Landsframleiðsla jókst um 2,3% á fjórða ársfjórðungi, samkvæmt nýbirtum þjóðhagsreikningum Hagstofunnar. Síðasti þriðjungur ársins var sá umsvifamesti á árinu og í heildina áætlar Hagstofan að hagvöxtur hafi verið 0,6% á árinu 2024. Í okkar nýjustu hagspá, frá því í október, spáðum við 0,1% samdrætti fyrir árið í heild. Landsmönnum fjölgaði um 2% á milli ára í fyrra og landsframleiðsla á mann dróst því saman um 1,4%. Landsframleiðsla á mann dróst síðast saman árið 2020 og þar áður árin 2009 og 2010.
Þróun helstu undirliða hagvaxtar árið 2024:
- Einkaneysla jókst um 0,6% (0,3 prósentustig til hækkunar á hagvexti).
- Samneysla jókst um 2,5% (0,6 prósentustig til hækkunar á hagvexti).
- Fjármunamyndun jókst um 7,5% (1,9 prósentustig til hækkunar á hagvexti).
- Birgðabreytingar voru neikvæðar um 0,5%.
- Alls jukust þjóðarútgjöld um 2,3% á milli ára.
- Útflutningur dróst saman um 1,1% á meðan innflutningur jókst um 2,7%. Utanríkisviðskipti höfðu áhrif til lækkunar á hagvexti upp á -1,7 prósentustig.
Einkaneysla jókst mun minna en kortavelta
Einkaneysla jókst um 0,6% á síðasta ári, eins og við spáðum í október. Hún jókst mest á þriðja ársfjórðungi, um 1,5%, en hreyfðist í kringum núllið hina fjórðungana. Meðal þess sem helst hélt aftur af einkaneyslu voru minnkandi bifreiðakaup sem drógust saman alla ársfjórðunga í fyrra, auk þess sem neysla á áfengi og tóbaki fór minnkandi. Aukin einkaneysla getur ýmist skýrst af því að að meðaltali aukist neysla hvers og eins, eða af því að fleiri séu um hana. Á síðustu tveimur árum hefur heildaraukningin verið drifin áfram af fólksfjölgun, enda dróst einkaneysla á mann saman, um 1,4% í fyrra og 2% árið áður.
Það vekur athygli að einkaneysla jókst mun minna en kortavelta á síðasta ári. Kortavelta landsmanna, sem er almennt með betri vísbendingum um einkaneyslu, jókst um 4% í fyrra. Ólíkt einkaneyslu jókst kortavelta á mann á síðasta ári, um 3,4% að raunvirði á milli ára. Samneysla jókst um 2,5%, lítillega umfram okkar spá um 2,0%.
Mun kröftugri fjárfesting en spár gerðu ráð fyrir
Íbúðafjárfesting jókst verulega í fyrra, eða um 18%, sem er mun meiri aukning en flestir greinendur höfðu spáð og mesta aukning sem hefur mælst síðan árið 2019. Þessi aukning kemur í kjölfar þriggja ára samfellds samdráttar og því ljóst að mikill viðsnúningur hefur átt sér stað á byggingarmarkaði með aukinni íbúðauppbyggingu, ef marka má gögn Hagstofunnar.
Atvinnuvegafjárfesting jókst um 6,7% á árinu sem skýrist ekki síst af aukningu í almennri fjárfestingu, en í lok ársins var töluverð aukning í fjárfestingu í upplýsingatækni, sem sést meðal annars í miklum innflutningi á tölvum og tölvuvörum. Þá var mikil aukning í fjárfestingu í sjávarútvegi, enda komu tveir togarar til landsins á fjórða ársfjórðungi.
Opinber fjárfesting dróst saman um 1% á milli ára í fyrra sem var aðeins minni samdráttur en við höfðum spáð.
Mikill innflutningur skýrir neikvætt framlag utanríkisviðskipta á milli ára
Útflutningur dróst saman um 1,1% í fyrra, sem má að mestu leyti rekja til 3,9% minni þjónustuútflutnings en árið 2023. Minni þjónustuútflutning má svo að mestu leyti rekja til samdráttar í ferðaþjónustu á árinu. Ferðaþjónusta dróst saman á öðrum og þriðja fjórðungi ársins 2024 sem rekja má til áhrifa jarðhræringana á Reykjanesi. Meiri kraftur var í ferðaþjónustugreinum á lokafjórðungi ársins, eða sem nemur um 4% vexti á milli ára. Vöruútflutningur jókst í fyrra um 1,6% á milli ára sem skýrist að langmestu leyti af nýrri vöruútflutningsgreinum, þar sem lyfja- og laxeldisútflutningur jókst töluvert á milli ára í fyrra.
Mikilli aukningu í fjárfestingu fylgir innflutningur á fjárfestingarvörum, sem skýrir að miklu leyti neikvætt framlag utanríkisviðskipta á árinu, einkum á lokafjórðungi ársins. Innflutningur jókst um 2,7% á árinu, þar sem vöruinnflutingur jókst um 3,2%, sem má að stórum hluta rekja til fjárfestingarvara, og þjónustuútflutningur jókst um 1,8% á árinu.
Meiri hagvöxtur á fyrstu níu mánuðum 2024 en áður var talið
Eins og venjulega þegar Hagstofan birtir þjóðhagsreikninga fyrir fjórða ársfjórðung birtir hún einnig endurskoðun á fyrstu níu mánuðum ársins og þrjú ár á undan. Í þetta sinn lækkaði Hagstofan mat sitt á hagvexti 2021, hélt árinu 2022 óbreyttu og hækkaði árið 2023. Gögn fyrir fyrstu níu mánuði ársins 2024 voru endurskoðuð upp á við og í stað 1% samdráttar á fyrstu 9 mánuðum ársins gerir Hagstofan nú ráð fyrir að landsframleiðslan hafi staðið í stað á milli ára að raunvirði fyrstu þrjá fjórðunga ársins.
Það er ljóst af þessum tölum Hagstofunnar að krafturinn í hagkerfinu hefur verið meiri en búist var við. Slíkt getur orðið til þess að Seðlabankinn vilji frekar taka minni skref en ella í vaxtalækkunarferlinu, en á móti kemur að verðbólga hefur hjaðnað nokkuð myndarlega, núna síðast um 0,4 prósentustig samkvæmt gögnum sem birtust í gær.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
