Fjár­laga­frum­varp 2023 – að­hald framund­an

Fjárlagafrumvarp fyrir árið 2023 er komið fram með þeim jákvæða boðskap að allt gangi tiltölulega vel. Heildartekjur allra tekjuhópa hafi hækkað undanfarin ár, kaupmáttur hafi aukist og byrði tekjuskatts hafi minnkað hjá öllum hópum nema þeim tekjuhæstu. Þá er einnig undirstrikað að jöfnuður sé óvíða meiri en á Íslandi og hlutfallsleg fátækt samkvæmt mælingum OECD mælist hvergi minni.
Alþingishús
30. september 2022 - Hagfræðideild

Vægi félagslegra tilfærslna ríkissjóðs hefur aukist mikið á síðustu árum, úr um 10% um aldamótin í um 15% í fyrra.

Engu að síður er róður ríkisfjármálanna tiltölulega þungur. Skömmu fyrir sumarleyfi Alþingis voru gerðar breytingar á fjármálaáætlun til að vinna gegn þenslu og verðbólgu í hagkerfinu, þar sem umfangið í átt til samdráttar á árinu 2022 nam um 0,7% af vergri landsframleiðslu (VLF).

Fjárlagafrumvarpið heldur áfram á sömu braut. Markmiðið er að fjármálum ríkissjóðs verði hagað með þeim hætti að þau hafi hvorki þenslu- né verðbólguáhrif og áfram verði dregið úr halla á rekstri ríkissjóðs. Staðan er samt sú að ríkissjóður mun enn búa við halla á lokaári fjármálaáætlunar 2027.

Allt í rétta átt

Afkoma ríkissjóðs hefur styrkst á síðustu misserum og tekjur ríkissjóðs aukist meira og hraðar en áætlanir gerðu ráð fyrir. Reiknað er með að afkoma ríkissjóðs verði neikvæð um 142 ma.kr., eða 3,9% af VLF í ár. Það er um 45 ma.kr. betri afkoma en gert var ráð fyrir í fjárlögum.

Nú er áætlað að heildartekjur ársins 2022 verði um 1.039 ma.kr., eða 28,5% af VLF. Að sama skapi er reiknað með að útgjöld verði 1.172 ma.kr., eða 32,4% af VLF. Miðað við þetta hafa tekjur aukist um 20% milli 2021 og 2022 en útgjöldin um 4,6%.

Fjárlagafrumvarp 2023

Tekjur ríkissjóðs aukast mikið milli ára bæði í krónum talið og sem hlutfall af VLF samkvæmt nýrri tekjuáætlun fyrir árið 2023. Fjárlagafrumvarpið gerir ráð fyrir því að tekjur ríkissjóðs aukist um 8,4% á næsta ári og gjöld um 2,9%. Sé litið til tveggja ára aukast tekjur ríkissjóðs um 30,1% milli 2021 og 2023 og gjöld um 7,6%. Tekjuþróunin er því mun hagstæðari en þróun útgjalda. Það er því gert ráð fyrir hóflegum útgjaldavexti á næsta ári og samkvæmt frumvarpinu er markmiðið m.a. að verja kaupmátt og viðhalda raunvirði bóta almannatrygginga.

Sé litið á heildarjöfnuð má reikna með að hallinn verði 2,3% af VLF árið 2023 miðað við 3,9% halla 2022. Afkoman mun því batna um rúmlega 50 ma.kr. milli 2022 og 2023 miðað við áætlun fyrir 2022. Tekjur ríkissjóðs munu hækka um rúmlega 85 ma.kr. milli ára en heildarútgjöld hækka um innan við 34 ma.kr. Í ár er gert ráð fyrir að hallinn verði um 140 ma.kr., sem er 45 ma.kr. betri afkoma en gert var ráð fyrir í fjárlögum ársins 2022. Afkoma ríkissjóðs hefur batnað verulega frá því að heimsfaraldurinn var í hámarki, t.d. nam hallinn um 230 mö.kr. árið 2020.

Í öllum meginatriðum eru tekjur og gjöld skv. fjárlagafrumvarpinu í samræmi við þau stefnumið sem sett voru í fjármálaáætlun frá júní sl. Frumjöfnuður er eilítið lakari og vaxtajöfnuður versnar um u.þ.b. 5 ma.kr. vegna reiknaðra verðlagsáhrifa. Samanlagt er afkoman skv. frumvarpinu 6,5 mö.kr. lakari en gert var ráð fyrir í fjármálaáætlun.

Skuldir ríkissjóðs

Verði haldið áfram að selja hluti ríkissjóðs í Íslandsbanka munu skuldir ríkissjóðs lækka lítillega milli ára í hlutfalli af VLF. Haustið 2020 var gengið út frá því að skuldir ríkissjóðs yrðu 50% af VLF í árslok 2023. Í nýju fjárlagafrumvarpi er aftur á móti áætlað að skuldir ríkissjóðs verði einungis 33% af VLF í árslok 2023. Sala Íslandsbanka í heild myndi þannig lækka skuldir ríkissjóðs um 4–5% af VLF.

Vegna mikils halla á ríkissjóði 2020 og 2021 hækkuðu skuldir ríkissjóðs samkvæmt skuldareglu laga um opinber fjármál úr 21,8% af VLF í árslok 2019 upp í 33,4% af VLF í árslok 2021.

 

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara. Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti. Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
29. feb. 2024
Skýr viðsnúningur í hagkerfinu á síðasta ári
Hagvöxtur mældist 4,1% árið 2023, samkvæmt fyrsta mati Hagstofunnar. Vöxturinn var meiri en búist var við, en það skýrist ekki síst af miklum breytingum í nýjustu uppfærslu Hagstofunnar á gögnum um 1. til 3. ársfjórðung. Árið hófst af miklum krafti en eftir því sem leið á það hægðist um og hver fjórðungur var rólegri en sá á undan.
Bananar í verslun
28. feb. 2024
Verðbólga 6,6% og hjaðnar mun minna en búist var við
Vísitala neysluverðs hækkaði um 1,33% milli mánaða í febrúar og við það hjaðnaði ársverðbólga lítillega, úr 6,7% í 6,6%. Janúarútsölur gengu hraðar til baka en oft áður og gjaldskrárhækkanir fyrir sorphirðu, holræsi og kalt vatn höfðu meiri áhrif til hækkunar en við höfðum spáð. Reiknuð húsaleiga hækkaði minna en við gerðum ráð fyrir, en flugfargjöld til útlanda hækkuðu þvert á spá okkar um lækkun á milli mánaða.
Vöruhótel
26. feb. 2024
Vikubyrjun 26. febrúar 2024
Á árunum 2010 til 2019 var samfelldur afgangur af vöru- og þjónustuviðskiptum við útlönd. Nokkur halli var árin 2020 og 2021 á meðan heimsfaraldurinn geisaði, en síðan hafa utanríkisviðskipti verið nokkurn veginn í jafnvægi.
Gata í Reykjavík
22. feb. 2024
Vísitala íbúðaverðs hækkar áfram örlítið milli mánaða
Vísitala íbúðaverðs hækkaði um 0,4% á milli mánaða í janúar. Sérbýli hækkaði um 0,1% og fjölbýli um 0,4%. Raunverð íbúða er nokkurn veginn það sama og fyrir einu ári. Undirrituðum kaupsamningum á höfuðborgarsvæðinu fjölgaði á milli ára síðustu fjóra mánuði eftir að hafa fækkað sífellt frá miðju ári 2021.
Bátur
19. feb. 2024
Vikubyrjun 19. febrúar 2024
Nokkur breyting hefur orðið á samsetningu vinnumarkaðarins hér á landi frá árinu 1991. Stjórnendum, sérfræðingum, sérmenntuðu starfsfólki, þjónustu- og verslunarfólki hefur fjölgað verulega á sama tíma og skrifstofufólki, bændum og fiskveiðifólki hefur fækkað.
Peningaseðlar
15. feb. 2024
Spáum áframhaldandi hjöðnun í febrúar: Úr 6,7% í 6,1%
Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,89% milli mánaða í febrúar og að ársverðbólga hjaðni úr 6,7% í 6,1%. Útsölulok munu hafa mest áhrif til hækkunar á milli mánaða í febrúar, samkvæmt spánni. Þá koma gjaldskrárhækkanir á sorphirðu, fráveitu og köldu vatni inn í mælingar nú í febrúar. Lægri flugfargjöld til útlanda vega þyngst á móti hækkunum, gangi spáin eftir.
Flugvél
12. feb. 2024
Ferðamenn dvelja skemur og eyða færri krónum
Um 131 þúsund erlendir ferðamenn fóru um Keflavíkurflugvöll í janúar. Þeir voru fleiri en í janúar í fyrra en færri en árin fyrir faraldur. Fjórði ársfjórðungur síðasta árs var sá fjölmennasti frá upphafi.
Smiður
12. feb. 2024
Vikubyrjun 12. febrúar 2024
Á fjórða ársfjórðungi síðasta árs voru fleiri atvinnulausir á Íslandi en sem nam lausum störfum. Því var öfugt farið um mitt ár 2022 þegar spennan á vinnumarkaði var sem mest og fyrirtæki kepptust um starfsfólk. Þessi viðsnúningur er eitt merki þess að tekið sé að draga út spennu á vinnumarkaði, ekki síst vegna aukins peningalegs aðhalds.
Hús í Reykjavík
9. feb. 2024
Meirihluti útistandandi íbúðalána nú verðtryggður
Hátt vaxtastig hefur breytt samsetningu íbúðalána til heimila. Meirihluti útistandandi íbúðalána heimila er nú verðtryggður, en heimili hafa frá byrjun síðasta árs í auknum mæli fært sig úr óverðtryggðum lánum yfir í verðtryggð. Hrein ný íbúðalán banka og lífeyrissjóða hafa aukist frá miðju síðasta ári en drógust nú saman milli mánaða í desember.
5. feb. 2024
Mánaðaryfirlit yfir sértryggð skuldabréf - janúar 2024
Meðfylgjandi er mánaðarlegt yfirlit sértryggðra skuldabréfa.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur