Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur

Einka­neysla meiri en spáð var

Samkvæmt nýlega birtum þjóðhagsreikningum dróst einkaneysla saman um 3,3% í fyrra. Við höfðum spáð því að samdráttur yrði meiri, enda bentu fyrstu tölur til þess að fólk hefði dregið verulega úr neyslu sinni eftir að faraldurinn hófst. Aðgerðir stjórnvalda og breyttar neysluvenjur gerðu það að verkum að samdráttur varð minni þegar leið á árið.
Matvöruverslun
11. mars 2021 - Greiningardeild

Á fjórða ársfjórðungi síðasta árs dróst neysla saman um rúm 3% milli ára sem er örlítið meiri samdráttur en á þriðja ársfjórðungi (-2,2%) en talsvert minni samdráttur en á fyrsta fjórðungi (-8,7%). Sóttvarnaraðgerðir voru harðari og lengur við lýði í þriðju bylgju faraldursins en í þeirri fyrstu en þrátt fyrir það dróst neysla mun minna saman.

Er það m.a. vegna breyttra neysluvenja þar sem fólk nýtti sér í auknum mæli netverslanir, en einnig breyttust áherslur í neyslu þar sem minna var eytt í ferðalög út fyrir landsteinana og meira innanlands. Það má ætla að neysla margra hafi verið í formi fjárfestingar til heimilis. Til marks um það jókst kortavelta einstaklinga um þriðjung í raf- og heimilistækjaverslunum og 22% í byggingarvöruverslunum milli ára í fyrra.

Þrátt fyrir nokkuð kraftmeiri neyslu en fyrstu spár og bráðabirgðatölur bentu til, eru vísbendingar um að heimilin séu að halda að sér höndum og eyði ekki um efni fram. Til marks um þetta drógust yfirdráttarlán verulega saman um leið og faraldurinn skall á og innlán jukust. Sumir eru eflaust að fresta neyslu og ætla að nýta sér þennan sparnað þegar ferðalög og samkomur verða almennari, en aðrir gætu hafa viljað koma sér upp varúðarsjóði á meðan óvissan í atvinnu- og efnahagslífinu var sem mest.

Lesa Hagsjána í heild

Hagsjá: Einkaneysla meiri en spáð var

Þú gætir einnig haft áhuga á
Mánaðamót 2
1. júní 2026
Mánaðamót 1. júní 2026
Mánaðarlegt fréttabréf frá Greiningardeild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
Vikubyrjun
1. júní 2026
Vikubyrjun 1. júní 2026
Samkvæmt fyrsta mati Hagstofunnar mældist 2,7% hagvöxtur á fyrsta ársfjórðungi. Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,07% á milli mánaða og verðbólga lækkaði því úr 5,2% í 5,1%.
29. maí 2026
Gagnaver og einkaneysla skýra hagvöxt
Landsframleiðsla jókst um 2,7% á milli ára að raunvirði á fyrsta fjórðungi ársins. Mest var framlag utanríkisviðskipta til hagvaxtar sem skýrist að mestu af auknum umsvifum gagnavera. Einkaneysla jókst einnig á fjórðungnum þó hægt hafi á vexti hennar.
28. maí 2026
Verðbólga hjaðnar í 5,1%
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,07% á milli mánaða og verðbólga lækkar því úr 5,2% í 5,1%. Við höfðum spáð því að verðbólga myndi lækka í 4,9%. Hækkun á flugfargjöldum hafði mest áhrif til hækkunar á ársverðbólgu í mánuðinum en lækkun á virðisaukaskatti á eldsneyti hafði mest áhrif til lækkunar. Án lækkunarinnar á virðisaukaskatti hefði verðbólga mælst 5,5%. Athygli vekur að verð á mat og drykk lækkaði á milli mánaða, annan mánuðinn í röð.
27. maí 2026
Seigla í ferðaþjónustunni þrátt fyrir mikla óvissu
Þrátt fyrir minna flugframboð um Keflavíkurflugvöll hafa jafn margir erlendir ferðamenn farið um flugvöllinn fyrstu fjóra mánuði ársins í ár og í fyrra. Á móti fara færri tengifarþegar um flugvöllinn og utanlandsferðir Íslendinga hafa dregist verulega saman. Þó sumarið líti ágætlega út er meiri óvissa um haustið.
Vikubyrjun
26. maí 2026
Vikubyrjun 26. maí 2026
Peningastefnunefnd hækkaði vexti bankans um 0,25 prósentustig í síðustu viku, líkt og við höfðum spáð. Nú í vikunni koma verðbólgutölur og þjóðhagsreikningar.
Stýrivextir
20. maí 2026
Vextir hækkaðir og horfur versnandi
Peningastefnunefnd hækkaði stýrivexti um 0,25 prósentustig annað skiptið í röð og segist tilbúin til að hækka vexti enn frekar. Efnahagshorfur hafa þó versnað verulega að mati bankans, en verðbólguspá var hækkuð í nýútgefnum Peningamálum og hagvaxtaspá lækkuð auk þess sem gert er ráð fyrir auknu atvinnuleysi. Kólnunin í hagkerfinu mun þó gera það að verkum að hættan á aukinni verðbólgu fram á við er minni.
19. maí 2026
Vísbendingar um að einkaneysla gefi eftir
Kortavelta íslenskra heimila dróst verulega saman á milli ára í apríl, eða um alls 5,8% að teknu tilliti til verðlags og gengis. Svo mikill samdráttur hefur ekki mælst síðan í febrúar 2021. Peningastefnunefnd fundar í dag vegna vaxtaákvörðunar á morgun, en við gerum áfram ráð fyrir 0,25 prósentustiga hækkun vaxta.
Vikubyrjun
18. maí 2026
Vikubyrjun 18. maí 2026
Í vikunni fram undan er vaxtaákvörðun hjá Seðlabanka Íslands og við spáum 0,25 prósentustiga hækkun. Fjöldi ferðamanna á fyrstu fjórum mánuðum ársins var svipaður og á sama tímabil í fyrra samkvæmt tölum sem birtust í síðustu viku. Utanlandsferðum Íslendinga hefur aftur á móti fækkað töluvert. Atvinnuleysi heldur áfram að aukast á milli ára.
Stýrivextir
13. maí 2026
Spáum 0,25 prósentustiga hækkun stýrivaxta í næstu viku
Við spáum því að peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hækki vexti um 0,25 prósentustig í næstu viku. Verðbólga er enn yfir markmiði og verðbólguvæntingar hafa reynst þrálátar. Að okkar mati mun það ráða mestu um að nefndin haldi áfram vaxtahækkunarferlinu sem hófst í mars.