Hag­vöxt­ur bygg­ir sí­fellt meira á ferða­þjón­ust­unni

Eftir mikinn samdrátt í ferðaþjónustu á heimsvísu vegna samkomutakmarkana í Covid-faraldrinum tók eftirspurn mikið stökk á síðasta ári, þegar samkomutakmarkanirnar voru að mestu afnumdar. Aðdragandinn var lítill og umskiptin því skörp. Þetta torveldaði allan undirbúning fyrir fyrirtækin en þrátt fyrir ákveðna hnökra, eins og skort á starfsfólki, náði greinin fljótt vopnum sínum og kom sterk til baka.
23. maí 2023

Það hafði greinilega safnast upp ferðaþörf sem skapaði töluverða eftirspurn eftir ferðalögum. Hingað til lands komu 1,7 milljónir ferðamanna í fyrra og var sumarið og haustið í raun mjög gott á flesta mælikvarða. Í íþróttum væri talað um góðan endurkomusigur sem byggði á seiglu og aðlögunarhæfni.

Fjöldi ferðamanna hefur áhrif á hagvöxt

Mikilvægi ferðaþjónustunnar fyrir efnahag okkar Íslendinga hefur aukist sífellt síðustu ár og virðast vera nokkuð skýr tengsl á milli fjölda ferðamanna og hagvaxtar. Þannig hafði samdrátturinn í ferðaþjónustu í faraldrinum mjög augljós neikvæð efnahagsleg áhrif sem komu fram í minni þjónustuútflutningi. Að sama skapi hafði vöxturinn í ferðaþjónustunni á liðnu ári mikil jákvæð áhrif á hagvöxt síðasta árs. Í þjóðhags- og verðbólguspá Hagfræðideildar Landsbankans sem við gáfum út nýlega gerum við ráð fyrir 3,2% hagvexti á þessu ári. Fjöldi ferðamanna sem hingað koma mun vega þungt og er spáin mjög næm fyrir fjölda þeirra. Í spánni um 3,2% hagvöxt byggjum við á að um 2,1 milljón ferðamenn komi til landsins í ár. Ef við gerum ráð fyrir færri ferðamönnum, til dæmis 1,9 milljónum, lækkar hagvöxtur í rétt rúmlega 2% á þessu ári. Að sama skapi eykst hagvöxtur ef við gerum ráð fyrir fleiri ferðamönnum, eða í tæplega 4%, ef þeir verða um 2,3 milljónir.

Árið fer vel af stað

Fyrstu tölur lofa góðu fyrir hagvöxtinn. Fjöldi ferðamanna sem hingað kom á fyrstu fjórum mánuðum ársins 2023 var 89% af fjöldanum sem kom á metárinu 2018. Miðað við flugframboð og sambærilega sætanýtingu reiknum við með að hingað komi ríflega 90% af fjöldanum sem kom árið 2018, þ.e. 2,1 milljón. Við bætist að þeir ferðamenn sem hingað koma virðast gera betur við sig og eyða meiri pening nú en fyrir faraldur, sem eykur verðmæti greinarinnar og gerir hana mikilvægari en ella. Meðaleyðsla á hvern ferðamann í fyrra á föstu gengi var til að mynda um 15% yfir meðaleyðslu á hvern ferðamann árið 2019. Sú þróun hefur haldið áfram nú í ár. Hvort þessi staða sé komin til að vera er óljóst, en það er í það minnsta víst að enn er þónokkur ferðaþorsti til staðar, þrátt fyrir verðbólgu og erfiðar efnahagsaðstæður víða.

Ferðaþjónustan betur undibúin

Ferðaþjónustan hefur nú haft betri tíma til þess að undirbúa sig fyrir stærstu ferðamánuðina samanborið við stöðuna í fyrra. Mönnun starfa er lykilatriði enda er ferðaþjónustan mannaflsfrek grein. Í könnun sem Gallup gerði fyrir Seðlabankann í mars kemur fram að 60% fyrirtækja í flokknum samgöngur, flutningar og ferðaþjónusta vill fjölga starfsfólki. Sambærileg könnun frá því í desember 2022 gaf til kynna að 30% fyrirtækja í sama flokki vildu fjölga starfsfólki. Það er því skortur á starfsfólki um þessar mundir sem kann að setja greininni ákveðnar skorður nú þegar hún vex jafn hratt og raun ber vitni. Við sjáum þó að vinnuaflsþörfinni er í það minnsta að einhverju leyti mætt með innfluttu vinnuafli en tölur Hagstofunnar fyrir fyrstu tvo mánuði ársins sýna að fjöldi innflytjenda sem starfa í einkennandi greinum ferðaþjónustu hefur aldrei verið meiri við byrjun árs.

Heilt á litið er útlitið því nokkuð gott fyrir komandi mánuði og það verður spennandi að fylgjast með þróun hagtalna tengdum ferðaþjónustu næstu misseri.

Greinin birtist fyrst í ViðskiptaMogganum 10. maí 2023 en hefur verið uppfærð með upplýsingum um fjölda ferðamanna á fyrstu fjórum mánuðum ársins.

Þú gætir einnig haft áhuga á
Byggingakrani og fjölbýlishús
21. maí 2024
Vikubyrjun 21. maí 2024
Velta samkvæmt virðisaukaskattskýrslum gefur mynd af því hvar hagkerfið er að vaxa og hvar það er að dragast saman. Samkvæmt nýjustu gögnum mældist veruleg aukning milli ára í fasteignaviðskiptum og í byggingarstarfsemi en samdráttur í framleiðslu málma, bílasölu og í sjávarútvegi á fyrstu mánuðum ársins.
Hús í Reykjavík
16. maí 2024
Spáum óbreyttri verðbólgu í maí
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,38% á milli mánaða í maí og að ársverðbólga haldist óbreytt í 6,0%. Húsnæðiskostnaður og flugfargjöld til útlanda munu hafa mest áhrif á vísitöluna, en í sitthvora áttina. Húsnæði hækkar en flugfargjöld lækka. Við teljum að verðbólga verði nær óbreytt út sumarið.
Kranar á byggingarsvæði
15. maí 2024
Ennþá spenna á vinnumarkaði þótt hægi á efnahagsumsvifum
Vinnumarkaðurinn hefur staðið af sér vaxtahækkanir síðustu ára og þótt eftirspurn eftir starfsfólki hafi minnkað er enn þó nokkur spenna á markaðnum. Nýir kjarasamningar kveða á um hóflegri launahækkanir en þeir síðustu og líklega dregur úr launaskriði eftir því sem þensla í hagkerfinu minnkar.
Peningaseðlar
13. maí 2024
Vikubyrjun 13. maí 2024
Samhliða því sem vextir hafa hækkað hafa innlán heimilanna aukist verulega. Þetta hefur skilað sér í stórauknum vaxtatekjum til heimila sem eru nú orðnar meiri en vaxtagjöld.
Fjölbýlishús
10. maí 2024
Spáum hækkandi íbúðaverði
Íbúðaverð hefur hækkað jafnt og þétt á síðustu mánuðum. Í nýrri hagspá spáum við því að það hækki um 7% á þessu ári og um 8-9% næstu tvö ár. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun spáir því að nýjum fullbúnum íbúðum fækki með hverju árinu og fjöldi þeirra komist ekki nálægt því að mæta íbúðaþörf.
Fólk við Geysi
7. maí 2024
Annað metár í ferðaþjónustu í uppsiglingu?
Síðasta ár var metár í íslenskri ferðaþjónustu á flesta mælikvarða, þó ekki hafi verið slegið met í fjölda ferðamanna. Hlutur ferðaþjónustunnar af landsframleiðslu var um 8,8% í fyrra og hefur aldrei verið stærri. Í nýrri hagspá gerum við ráð fyrir að fjöldi ferðamanna í ár jafni metið frá 2018 og að verðmætin sem greinin skili af sér verði meiri en nokkru sinni fyrr.
6. maí 2024
Vikubyrjun 6. maí 2024
Álit markaðsaðila á taumhaldi peningastefnu hefur breyst verulega á síðustu mánuðum þrátt fyrir að stýrivextir hafa verið óbreyttir síðan í ágúst í fyrra. Skýrist það af að verðbólga hefur hjaðnað og hægst hefur á hagkerfinu.
3. maí 2024
Væntingar og verðbólguhorfur aftra vaxtalækkun
Við spáum því að peningastefnunefnd haldi stýrivöxtum óbreyttum í næstu viku. Þótt verðbólga hafi hjaðnað verulega í apríl og ýmis merki séu komin fram um að undirliggjandi verðbólga fari hjaðnandi teljum við horfur á að verðbólga verði föst í kringum 6% fram yfir sumarmánuðina. Auk þess teljum við að nefndin líti svo á að verðbólguvæntingar hafi ekki gefið nægjanlega eftir og að enn séu merki um þó nokkra spennu í hagkerfinu.  
2. maí 2024
Fréttabréf Hagfræðideildar 2. maí 2024
Mánaðarlegt fréttabréf frá Hagfræðideild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
Fólk að ganga við Helgafell
29. apríl 2024
Vikubyrjun 29. apríl 2024
Hagvöxtur verður takmarkaður á næstu árum, samkvæmt nýrri hagspá til ársins 2026 sem við gáfum út í morgun. Við spáum 0,9% hagvexti í ár, 2,2% á næsta ári og loks 2,6% árið 2026.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur