Hækk­andi íbúða­verð kynd­ir und­ir verð­bólgu

Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,8% milli mánaða í mars og við það jókst ársverðbólga úr 6,6% í 6,8%. Langmest áhrif til hækkunar í mælingunni má rekja til hækkunar á íbúðaverði, og þá sérstaklega utan höfuðborgarsvæðisins. Verð á nýjum bílum hafði mest áhrif til lækkunar í mars.
Íbúðir
26. mars 2024

Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,8% á milli mánaða í mars, samkvæmt nýbirtum tölum Hagstofunnar. Ársverðbólga eykst um 0,2 prósentustig frá því í febrúar og fer úr 6,6% í 6,8% í mars. Við spáðum 0,57% hækkun á vísitölunni og að ársverðbólgan yrði óbreytt milli mánaða. Það sem helst skýrir muninn á okkar spá og mælingu Hagstofunnar er mun meiri hækkun á reiknaðri húsaleigu en við gerðum ráð fyrir. Sé hún tekin út fyrir sviga var mælingin í takti við okkar spá. Árshækkun vísitölu neysluverðs án húsnæðis stóð í stað milli mánaða í 4,7%.

Húsnæðisverð leiðir hækkun vísitölunnar

Sem fyrr segir var það hækkandi húsnæðisverð, það er að segja hækkandi reiknuð húsaleiga, sem leiddi hækkun vísitölunnar í mars. Á móti vó verðlækkun á nýjum bílum um 0,9% á milli mánaða í mars. Eins og við héldum gengu janúarútsölur að langmestu leyti til baka strax í febrúar, en verðið hækkaði þó enn minna í mars en við höfðum gert ráð fyrir.  

Helstu liðir vísitölunnar:

  • Reiknuð húsaleiga hækkaði töluvert umfram okkar spá, eða um 2,1% í mars (+0,4% áhrif á vísitöluna). Við höfðum spáð 0,9% hækkun.
  • Flugfargjöld til útlanda hækkuðu um 9,9% (+0,15% áhrif á vísitöluna) en við höfðum spáð 8% hækkun. Verðið hækkaði meira í marsmánuði í ár en oft áður, enda eru páskarnir í mars í ár, með tilheyrandi eftirspurn eftir flugferðum.
  • Föt og skór hækkuðu um 2,1% (+0,08% áhrif á vísitöluna) í mars, en við spáðum 3% hækkun.
  • Matarkarfan hækkaði um 0,4% (+0,06% áhrif á vísitöluna), örlítið meira en við höfðum spáð, eða 0,3%.
  • Kaup ökutækja lækkuðu um 0,9% (-0,06% áhrif á vísitöluna), en við spáðum örlítilli hækkun um 0,2%.

Íbúðaverð hækkar umfram spár

Reiknuð húsaleiga hækkaði um 2,1% (+0,4% áhrif á vísitöluna) á milli mánaða í mars sem er nokkuð meiri hækkun en síðustu mánuði. Markaðsverð íbúðarhúsnæðis á landinu öllu hækkaði um 1,6%, töluvert umfram spá okkar um 0,4% hækkun. Áhrif vaxta voru 0,5 prósentustig til hækkunar, sem er í samræmi við okkar spá. Samkvæmt mælingu Hagstofunnar hækkaði verð á fjölbýli á höfuðborgarsvæðinu um 0,6% en verð á sérbýli hækkaði um 1,2%. Íbúðaverð utan höfuðborgarsvæðisins hækkaði mest, um 3,8% á milli mánaða. Hækkandi húsnæðisverð utan höfuðborgarsvæðisins er í takt við umfjöllun Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar frá því í síðustu viku. Samkvæmt þeirra nýju vísitölu hækkaði verð á fjölbýli í nágrenni höfuðborgarsvæðisins um 6,4% í febrúar. HMS rekur verðhækkunina til eftirspurnarþrýstings vegna íbúðakaup Grindvíkinga.

Samhliða birtingu marsvísitölunnar birti Hagstofan greinargerð um nýja aðferð við mælingu á reiknaðri húsaleigu. Aðferðin byggir á svokölluðum húsaleiguígildum og verður tekin í notkun í júní. Aðferðin verður því fyrst notuð við mælingu á vísitölu neysluverðs sem verður birt 27. júní.

Kjarnavísitölur aftur á uppleið

Áhrif húsnæðisverðs á verðbólguna birtist meðal annars í þróun kjarnavísitalnanna. Kjarnavísitölur verðbólgunnar segja til um þróun undirliggjandi verðbólgu og eru ágætis mælikvarði á það hvort verðbólga fari raunverulega hjaðnandi eða hvort þróun í hverjum mánuði skýrist aðallega af sveiflum í liðum sem eru almennt sveiflukenndir. Kjarnavísitölurnar eru fjórar og undanskilja mismarga sveiflukennda liði. Kjarnavísitölur 1-3 undanskilja ekki áhrif húsnæðisverðs og þær hækkuðu allar milli mánaða. Í kjarnavísitölu 4 er reiknuð húsaleiga undanskilin og hún er sú eina sem lækkar milli mánaða.  Lækkunin er þó minni en síðustu mánuði. Undirliggjandi verðbólga hefur lítið breyst á síðustu þremur mánuðum, sem gæti verið vísbending um að verðbólga hjaðni hægar en mánuðina á undan.

Hvað samsetningu verðbólgunnar snertir er þróunin svipuð og síðustu þrjá mánuði. Framlag húsnæðis og þjónustu heldur áfram að aukast, en hlutur innfluttra innlendra vara stendur nokkurn veginn í stað, minnkar aðeins örlítið. Af 6,8% verðbólgu var hlutur innfluttra vara 0,8 prósentustig og lækkaði úr 0,9 prósentustigum. Hlutur innlendra vara var 0,9 prósentustig og lækkaði úr 1,0 prósentustigi. Hlutur þjónustu jókst úr 1,9 prósentustigum í febrúar í 2,0 prósentustig í mars og hlutur húsnæðis jókst úr 3,0 prósentustigum í 3,3 prósentustig í mars.

Gerum áfram ráð fyrir að ársverðbólga lækki næstu mánuði

Við spáum því nú að vísitala neysluverðs hækki um 0,61% í apríl, 0,40% í maí og 0,55% í júní. Gangi spáin eftir mun verðbólga mælast 6,1% bæði í apríl og maí. Hún hjaðnar svo í 5,8% í júní. Spáin er aðeins hærri en sú sem við birtum í verðkönnunarvikunni. Munurinn skýrist fyrst og fremst af því að verðbólgan jókst meira í mars en við gerðum ráð fyrir, en auk þess gerum við nú ráð fyrir meiri hækkun á íbúðaverði en í fyrri spá. Í júní gerum við aftur á móti ráð fyrir minni hækkun á íbúðaverði en mánuðina á undan þar sem við gerum ráð fyrir því að ný aðferðafræði Hagstofunnar haldi aftur af sveiflum í húsnæðisliðnum. Hafa ber þó í huga að engin reynsla er komin á nýju aðferðafræðina og spá júnímánaðar því háð meiri óvissu en oft áður.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
15. apríl 2024
Vikubyrjun 15. apríl 2024
Verðbólga hjaðnar þó nokkuð í apríl, úr 6,8% í 6,1%, en breytist lítið næstu mánuði þar á eftir og verður 5,9% í júlí, samkvæmt okkar nýjustu verðbólguspá. Þótt vaxtahækkanir hafi slegið nokkuð á eftirspurn má enn greina kraft í hagkerfinu og spennu á vinnumarkaði. Þá mælast verðbólguvæntingar enn vel yfir markmiði.
Epli
11. apríl 2024
Spáum lækkun verðbólgu úr 6,8% í 6,1%
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,61% á milli mánaða í apríl og að ársverðbólgalækki töluvert, eða úr 6,8% í 6,1%. Mest áhrif til hækkunar í spá okkar hafa reiknuð húsaleiga, flugfargjöld til útlanda og matarkarfan. Apríl í fyrra var stór hækkunarmánuður og þar sem við gerum ráð fyrir töluvert minni mánaðarhækkun nú lækkar ársverðbólga töluvert. Á móti gerum við ekki ráð fyrir því að verðbólga lækki mikið næstu mánuði þar á eftir og búumst við því að hún verði 5,9% í júlí.
Gönguleið
8. apríl 2024
Vikubyrjun 8. apríl 2024
Um 14% fleiri ferðamenn fóru um Keflavíkurflugvöll í febrúar síðastliðnum en í febrúar í fyrra. Ferðamenn gistu þó skemur en áður, því skráðum gistinóttum fækkaði um 2,7% á milli ára í febrúar.
3. apríl 2024
Fréttabréf Hagfræðideildar 3. apríl 2024
Mánaðarlegt fréttabréf frá Hagfræðideild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
2. apríl 2024
Vikubyrjun 2. apríl 2024
Um 30% fyrirtækja vilja fjölga starfsfólki á næstu sex mánuðum, samkvæmt nýjustu könnun Gallup meðal 400 stærstu fyrirtækja landsins sem var framkvæmd í mars. Hlutfallið eykst úr 23% frá síðustu könnun sem var gerð í desember.  
Seðlabanki
25. mars 2024
Vikubyrjun 25. mars 2024
Peningastefnunefnd Seðlabankans tilkynnti á miðvikudag að stýrivöxtum yrði haldið óbreyttum í 9,25%. Ákvörðunin var í samræmi við spá okkar, en tónninn í yfirlýsingunni var harðari en við bjuggumst við.
Ferðamenn
18. mars 2024
Vikubyrjun 18. mars 2024
Gögn síðasta árs benda til þess að þeir ferðamenn sem hingað komu hafi að meðaltali dvalið skemur en árið á undan en aftur á móti eytt meiru á dag.
Vélsmiðja Guðmundar
15. mars 2024
Að flytja út „annað“ er heldur betur að skila sér
Útflutningur hefur alltaf verið mjög mikilvægur fyrir Íslendinga og íslenskan efnahag. Lengst af var fiskurinn okkar aðal útflutningsvara, svo bættist álið við og nú síðasta áratuginn eða svo hefur ferðaþjónusta rutt sér til rúms og er orðin stærsta einstaka útflutningsvara Íslendinga. Á síðustu árum hefur annar útflutningur, þ.e. útflutningur sem ekki heyrir undir neinn þessara flokka, vaxið hratt og raunar hraðar en ferðaþjónustan, þó faraldurinn torveldi samanburðinn aðeins.
Fjölbýlishús
14. mars 2024
Spáum 6,6% verðbólgu í mars
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,57% milli mánaða í mars og að ársverðbólga verði óbreytt í 6,6%. Mest áhrif til hækkunar í spá okkar hafa reiknuð húsaleiga, flugfargjöld til útlanda, föt og skór og matarkarfan. Við eigum enn von á að verðbólgan hjaðni rólega næstu mánuði og verði komin niður í 5,4% í júní.
14. mars 2024
Óbreytt vaxtastig en bjartur tónn
Þrátt fyrir hjaðnandi verðbólgu og sátt um langtímakjarasamning á stórum hluta vinnumarkaðar teljum við að peningastefnunefnd haldi meginvöxtum bankans óbreyttum í 9,25% í næstu viku, fjórða skiptið í röð. Verðlag hækkaði umfram væntingar í febrúar og verðbólguvæntingar hafa lítið breyst frá síðasta fundi nefndarinnar. Auk þess ríkir enn óvissa um framvindu kjarasamninga annarra hópa. Við teljum þó að tónninn í yfirlýsingunni verði bjartari en verið hefur og að vaxtalækkun kunni að vera handan við hornið.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur