Halli á vöru- og þjónustuviðskiptum þrjá ársfjórðunga í röð
Að heimsfaraldursárunum frátöldum hafa þjónustuviðskipti við útlönd vegið upp halla af vöruviðskiptum og þannig skilað töluverðum afgangi á vöru- og þjónustuviðskiptum síðasta áratug. Þann afgang má að langmestu leyti rekja til ferðaþjónustunnar.
Breytt staða eftir heimsfaraldur
Eftir heimsfaraldurinn jókst bæði útflutningur og innflutningur af vörum og þjónustu hér á landi eftir að hafa dregist saman á meðan á faraldrinum stóð. Í fyrra dróst vöruútflutningur aftur saman, sem skýrðist helst af minni útflutningsverðmætum af sjávarafurðum og áli og álafurðum. Vöruinnflutningur jókst aftur á móti lítillega, á verðlagi hvers árs. Vöruskiptahalli jókst því töluvert og hefur aldrei mælst meiri en á síðasta ári. Á sama tíma var afgangur af þjónustuviðskiptum sá mesti sem mælst hefur, sem m.a. mátti rekja til þess hve sterk ferðaþjónustan var. Sá afgangur vó upp hallann á vöruskiptum og það mældist afgangur á öðrum og þriðja ársfjórðungi í fyrra. Sá afgangur er ekki lengur til staðar þar sem halli á vöruviðskiptum hefur haldið áfram að aukast í ár vegna þess að vöruútflutningur hefur dregist saman það sem af er ári á meðan innflutningur hefur aukist lítillega, en afgangur af þjónustuviðskiptum hefur gefið eftir.
Verri staða í ferðaþjónustu á öðrum ársfjórðungi í ár en í fyrra
Á verðlagi hvers árs dróst útflutningur á þjónustu saman um 5% á milli ára á öðrum fjórðungi, en þjónustuinnflutningur jókst aftur á móti um tæplega 6%. Afgangur af þjónustuviðskiptum dregst því saman um 24% á milli ára. Ferðaþjónusta er langstærsti liðurinn í þjónustuviðskiptum við útlönd. Gögn um fjölda ferðamanna, gistinætur og kortaveltu þeirra bentu til samdráttar á öðrum ársfjórðungi og kemur því ekki á óvart að þjónustuútflutningur hafi dregist saman. Nokkrar ástæður geta legið að baki. Fyrst má nefna áhrif eldanna á Reykjanesi, sem líklega hafa haft áhrif á bókanir á þessu tímabili. Páskarnir voru svo fyrr í ár en í fyrra og stærri hluti páskaferðalaga til landsins átti sér stað í mars, á fyrsta fjórðungi.
Aukinn vöruskiptahalli
Á verðlagi hvers árs jókst vöruútflutningur um 4% á öðrum fjórðungi miðað við sama tímabil í fyrra, en innflutningur jókst um 5%. Því mældist meiri halli á vöruviðskiptum í ár en í fyrra. Frá því á öðrum ársfjórðungi í fyrra hafa útflutningsverðmæti af sjávarafurðum dregist saman á milli ára á föstu gengi. Á öðrum fjórðungi í ár eru útflutningsverðmæti sjávarafurða aftur á móti óbreytt á milli ára. Útflutningsverðmæti áls og álafurða hefur dregist saman á milli ára frá fyrsta fjórðungi síðasta árs og sá samdráttur hélt áfram á öðrum fjórðungi þessa árs. Á móti hefur verið töluverður vöxtur í útflutningsverðmætum af fiskeldi (54% aukning á öðrum ársfjórðungi) og af lyfjum og lækningavörum (tæplega 30% aukning á sama tíma), mælt á föstu gengi. Á fyrri helmingi ársins hefur vöruútflutningur því dregist saman, en vöruinnflutningur aukist lítillega og því mælist meiri halli á vöruviðskiptum en á sama tíma í fyrra.
Áhrif utanríkisviðskipta á landsframleiðslu gætu verið neikvæð á fyrri hluta árs
Heilt á litið er því útlit fyrir að framlag utanríkisviðskipta til hagvaxtar verði neikvætt á fyrri hluta ársins, þar sem heildarinnflutningur hefur aukist og heildarútflutningur dregist saman. Á föstudaginn birtir Hagstofan þjóðhagsreikninga fyrir annan ársfjórðung og eru þessar tölur um vöru- og þjónustuviðskipti hluti af þeim reikningum. Á fyrsta fjórðungi var framlag utanríkisviðskipta neikvætt um 1,4%, en þær tölur verða þó líklega endurskoðaðar upp á við að einhverju leyti, vegna betri upplýsinga um kortaveltu á tímabilinu. Það er svo aftur á móti líklegt að framlag utanríkisviðskipta til hagvaxtar verði aftur neikvætt á öðrum fjórðungi.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
