Við spáum því að vísitala neysluverðs lækki um 0,32% á milli mánaða í janúar og að ársverðbólga lækki úr 4,8% í 4,6%. Lækkun vísitölunnar á milli mánaða skýrist af janúarútsölum og af lækkandi fargjöldum á flugi til útlanda, sem lækka að jafnaði á milli mánaða í janúar. Á móti vega hækkanir á opinberum gjöldum. Spáin er aðeins lægri en síðasta spá sem við birtum í kjölfar birtingar Hagstofunnar á desembermælingu VNV. Þá spáðum við að vísitalan myndi lækka um 0,24% á milli mánaða í janúar og að verðbólga myndi lækka í 4,7%. Munurinn skýrist ekki síst af því að verðmælingar ASÍ á matvælum gefa til kynna minni hækkun en við bjuggumst við og hið sama má segja um verðathugun okkar á bensíni og díselolíu.
Matarkarfan hækkar lítillega
Samkvæmt verðlagseftirliti ASÍ hefur verð á mat og drykkjarvörum hækkað um rétt rúmlega 0,3% það sem af er janúarmánuði. Við teljum liðinn eiga inni lítillega meiri hækkun í mánuðinum og spáum að hann hækki um 0,4% á milli mánaða (0,06% áhrif).
Áfengi og tóbak hækkar í verði vegna aukinnar gjaldtöku
Verð á áfengi og tóbaki hækkar yfirleitt í janúar, en síðustu fimm ár hefur hækkunin á milli mánaða í janúar verið að meðaltali 2,8%. Við búumst við talsvert meiri hækkun í ár. Auk hefðbundinna hækkana á opinberum gjöldum í janúar bætast við ný gjöld á nikótínpúða og rafrettur, en vörur á borð við nikótínpúða og rafrettur voru áður undanþegnar gjöldum á tóbak. Við gerum ráð fyrir að þessi nýju gjöld hafi þó nokkur áhrif til hækkunar á liðnum og spáum um 5,0% hækkun á milli mánaða (0,12% áhrif).
Spáum hóflegum hækkunum á húsnæðisliðnum
Við gerum ráð fyrir að kostnaður við að búa í eigin húsnæði (reiknuð húsaleiga) hækki um 0,6% á milli mánaða (0,12% áhrif) sem er svipað og meðalhækkun þessa undirliðar frá því Hagstofan tók upp nýja aðferðafræði. Við eigum von á að liðurinn annað vegna húsnæðis hækki nokkuð meira, um 1,4% á milli mánaða (+0,13% áhrif), aðallega vegna hækkana á opinberum gjöldum. Alls teljum við að hækkun á húsnæðisliðnum hafi um 0,25% áhrif til hækkunar á vísitölunni. Áhrifin yrðu þá lítillega minni en í janúar í fyrra og framlag húsnæðis til ársverðbólgu því minna nú, gangi spáin eftir.
Janúarútsölur svipaðar og í fyrra
Við búumst við tiltölulega hefðbundnum janúarútsölum og spáum 10,7% verðlækkun á fötum og skóm. Þá gerum við ráð fyrir 5,1% lækkun á húsgögnum, heimilisbúnaði o.fl. Alls yrðu áhrif janúarútsalna 0,69% til lækkunar á vísitölunni, sem er mjög svipað og í fyrra. Við gerum ráð fyrir því að verðlækkanirnar gangi svo til baka, venju samkvæmt, á næstu tveimur mánuðum.
Hærri flugfargjöld til útlanda og bensínverð hækkar
Flugfargjöld til útlanda sveiflast mun meira á milli mánaða en aðrir liðir vísitölunnar, en sveiflurnar eru árstíðabundnar. Flugfargjöld hækka nær alltaf á milli mánaða í desember og lækka aftur í janúar. Flugfargjöld til útlanda hækkuðu um 8,0% í desember síðastliðnum og við spáum því að þau lækki um 11,8% á milli mánaða nú í janúar (-0,22% áhrif), sem er mjög svipað og í janúar í fyrra. Færi svo yrði 8% dýrara að fljúga til útlanda í janúar í ár en í sama mánuði í fyrra.
Um áramót kom til framkvæmda 60% hækkun á kolefnisgjöldum og 2,5% hækkun á bensín- og olíugjaldi. Samkvæmt verðmælingu okkar hefur dæluverð á bensíni og díselolíu hækkað um 3,7% á milli mánaða (+0,12% áhrif), sem er minna en við höfðum gert ráð fyrir út frá hækkunum á opinberum gjöldum.
Spá um þróun VNV í janúar 2025
| Undirliður | Vægi í VNV | Breyting (spá) | Áhrif (spá) |
| Matur og drykkjarvara | 15,0% | 0,4% | 0,06% |
| Áfengi og tóbak | 2,5% | 5,0% | 0,12% |
| Föt og skór | 3,4% | -10,7% | -0,40% |
| Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu | 9,9% | 1,3% | 0,13% |
| Reiknuð húsaleiga | 20,1% | 0,6% | 0,12% |
| Húsgögn og heimilisbúnaður | 5,4% | -5,1% | -0,29% |
| Heilsa | 4,0% | 0,3% | 0,01% |
| Ferðir og flutningar (annað) | 3,8% | 0,2% | 0,01% |
| - Kaup ökutækja | 6,7% | 0,1% | 0,01% |
| - Bensín og díselolía | 3,3% | 3,7% | 0,12% |
| - Flugfargjöld til útlanda | 1,7% | -11,8% | -0,22% |
| Póstur og sími | 1,6% | -0,1% | 0,00% |
| Tómstundir og menning | 9,9% | -0,4% | -0,04% |
| Menntun | 0,9% | 0,6% | 0,01% |
| Hótel og veitingastaðir | 5,2% | 0,7% | 0,03% |
| Aðrar vörur og þjónusta | 6,7% | 0,4% | 0,02% |
| Alls | 100,0% | -0,32% |
Spáum 3,7% verðbólgu í apríl
Við spáum því að vísitala neysluverðs lækki um 0,32% í janúar og hækki svo um 0,86% í febrúar, 0,48% í mars og 0,51% í apríl. Gangi spáin eftir mælist verðbólga 4,6% í janúar, 4,1% í febrúar, 3,8% í mars og 3,7% í apríl. Lækkun ársverðbólgu í febrúar skýrist að miklu leyti af miklum hækkunum á sorphirðugjöldum í febrúar í fyrra sem detta út úr ársverðbólgunni en einnig gengu janúarútsölur hraðar til baka í fyrra en við gerum nú ráð fyrir. Í mars og apríl koma grunnáhrif frá reiknaðri húsaleigu til lækkunar á ársverðbólgu þegar óvenjumikil hækkun þessa tvo mánuði í fyrra dettur út úr mælingunni.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
