Hagsjá: Byggingarstarfsemi hefur aukist mikið en uppfyllir það þörfina?
Samkvæmt tölum Hagstofunnar var lokið við að byggja um 1.370 íbúðir á höfuðborgarsvæðinu á árinu 2017 og bygging hafin á um 2.200 íbúðum. Þetta er mikil fjölgun frá árinu áður, sérstaklega hvað byrjaðar byggingar varðar. Árið 2016 var byrjað að byggja um 870 íbúðir og lokið við um 1.170. Utan höfuðborgarsvæðisins var byrjað á að byggja um 630 íbúðir 2017, sem var fjölgun úr 265 árið áður. Fullgerðar voru um 400 íbúðir, um 50 fleiri en á fyrra ári.
Fjöldi fullbyggðra íbúða í fyrra var fyrir ofan meðaltal síðustu 20 ára eftir að hafa verið fyrir neðan meðaltal allt frá árinu 2008.
Eitt af skrýtnum vandamálum nútímans er hversu lítið við vitum um hvað er verið að byggja af íbúðarhúsnæði, hvers konar húsnæði og hvar. Fáir geta þannig sagt með vissu hversu margar 3ja herbergja íbúðir koma inn á markaðinn á höfuðborgarsvæðinu í ár. Það er bagaleg staða. Árið 2007 hófu Samtök iðnaðarins (SI) að telja nýbyggingar á höfuðborgarsvæðinu tvisvar á ári, nokkuð sem Landsbanki Íslands hafði gert fram að því. Enn í dag eru niðurstöður talninga SI bestu heimildirnar um byggingarstarfsemi. Tölurnar eru eðli málsins samkvæmt ekki nákvæmar, ekki er t.d. farið út í herbergjafjölda og stærð, en upplýsingar um fjölda eininga eru nokkuð áreiðanlegar.
Samkvæmt tölum SI voru rúmlega 4.000 íbúðir í byggingu á höfuðborgarsvæðinu í mars 2018. U.þ.b. helmingur þeirra voru orðnar fokheldar og lengra komnar og um helmingur hafði ekki náð fokheldu. Íbúðir í byggingu voru flestar í Reykjavík og Kópavogi, eðli málsins samkvæmt fyrir stærstu sveitarfélögin á svæðinu. Það vekur athygli að í Mosfellsbæ eru álíka margar íbúðir í byggingu og í Garðabæ sem er mun stærri bær og verulega fleiri en í Hafnarfirði sem er miklu stærri bær.
Sé staðan í sveitarfélögunum skoðuð út frá því hversu margar íbúðir eru í byggingu fyrir hverja þúsund íbúa fæst dálítið önnur mynd. Fyrir hverja 1.000 íbúa eru langflestar íbúðir í byggingu í Mosfellsbæ, eða rúmlega 50. Þar á eftir kemur Garðabær með tæplega 40 íbúðir og Kópavogur með um 30. Á botninum eru Seltjarnarnes og Hafnarfjörður með um 5 íbúðir. Seltjarnarnes er nánast fullbyggt sveitarfélag út frá landrými þannig að staðan þar kemur ekki á óvart. Hafnarfjörður er hins vegar langt á eftir sambærilegum bæjum miðað við stöðuna einmitt núna.
Talningar og spá SI gefa til kynna að hafnar verði byggingar á mun fleiri íbúðum í ár en í fyrra og að áfram verði nokkur vöxtur á árinu 2019 og síðan nokkur fækkun árin þar á eftir. Fullbúnum íbúðum mun einnig fjölga mikið í ár miðað við 2017, síðan standa í stað 2019 og fjölga aftur 2020. Alls er spáð að um 6.700 nýjar íbúðir komi á markað á höfuðborgarsvæðinu á árunum 2018-2020.
Skoðun SI er sú að það þurfi 45 þúsund fullbyggðar íbúðir á markað á landinu öllu fram til ársins 2040, eða rúmlega 2.000 á ári að jafnaði. Til þess að það gangi upp þarf byggingastarfsemin að halda áfram af álíka krafti og nú allan þann tíma.
Lesa Hagsjána í heild
Hagsjá: Byggingastarfsemi hefur aukist mikið en uppfyllir það þörfina? (PDF)
