Hag­sjá: Frum­varp til fjár­laga 2020 – slakað á að­haldi til að mæta efna­hags­sam­drætti

Breytingartillögur meirihluta fjárlaganefndar fela í sér 10,4 ma.kr. lækkun tekna og lækkun útgjalda upp á u.þ.b. 0,5 ma.kr. Niðurstaðan verður því u.þ.b. 9,7 ma.kr. halli á fjárlögum næsta árs. Hallinn nemur samkvæmt þessu um 0,3% af vergri landsframleiðslu sem er innan þess óvissusvigrúms sem sett var sem hámark 0,8% af VLF fyrir árin 2019-2022.
15. nóvember 2019

Samantekt

Sé litið á helstu áherslur í fyrirliggjandi fjárlagafrumvarpi má fyrst nefna skattalækkanir og breytingar á tekjuskatti einstaklinga. Lagt er til að nýtt tekjuskattskerfi verði innleitt á næstu tveimur árum í stað þriggja ára eins og ætlunin var upphaflega. Núverandi grunnþrep tekjuskatts verður lækkað og tekið upp nýtt miðþrep þannig að tekjuskattsþrepin verða þrjú. Um næstu áramót lækkar lægsta þrep úr 36,94% í 35,04% og í upphafi ársins 2021 lækkar lægsta þrep í 31,44%. Samhliða verða gerðar breytingar á persónuafslætti og þar með skattleysismörkum sem flækja myndina töluvert.

Markmið breytinganna er einkum að hækka ráðstöfunartekjur tekjulágra einstaklinga og er það gert í samræmi við yfirlýsingar í tengslum við gerð kjarasamninganna frá því í vor. Í nýju nefndaráliti meirihluta fjárlaganefndar er t.d. sagt að ráðstöfunartekjur einstaklinga með mánaðarlaun á bilinu 325–600 þús.kr. muni hækka um 70–120 þús. kr. á ári þegar þessar aðgerðir hafa verið framkvæmdar að fullu.

Aðrar helstu áherslur eru að tryggingagjald mun lækka um 0,25 prósentustig á næsta ári sem er seinni hluti 0,5 prósentustiga lækkunar sem framkvæmd er á tveimur árum. Fæðingarorlof lengist úr níu mánuðum í tíu. Þá er framlag til barnabóta aukið um 1 ma.kr. og stofnframlög til íbúðabygginga verða einnig hækkuð.

Stjórnvöld telja aukningu í fjárfestingum hins opinbera verða myndarlega á næstu árum og þau hafa ítrekað bent á, að mikilvægt sé að ekki myndist fjárfestingahalli til lengri tíma sem gangi gegn markmiðum um sjálfbærni opinberra fjármála. Nú er bent á að árið 2017 hafi fjárfesting í efnislegum eignum numið u.þ.b. 36 mö.kr. en í frumvarpi fyrir næsta ár sé gert ráð fyrir fjárfestingu upp á 72,4 ma.kr., eða tvöföldun frá árinu 2017. Hækkunin frá árinu 2019 nemi rúmum 10 mö.kr. sem sé aukning um 17%.

Ein veigamesta tillaga meirihluta fjárlaganefndar um breytingar er lækkun á fjárveitingu til nýbyggingar Landspítalans um 3,5 ma.kr., að sögn vegna tafa við framkvæmdir. Að öðru jöfnu þýðir þetta að opinberar fjárfestingar á næsta ári verða 3,5 mö.kr. minni en ella hefði orðið.

Það er tæplega hægt að segja að stórfellt átak hafi orðið í opinberum fjárfestingum á síðustu misserum á sama tíma og mikið hefur dregið úr atvinnuvegafjárfestingu. Gallinn við sértækar ríkisfjármálaaðgerðir á fjárfestingarhlið ríkisfjármála til að mæta hagsveiflum er að erfitt er að tímasetja aðgerðir nákvæmlega. Það helgast bæði af ýmiskonar vandamálum við mat á stöðu hagsveiflunnar út frá ófullkomnum þjóðhagsgögnum, og ekki síður vegna tafa við að ráðast í framkvæmdir þegar ákvörðun hefur loks verið tekin. Því er ávallt sú hætta til staðar að þegar fyrirhugaðar opinberar framkvæmdir komast loks á fullt skrið þá hafi hagkerfið þegar breytt um stefnu og aðgerðin hafi á endanum sveiflumagnandi áhrif í stað þess að vera sveiflujafnandi.

Þegar fjármálastefnan var endurskoðuð í vor var stefnt að því að aðhaldsstig opinberra fjármála myndi ekki bæta við þá minnkun hagvaxtar sem þá var reiknað með. Með breytingunum var því dregið úr fyrri markmiðum um afgang af heildarafkomu hins opinbera og gert var ráð fyrir sérstöku óvissusvigrúmi sem næmi 0,8% af vergri landsframleiðslu sem skyldi ná til áranna 2019–2022. Þessum slaka á aðhaldsstigi í ríkisfjármálum er ætlað að auka ráðstöfunartekjur og auka almenna eftirspurn. Seðlabankinn hefur áætlað að þetta muni skila um 0,5% framlagi til hagvaxtar og um 2% aukningu í einkaneyslu á árunum 2020–2022.

Breytingartillögur meirihluta fjárlaganefndar fela í sér 10,4 ma.kr. lækkun tekna og lækkun útgjalda upp á u.þ.b. 0,5 ma.kr. Niðurstaðan verður því u.þ.b. 9,7 ma.kr. halli á fjárlögum næsta árs. Hallinn nemur samkvæmt þessu um 0,3% af vergri landsframleiðslu en óvissusvigrúmið hljóðaði upp á hámark 0,8% af VLF fyrir árin 2019-2022. Skattar á tekjur og hagnað lækka um 7,3 ma.kr. og munar þar mestu um lækkun á tekjuskatti fyrirtækja vegna minni hagnaðar. Þá er áætlað að skattar á vöru og þjónustu lækki samtals um 5,1 ma.kr.

Lesa Hagsjána í heild

Hagsjá: Frumvarp til fjárlaga 2020 – slakað á aðhaldi til að mæta efnahagssamdrætti (PDF)

Þú gætir einnig haft áhuga á
Epli
11. apríl 2024
Spáum lækkun verðbólgu úr 6,8% í 6,1%
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,61% á milli mánaða í apríl og að ársverðbólgalækki töluvert, eða úr 6,8% í 6,1%. Mest áhrif til hækkunar í spá okkar hafa reiknuð húsaleiga, flugfargjöld til útlanda og matarkarfan. Apríl í fyrra var stór hækkunarmánuður og þar sem við gerum ráð fyrir töluvert minni mánaðarhækkun nú lækkar ársverðbólga töluvert. Á móti gerum við ekki ráð fyrir því að verðbólga lækki mikið næstu mánuði þar á eftir og búumst við því að hún verði 5,9% í júlí.
Gönguleið
8. apríl 2024
Vikubyrjun 8. apríl 2024
Um 14% fleiri ferðamenn fóru um Keflavíkurflugvöll í febrúar síðastliðnum en í febrúar í fyrra. Ferðamenn gistu þó skemur en áður, því skráðum gistinóttum fækkaði um 2,7% á milli ára í febrúar.
3. apríl 2024
Fréttabréf Hagfræðideildar 3. apríl 2024
Mánaðarlegt fréttabréf frá Hagfræðideild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
2. apríl 2024
Vikubyrjun 2. apríl 2024
Um 30% fyrirtækja vilja fjölga starfsfólki á næstu sex mánuðum, samkvæmt nýjustu könnun Gallup meðal 400 stærstu fyrirtækja landsins sem var framkvæmd í mars. Hlutfallið eykst úr 23% frá síðustu könnun sem var gerð í desember.  
Íbúðir
26. mars 2024
Hækkandi íbúðaverð kyndir undir verðbólgu
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,8% milli mánaða í mars og við það jókst ársverðbólga úr 6,6% í 6,8%. Langmest áhrif til hækkunar í mælingunni má rekja til hækkunar á íbúðaverði, og þá sérstaklega utan höfuðborgarsvæðisins. Verð á nýjum bílum hafði mest áhrif til lækkunar í mars.
Seðlabanki
25. mars 2024
Vikubyrjun 25. mars 2024
Peningastefnunefnd Seðlabankans tilkynnti á miðvikudag að stýrivöxtum yrði haldið óbreyttum í 9,25%. Ákvörðunin var í samræmi við spá okkar, en tónninn í yfirlýsingunni var harðari en við bjuggumst við.
Ferðamenn
18. mars 2024
Vikubyrjun 18. mars 2024
Gögn síðasta árs benda til þess að þeir ferðamenn sem hingað komu hafi að meðaltali dvalið skemur en árið á undan en aftur á móti eytt meiru á dag.
Vélsmiðja Guðmundar
15. mars 2024
Að flytja út „annað“ er heldur betur að skila sér
Útflutningur hefur alltaf verið mjög mikilvægur fyrir Íslendinga og íslenskan efnahag. Lengst af var fiskurinn okkar aðal útflutningsvara, svo bættist álið við og nú síðasta áratuginn eða svo hefur ferðaþjónusta rutt sér til rúms og er orðin stærsta einstaka útflutningsvara Íslendinga. Á síðustu árum hefur annar útflutningur, þ.e. útflutningur sem ekki heyrir undir neinn þessara flokka, vaxið hratt og raunar hraðar en ferðaþjónustan, þó faraldurinn torveldi samanburðinn aðeins.
Fjölbýlishús
14. mars 2024
Spáum 6,6% verðbólgu í mars
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,57% milli mánaða í mars og að ársverðbólga verði óbreytt í 6,6%. Mest áhrif til hækkunar í spá okkar hafa reiknuð húsaleiga, flugfargjöld til útlanda, föt og skór og matarkarfan. Við eigum enn von á að verðbólgan hjaðni rólega næstu mánuði og verði komin niður í 5,4% í júní.
14. mars 2024
Óbreytt vaxtastig en bjartur tónn
Þrátt fyrir hjaðnandi verðbólgu og sátt um langtímakjarasamning á stórum hluta vinnumarkaðar teljum við að peningastefnunefnd haldi meginvöxtum bankans óbreyttum í 9,25% í næstu viku, fjórða skiptið í röð. Verðlag hækkaði umfram væntingar í febrúar og verðbólguvæntingar hafa lítið breyst frá síðasta fundi nefndarinnar. Auk þess ríkir enn óvissa um framvindu kjarasamninga annarra hópa. Við teljum þó að tónninn í yfirlýsingunni verði bjartari en verið hefur og að vaxtalækkun kunni að vera handan við hornið.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur