Hækkandi íbúðaverð kyndir undir verðbólgu

Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,8% milli mánaða í mars og við það jókst ársverðbólga úr 6,6% í 6,8%. Langmest áhrif til hækkunar í mælingunni má rekja til hækkunar á íbúðaverði, og þá sérstaklega utan höfuðborgarsvæðisins. Verð á nýjum bílum hafði mest áhrif til lækkunar í mars.

26. mars 2024

Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,8% á milli mánaða í mars, samkvæmt nýbirtum tölum Hagstofunnar. Ársverðbólga eykst um 0,2 prósentustig frá því í febrúar og fer úr 6,6% í 6,8% í mars. Við spáðum 0,57% hækkun á vísitölunni og að ársverðbólgan yrði óbreytt milli mánaða. Það sem helst skýrir muninn á okkar spá og mælingu Hagstofunnar er mun meiri hækkun á reiknaðri húsaleigu en við gerðum ráð fyrir. Sé hún tekin út fyrir sviga var mælingin í takti við okkar spá. Árshækkun vísitölu neysluverðs án húsnæðis stóð í stað milli mánaða í 4,7%.

Húsnæðisverð leiðir hækkun vísitölunnar

Sem fyrr segir var það hækkandi húsnæðisverð, það er að segja hækkandi reiknuð húsaleiga, sem leiddi hækkun vísitölunnar í mars. Á móti vó verðlækkun á nýjum bílum um 0,9% á milli mánaða í mars. Eins og við héldum gengu janúarútsölur að langmestu leyti til baka strax í febrúar, en verðið hækkaði þó enn minna í mars en við höfðum gert ráð fyrir.

Helstu liðir vísitölunnar:

Reiknuð húsaleiga hækkaði töluvert umfram okkar spá, eða um 2,1% í mars (+0,4% áhrif á vísitöluna). Við höfðum spáð 0,9% hækkun.
Flugfargjöld til útlanda hækkuðu um 9,9% (+0,15% áhrif á vísitöluna) en við höfðum spáð 8% hækkun. Verðið hækkaði meira í marsmánuði í ár en oft áður, enda eru páskarnir í mars í ár, með tilheyrandi eftirspurn eftir flugferðum.
Föt og skór hækkuðu um 2,1% (+0,08% áhrif á vísitöluna) í mars, en við spáðum 3% hækkun.
Matarkarfan hækkaði um 0,4% (+0,06% áhrif á vísitöluna), örlítið meira en við höfðum spáð, eða 0,3%.
Kaup ökutækja lækkuðu um 0,9% (-0,06% áhrif á vísitöluna), en við spáðum örlítilli hækkun um 0,2%.

Íbúðaverð hækkar umfram spár

Reiknuð húsaleiga hækkaði um 2,1% (+0,4% áhrif á vísitöluna) á milli mánaða í mars sem er nokkuð meiri hækkun en síðustu mánuði. Markaðsverð íbúðarhúsnæðis á landinu öllu hækkaði um 1,6%, töluvert umfram spá okkar um 0,4% hækkun. Áhrif vaxta voru 0,5 prósentustig til hækkunar, sem er í samræmi við okkar spá. Samkvæmt mælingu Hagstofunnar hækkaði verð á fjölbýli á höfuðborgarsvæðinu um 0,6% en verð á sérbýli hækkaði um 1,2%. Íbúðaverð utan höfuðborgarsvæðisins hækkaði mest, um 3,8% á milli mánaða. Hækkandi húsnæðisverð utan höfuðborgarsvæðisins er í takt við umfjöllun Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar frá því í síðustu viku. Samkvæmt þeirra nýju vísitölu hækkaði verð á fjölbýli í nágrenni höfuðborgarsvæðisins um 6,4% í febrúar. HMS rekur verðhækkunina til eftirspurnarþrýstings vegna íbúðakaup Grindvíkinga.

Samhliða birtingu marsvísitölunnar birti Hagstofan greinargerð um nýja aðferð við mælingu á reiknaðri húsaleigu. Aðferðin byggir á svokölluðum húsaleiguígildum og verður tekin í notkun í júní. Aðferðin verður því fyrst notuð við mælingu á vísitölu neysluverðs sem verður birt 27. júní.

Kjarnavísitölur aftur á uppleið

Áhrif húsnæðisverðs á verðbólguna birtist meðal annars í þróun kjarnavísitalnanna. Kjarnavísitölur verðbólgunnar segja til um þróun undirliggjandi verðbólgu og eru ágætis mælikvarði á það hvort verðbólga fari raunverulega hjaðnandi eða hvort þróun í hverjum mánuði skýrist aðallega af sveiflum í liðum sem eru almennt sveiflukenndir. Kjarnavísitölurnar eru fjórar og undanskilja mismarga sveiflukennda liði. Kjarnavísitölur 1-3 undanskilja ekki áhrif húsnæðisverðs og þær hækkuðu allar milli mánaða. Í kjarnavísitölu 4 er reiknuð húsaleiga undanskilin og hún er sú eina sem lækkar milli mánaða. Lækkunin er þó minni en síðustu mánuði. Undirliggjandi verðbólga hefur lítið breyst á síðustu þremur mánuðum, sem gæti verið vísbending um að verðbólga hjaðni hægar en mánuðina á undan.

Hvað samsetningu verðbólgunnar snertir er þróunin svipuð og síðustu þrjá mánuði. Framlag húsnæðis og þjónustu heldur áfram að aukast, en hlutur innfluttra innlendra vara stendur nokkurn veginn í stað, minnkar aðeins örlítið. Af 6,8% verðbólgu var hlutur innfluttra vara 0,8 prósentustig og lækkaði úr 0,9 prósentustigum. Hlutur innlendra vara var 0,9 prósentustig og lækkaði úr 1,0 prósentustigi. Hlutur þjónustu jókst úr 1,9 prósentustigum í febrúar í 2,0 prósentustig í mars og hlutur húsnæðis jókst úr 3,0 prósentustigum í 3,3 prósentustig í mars.

Gerum áfram ráð fyrir að ársverðbólga lækki næstu mánuði

Við spáum því nú að vísitala neysluverðs hækki um 0,61% í apríl, 0,40% í maí og 0,55% í júní. Gangi spáin eftir mun verðbólga mælast 6,1% bæði í apríl og maí. Hún hjaðnar svo í 5,8% í júní. Spáin er aðeins hærri en sú sem við birtum í verðkönnunarvikunni. Munurinn skýrist fyrst og fremst af því að verðbólgan jókst meira í mars en við gerðum ráð fyrir, en auk þess gerum við nú ráð fyrir meiri hækkun á íbúðaverði en í fyrri spá. Í júní gerum við aftur á móti ráð fyrir minni hækkun á íbúðaverði en mánuðina á undan þar sem við gerum ráð fyrir því að ný aðferðafræði Hagstofunnar haldi aftur af sveiflum í húsnæðisliðnum. Hafa ber þó í huga að engin reynsla er komin á nýju aðferðafræðina og spá júnímánaðar því háð meiri óvissu en oft áður.

Fyrirvari

Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.

Þú gætir einnig haft áhuga á

22. júní 2026

Vikubyrjun 22. júní 2026

Í vikunni fáum við verðbólgutölur fyrir júnímánuð, en við spáum því að verðbólga mælist 5,1% og standi í stað á milli mánaða. Í liðinni viku komu nýjar kortaveltutölur frá Seðlabankanum sem sýna að það hægir á vexti neyslunnar, en þó eru ekki merki um snöggkólnun líkt og fyrri gögn, sem nú hafa verið leiðrétt, höfðu bent til.

18. júní 2026

Áfram rólegt á íbúðamarkaði

Vísitala íbúðaverðs lækkaði um 0,4% á milli mánaða í maí. Árshækkun vísitölunnar mælist nú 2,2% og er talsvert lægri en hækkanir á almennu verðlagi. Raunverð íbúða hefur því lækkað um 2,4% á milli ára og maí er sjötti mánuðurinn í röð þar sem raunverð lækkar á þann mælikvarða. Velta á íbúðamarkaði hefur jafnframt verið talsvert minni það sem af er ári en á sama tímabili í fyrra.

16. júní 2026

Seigla í einkaneyslu eftir allt saman?

Kortavelta íslenskra heimila stóð nokkurn veginn í stað á milli ára í maí, að teknu tillit til verðlags og gengis. Tölur fyrir apríl voru jafnframt leiðréttar upp á við en þær höfðu sýnt töluverðan samdrátt. Gömlu apríltölurnar voru birtar daginn fyrir ákvörðun peningastefnunefndar og hafa mögulega haft áhrif á ákvörðunina. Uppfærðar tölur benda til þess að áfram hægi á vexti einkaneyslu, en ekki til snöggkólnunar eins og apríltölurnar gáfu til kynna.

15. júní 2026

Vikubyrjun 15. júní 2026

Erlendum ferðamönnum fjölgaði í maí þrátt fyrir minna flugframboð en utanlandsferðir Íslendinga eru færri. Skráð atvinnuleysi mældist 4,2% í maí.

12. júní 2026

Samdráttur í sölu sumarhúsa eftir sterk ár

Fjölgun sumarhúsa hér á landi hefur haldist nokkuð stöðug síðasta áratug, en rúmlega helmingur sumarhúsa landsins er staðsettur á Suðurlandi. Kaupsamningum hefur fækkað lítillega frá því í fyrra og verðhækkanir hafa verið hóflegar.

11. júní 2026

Spáum því að verðbólga standi í stað í júní

Við spáum því að verðbólga standi í stað í júní og mælist aftur 5,1%. Ferðaþjónustutengdir liðir hækka alla jafna í júní og mun verð á flugfargjöldum til útlanda hafa mest áhrif til hækkunar, gangi spáin eftir. Við gerum einnig ráð fyrir hækkun á hótelum og veitingastöðum í júnímælingunni. Við gerum ráð fyrir að verðbólga aukist næstu mánuði og teljum nánast öruggt að forsendur kjarasamninga bresti í ágúst.

8. júní 2026

Vikubyrjun 8. júní 2026

Á fyrsta ársfjórðungi mældist minni halli á viðskiptum við útlönd en á sama tíma í fyrra. Í síðustu viku birti HMS fasteignamat fyrir 2027, en fasteignamat lækkaði að raunvirði á milli ára.

1. júní 2026

Mánaðamót 1. júní 2026

Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.

1. júní 2026

Vikubyrjun 1. júní 2026

Samkvæmt fyrsta mati Hagstofunnar mældist 2,7% hagvöxtur á fyrsta ársfjórðungi. Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,07% á milli mánaða og verðbólga lækkaði því úr 5,2% í 5,1%.

29. maí 2026

Gagnaver og einkaneysla skýra hagvöxt

Landsframleiðsla jókst um 2,7% á milli ára að raunvirði á fyrsta fjórðungi ársins. Mest var framlag utanríkisviðskipta til hagvaxtar sem skýrist að mestu af auknum umsvifum gagnavera. Einkaneysla jókst einnig á fjórðungnum þó hægt hafi á vexti hennar.