukist statt og stöðugt síðustu ár. Ráðstöfunartekjur þróast með svipuðum hætti og laun yfir lengri tíma en ráðstöfunartekjur sveiflast meira þar sem fleiri stærðir hafa áhrif. Hagstofan áætlar ráðstöfunartekjur heimila með því að leggja saman launatekjur, eignatekjur, tilfærslutekjur, auk rekstrarafgangs vegna eigin eignarhalds og draga frá öll eigna- og tilfærsluútgjöld svo sem tekjuskatt og fasteignagjöld.
Hagstofan gerir ráð fyrir að ráðstöfunartekjur á mann hafi verið um 8,8% meiri árið 2024 en árið á undan, á meðan landsmönnum fjölgaði um tæplega 2% sama ár. Kaupmáttur ráðstöfunartekna á mann jókst um tæplega 3,5% á milli fjórða ársfjórðungs ársins 2024 og sama fjórðungs árið 2023.
Innlán hafa aukist – í hvað fara þau?
Hátt vaxtastig hefur hvatt til sparnaðar í stað neyslu og háir innlánsvextir hafa hraðað vexti innlána. Innlán heimila hafa því aukist töluvert: Að teknu tilliti til verðlags jukust þau um 11,8% árið 2023 og 16,4% árið 2024. Yfirdráttur hefur nánast staðið í stað á síðustu tveimur árum, en hann minnkaði um 1,8% árið 2023 og jókst um 0,5% árið 2024. Spurningar vakna nú um hvað verður um þessi innlán í vaxtalækkunarferlinu. Eftir því sem vaxtastigið fer lækkandi, sérstaklega þegar raunvextir gefa eftir, minnkar hvatinn til að spara og þá er hætt við að uppsafnaður sparnaður kyndi undir neyslu og þenslu. Því hlýtur peningastefnunefnd að fylgjast grannt með því hversu hratt innlán verða nýtt og í hversu miklum mæli þau verða nýtt í neyslu annars vegar og fjárfestingu hins vegar.
Peningastefnunefnd kemur saman í næstu viku og tilkynnir um vaxtaákvörðun á miðvikudaginn. Við gáfum út spá í gær um að stýrivöxtum yrði haldið óbreyttum og teljum að nýbirtar kortaveltutölu Seðlabankans dragi enn frekar úr líkum á vaxtalækkun.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
